دکتر رویا میرنظامی 
اگر اهل جست‌وجو درباره ریزش مو باشید، احتمالاً به توصیه «کپسول روغن ماهی بخورید» برخورده‌اید. اما تاثیر امگا ۳ بر مو واقعاً چقدر است؟ آیا روغن ماهی برای مو همان معجزه‌ای است که بعضی سایت‌ها می‌گویند، یا فقط یک مکمل مفید در کنار درمان اصلی؟ در این مقاله مجله مهتاطب، شواهد علمی را بدون اغراق مرور می‌کنیم، توضیح می‌دهیم کپسول روغن ماهی برای مو را چطور و چه مدت مصرف کنید و چه زمانی باید به جای مکمل سراغ درمان ریزش مو زیر نظر پزشک بروید.
پاسخ کوتاه
داروخانه اینترنتی مهتاطب
محصولات معرفی‌شده در مجله مهتاطب از داروخانه شبانه‌روزی دکتر رویا میرنظامی عرضه می‌شوند و می‌توانید آن‌ها را از سایت داروخانه اینترنتی مهتاطب تهیه کنید.
سفارش از طریق واتساپ، ایتا و روبیکا: 09302007587 · سفارش تلفنی: 02165389693
مهم‌ترین مطالعه انسانی در این زمینه، کارآزمایی منتشرشده در Journal of Cosmetic Dermatology است. در این مطالعه 120 زن سالم با ریزش موی زنانه در مرحله اول، به مدت 6 ماه مکملی حاوی امگا ۳ و امگا ۶ همراه با آنتی‌اکسیدان‌ها مصرف کردند یا در گروه کنترل ماندند. نتیجه: در عکس‌های استاندارد، گروه مکمل بهبود بیشتری در تراکم مو نشان داد، درصد موهای در فاز ریزش (تلوژن) کمتر شد و نسبت موهای ضخیم‌تر افزایش یافت. بیشتر شرکت‌کنندگان هم گزارش کردند ریزش مویشان کمتر شده است.
این نتیجه امیدوارکننده است، ولی سه محدودیت مهم دارد. اول، مکمل ترکیبی از روغن ماهی، روغن دانه انگور فرنگی سیاه، لیکوپن و ویتامین C و E بود؛ پس نمی‌توان اثر را فقط به روغن ماهی نسبت داد. دوم، گروه کنترل دارونما دریافت نکرد. سوم، مطالعه فقط روی زنان و در مراحل خفیف ریزش انجام شد.
در کنار آن، یک مرور علمی درباره ترکیبات دریایی و چرخه مو به پژوهشی اشاره می‌کند که در آن روغن ماهی خال‌مخالی تخمیرشده، تکثیر سلول‌های پاپیلای مو را افزایش داد و فاز رشد را تحریک کرد. این نتایج روی سلول و حیوان به دست آمده و هنوز در انسان تأیید نشده است.
از طرف دیگر، مرور علمی Dermatology and Therapy توضیح می‌دهد کمبود کالری و کمبود عناصری مثل اسیدهای چرب ضروری، ویتامین‌ها و پروتئین میتواند باعث ریزش مو و تغییر ساختار آن شود. یعنی امگا ۳ در بدنی که دچار کمبود است احتمالاً اهمیت بیشتری دارد تا در فردی که تغذیه کاملی دارد.
سازوکارهای زیر در منابع علمی مطرح شده‌اند. بیشترشان منطقی‌اند ولی هنوز به‌طور مستقیم در انسان اثبات نشده‌اند؛ آن‌ها را به‌عنوان «مسیرهای احتمالی» بخوانید.
یکی از توضیح‌های اصلی برای تاثیر امگا ۳ بر مو، اثر ضدالتهابی آن است. در بسیاری از انواع ریزش مو، التهاب خفیف و مزمن در اطراف فولیکول دیده میشود. EPA و DHA در بدن به ترکیباتی تبدیل می‌شوند که پاسخ التهابی را تعدیل می‌کنند. به همین دلیل پژوهشگران حدس می‌زنند امگا ۳ بتواند محیط پوست سر را برای رشد مو مناسب‌تر کند.
هر تار مو سه مرحله اصلی را طی می‌کند. طبق انجمن بین‌المللی جراحی ترمیم مو (ISHRS)، فاز رشد یا آناژن معمولاً 3 تا 10 سال، فاز انتقالی یا کاتاژن حدود 2 تا 3 هفته و فاز استراحت یا تلوژن حدود 3 تا 4 ماه طول می‌کشد. در مطالعه‌ای که بالاتر گفتیم، سهم موهای در فاز تلوژن در گروه مکمل کمتر شد؛ یعنی موهای بیشتری در فاز رشد باقی ماندند.
همین چرخه توضیح می‌دهد چرا نتیجه هر مکملی دیر دیده میشود. حتی در ریزش موی موقتی ناشی از استرس یا بیماری (تلوژن افلوویوم)، به گفته کلیولند کلینیک ریزش معمولاً 3 تا 6 ماه ادامه پیدا می‌کند و بعد موها دوباره رشد می‌کنند.
دی‌هیدروتستوسترون (DHT) هورمونی آندروژنی است که آنزیم 5-آلفا ردوکتاز آن را از تستوسترون می‌سازد. DHT در رشد موی صورت و بدن مردان نقش دارد، اما فولیکول‌های حساس پوست سر را کوچک می‌کند و عامل اصلی ریزش موی ارثی یا آندروژنتیک در مردان و بخشی از زنان است.
در بعضی سایت‌ها ادعا میشود روغن ماهی DHT را تنظیم می‌کند. تا امروز مطالعه انسانی معتبری این ادعا را تأیید نکرده است. برای کنترل DHT، داروهایی مثل فیناستراید شواهد روشنی دارند که باید با تجویز پزشک مصرف شوند؛ توضیح آن‌ها را در مقاله‌های فیناستراید برای ریزش مو و درمان الگوی ریزش موی زنانه ببینید.
اسیدهای چرب ضروری بخشی از سد محافظتی پوست‌اند. به همین دلیل مصرف کافی امگا ۳ ممکن است به کاهش خشکی و پوسته‌ریزی کمک کند، هرچند اثر مستقیم آن بر شوره یا چربی پوست سر در مطالعات کافی بررسی نشده است. اگر پوست سرتان خیلی چرب است یا خارش دارد، مقاله چربی پوست سر و ریزش مو را بخوانید و برای پوسته‌ریزی شدید، راهکارهای درمان پوسته ریزی کف سر را ببینید.
کمبود شدید اسیدهای چرب ضروری میتواند به ریزش مو، خشکی پوست و موهای کم‌رنگ و شکننده منجر شود. اما این نوع کمبود در افراد سالم با تغذیه معمولی نادر است و بیشتر در رژیم‌های بسیار کم‌چرب، سوءجذب روده یا تغذیه وریدی طولانی دیده میشود.
در عمل، علتهای دیگری بیشتر پشت ریزش مو هستند. کمخونی و کمبود آهن (درمان کم خونی و کاهش ریزش مو)، اختلالات تیروئید (ریزش مو ناشی از تیروئید)، عوامل ارثی و هورمونی، استرس شدید و برخی داروها از رایج‌ترین آن‌ها هستند. برای شناخت بهتر، راهنمای انواع ریزش مو را ببینید. اگر علت اصلی درمان نشود، هیچ مکملی بهتنهایی ریزش را متوقف نمی‌کند.
| ادعا | وضعیت | توضیح |
|---|---|---|
| روغن ماهی ریزش مو را کم می‌کند | احتمالی | فقط در یک کارآزمایی ترکیبی روی زنان نشان داده شده است. |
| روغن ماهی طاسی را معکوس می‌کند | نادرست | هیچ شاهدی نشان نمی‌دهد فولیکول‌های ازکارافتاده با روغن ماهی دوباره فعال شوند. |
| روغن ماهی DHT را کاهش می‌دهد | اثبات نشده | مطالعه انسانی معتبری وجود ندارد. |
| روغن ماهی آنتی‌اکسیدان قوی است و از سفیدی مو جلوگیری می‌کند | نادرست | روغن ماهی خودش مستعد اکسید شدن است و به همین دلیل به آن ویتامین E اضافه می‌کنند. برای سفیدی مو، مقاله درمان سفیدی مو را ببینید. |
| مالیدن روغن ماهی روی سر مو را تقویت می‌کند | اثبات نشده در انسان | داده‌ها محدود به مطالعات سلولی و حیوانی است. |
| روغن ماهی مو را براق و ضخیم‌تر می‌کند | احتمالی | در همان مطالعه ترکیبی، نسبت موهای ضخیم‌تر بیشتر شد. |
اگر می‌خواهید امگا ۳ را برای مو امتحان کنید، کپسول خوراکی منطقی‌ترین انتخاب است. سازمان ایمنی غذایی اروپا (EFSA) دریافت کافی را برای بزرگسالان 250 میلی‌گرم EPA+DHA در روز تعیین کرده است. بیشتر کپسول‌های معمولی «روغن ماهی 1000» حدود 300 میلی‌گرم EPA+DHA دارند (معمولاً 180 میلی‌گرم EPA و 120 میلی‌گرم DHA)؛ پس یک تا دو کپسول در روز کافی است. برای مقایسه برندها، راهنمای بهترین قرص روغن ماهی را بخوانید یا مستقیم از صفحه خرید قرص امگا 3 در داروخانه مهتاطب محصول مناسب را انتخاب کنید.
کپسول را همراه غذا بخورید تا جذب بهتر شود و آروغ با بوی ماهی کمتر شود. برای سنجیدن تاثیر امگا ۳ بر مو صبور باشید؛ مطالعه اصلی 6 ماه طول کشید؛ بنابراین دست‌کم 3 ماه و ترجیحاً 6 ماه مصرف منظم لازم است تا درباره اثرش قضاوت کنید.
ماهی‌های چرب مثل سالمون، ساردین، خال‌مخالی و قزل‌آلا بهترین منابع غذایی EPA و DHA هستند. طبق NCCIH، برای بعضی بیماری‌ها شواهد فایده خوردن ماهی از شواهد مکمل قوی‌تر است. گردو، بذر کتان و چیا هم ALA دارند، ولی بدن فقط بخش کمی از آن را به EPA و DHA تبدیل می‌کند. رژیم مدیترانه‌ای که ماهی و روغن زیتون در آن پررنگ است، نمونه خوبی است؛ درباره آن در مقاله رژیم غذایی مدیترانه‌ای بیشتر خوانده‌اید.
مالیدن روغن ماهی روی سر در انسان بررسی نشده، بوی تند و ماندگاری دارد و ممکن است منافذ پوست سر را چرب کند. اگر به روغن‌های موضعی علاقه دارید، گزینه‌هایی با شواهد بیشتر را در مقاله روغن گیاهی برای ریزش مو پیدا می‌کنید؛ در غیر این صورت همان مصرف خوراکی کافی است.
اسمارت امگا محصول ایرانی ثنا فارمد است و در بسته 30 عددی عرضه میشود. هر کپسول آن روغن ماهی حاوی EPA و DHA دارد و مصرف روزانه یک کپسول نیاز پایه بزرگسالان به امگا ۳ را پوشش می‌دهد. پیش از خرید، جدول ترکیبات روی بسته را بررسی کنید.
طرز مصرف: روزانه 1 کپسول بعد از غذا، یا طبق دستور پزشک.
خرید کپسول اسمارت امگا ثنا فارمد
در همان مطالعه‌ای که نتیجه مثبت داشت، امگا ۳ همراه ویتامین C، ویتامین E و لیکوپن مصرف شده بود. بسیاری از مکمل‌های مخصوص مو هم ترکیبی از چند ماده‌اند. پیش از افزودن هر مکمل، بهتر است کمبودها با آزمایش خون مشخص شوند، چون مصرف بی‌هدف بعضی ویتامین‌ها مثل ویتامین A و سلنیوم در دوز بالا خودش میتواند ریزش مو ایجاد کند. گزینه‌های رایج را در این مقاله‌ها ببینید: قرص تقویت مو، بهترین قرص کلاژن برای مو، بهترین قرص بیوتین و ویتامین E. اگر به فواید کلی امگا ۳ برای بدن علاقه دارید، مقاله فواید امگا 3 را بخوانید.
طبق NCCIH، عوارض مکمل امگا ۳ معمولاً خفیف‌اند: طعم ناخوشایند، بوی بد دهان و عرق، سردرد و مشکلات گوارشی مثل سوزش سر دل، تهوع و اسهال. مصرف همراه غذا بیشتر این مشکلات را کم می‌کند.
در دوزهای بالا، مسئله جدی‌تر است. طبق دفتر مکمل‌های غذایی NIH، مصرف چندگرمی EPA و DHA ممکن است زمان خونریزی را طولانی کند و دوزهای بالا در چند هفته می‌توانند پاسخ ایمنی را تضعیف کنند. اگر درباره سیستم ایمنی نگرانی دارید، از دوز معمول بالاتر نروید.
پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید اگر:
روزانه ریختن تعدادی تار مو طبیعی است. اما در این موارد به جای مکمل، سراغ پزشک یا متخصص پوست بروید:
به دلیل طولانی بودن چرخه رشد مو، تغییرات معمولاً بعد از 3 ماه دیده می‌شوند. در مطالعه اصلی، نتایج پس از 6 ماه مصرف منظم ارزیابی شدند.
کمبود شدید اسیدهای چرب ضروری میتواند باعث ریزش و شکنندگی مو شود، اما این کمبود در افراد با تغذیه معمولی نادر است. کمخونی، تیروئید و عوامل هورمونی علتهای شایعتری هستند.
این روش در انسان بررسی نشده و بوی تندی دارد. شواهد موجود به مطالعات حیوانی محدود است؛ مصرف خوراکی انتخاب منطقی‌تری است.
زمان خاصی از روز برتری ندارد. کپسول را همراه یا بعد از یکی از وعده‌های اصلی غذا بخورید تا جذب بهتر و عوارض گوارشی کمتر شود.
شواهدی وجود ندارد که امگا ۳ بهتنهایی ریزش موی ارثی یا آندروژنتیک را متوقف کند. این نوع ریزش درمانهای دارویی مشخصی دارد که باید پزشک تجویز کند؛ امگا ۳ حداکثر مکمل کنار درمان است.
روغن ماهی برای مو یک مکمل کم‌خطر با شواهد محدود است و تاثیر امگا ۳ بر مو هنوز در حد احتمال است. تنها کارآزمایی انسانی قابل توجه، اثر مثبت یک ترکیب حاوی امگا ۳ را بر تراکم و ریزش موی زنان نشان داده، اما ادعاهایی مثل معکوس کردن طاسی یا کاهش DHT پشتوانه ندارند. اگر تغذیه‌تان ماهی کمی دارد، یک کپسول روزانه همراه غذا انتخاب معقولی است؛ ولی اول علت ریزش را با پزشک پیدا کنید. برای تهیه مکمل‌ها و محصولات ضدریزش می‌توانید از داروخانه آنلاین مهتاطب خرید کنید و برای مشاوره با شماره 02165389693 تماس بگیرید.
مقالات پیشنهادی
این مقاله از نظر علمی توسط دکتر رویا میرنظامی، داروساز، بازبینی شده است.
آخرین به‌روزرسانی: 25 شهریور 1405 · منابع در محل هر ادعا لینک شده‌اند. این محتوا جایگزین مشاوره پزشک یا داروساز نیست.
