دکتر رویا میرنظامی 
«قوی‌ترین قرص ضد ریزش مو کدام است؟»، «هیرویت بهتر است یا نورکرین؟» و «قرص جلوی ریزش ارثی را می‌گیرد؟» از پرتکرارترین سؤال‌های مراجعین داروخانه است. طبق آکادمی پوست آمریکا (AAD)، ریزش روزانه حدود ۵۰ تا ۱۰۰ تار مو طبیعی است؛ اما وقتی ریزش بیشتر میشود یا موها نازک‌تر به نظر می‌رسند، اول باید علت را پیدا کرد. در این مقاله ۸ قرص ضد ریزش مو که در ایران زیاد پرسیده می‌شوند را از نظر ترکیبات، کاربرد و احتیاط‌ها مقایسه می‌کنیم و می‌گوییم شواهد علمی درباره هرکدام تا کجا پیش رفته است.
هیچ مطالعه‌ای این برندها را مستقیماً با هم مقایسه نکرده است، پس «بهترین قرص» برای همه وجود ندارد. انتخاب به نوع ریزش بستگی دارد: در ریزش منتشر ناشی از استرس، رژیم، زایمان یا کمبود تغذیهای، مکملهای حاوی اسیدهای آمینه، زینک، آهن و ویتامین‌ها (مثل هیرویت، رجوا یا پرفکتیل پلاتینوم) فقط وقتی کمک می‌کنند که واقعاً کمبودی وجود داشته باشد. در ریزش ارثی و هورمونی، محصولات حاوی نخل ارهای (مثل رینفولتیل) یا پروتئوگلیکان (مثل نورکرین) شواهد محدودی دارند و درمان اصلی، داروهایی مثل ماینوکسیدیل با نظر پزشک است. هر مکملی دستکم ۳ تا ۶ ماه زمان می‌خواهد.
مرور علمی منتشرشده در NCBI درباره نقش ویتامین‌ها و مواد معدنی در ریزش مو نشان می‌دهد مصرف مکمل در افرادی که کمبود ندارند، شواهد کافی برای اثربخشی ندارد. به همین دلیل، شناخت نوع ریزش مهم‌ترین قدم است:
چه زمانی به‌جای قرص، به متخصص پوست مراجعه کنید؟
ترکیبات زیر بر اساس معرفی هر محصول درج شده‌اند. مقدار دقیق مواد و دوز مصرف را همیشه از روی برچسب همان بسته بررسی کنید.
| نام محصول | ترکیبات شاخص | کاربرد اعلام‌شده | احتیاط مهم |
|---|---|---|---|
| نورکرین فارما مدیکو | ماریلکس (پروتئوگلیکان با منشأ دریایی) همراه ویتامین و مواد معدنی | ریزش منتشر و ارثی، نسخه مردانه و زنانه | آلرژی به ماهی و غذاهای دریایی، بارداری |
| رجوا درمکس | کلاژن هیدرولیزشده، هیالورونیک اسید، سیستئین، زینک، بیوتین، دم‌اسب | مو، پوست و ناخن | دارای بیوتین؛ پیش از آزمایش خون اطلاع دهید |
| پرفکتیل پلاتینوم ویتابیوتیکس | کلاژن دریایی، عصاره هسته انگور، کوآنزیم Q10، ویتامین‌ها و مواد معدنی | مو، پوست و ناخن با ترکیبات آنتی‌اکسیدان | همزمان با مولتی‌ویتامین دیگر مصرف نشود |
| هیرویت هلث اید | مخمر، ویتامین‌های گروه B، زینک، آهن، ال‌سیستئین، متیونین | ریزش منتشر همراه با دریافت ناکافی ریزمغذی‌ها | دارای آهن؛ با قرص آهن دیگر همزمان نخورید |
| هیر اکتیواتور سان لایف | عصاره ارزن، ال‌آرژنین، چای سبز، زینک، مس، سلنیوم | تقویت عمومی مو | در صورت مصرف داروی فشار خون با داروساز مشورت کنید |
| رینفولتیل فارمالایف | نخل ارهای، چای سبز، سیستئین، لیزین، زینک، مس، سلنیوم، بیوتین، ویتامین C | ریزش با الگوی هورمونی | ممنوع در بارداری و شیردهی |
| ریجن دایت اسی (ESI) | بیوتین با رهاسازی تدریجی، سیستئین، متیونین، زینک، مس، ویتامین E | شکنندگی ساقه مو و ناخن | دارای بیوتین؛ پیش از آزمایش خون اطلاع دهید |
| اکوفان بایول | پروتئین هیدرولیزشده گندم، اسپیرولینا، سیستئین، زینک | تقویت عمومی مو و ناخن | سلیاک، حساسیت به گلوتن و آلرژی به کنجد |
ترکیب اصلی نورکرین، ماریلکس است؛ مجموعه‌ای از پروتئوگلیکان‌ها با منشأ دریایی. پروتئوگلیکان‌ها در ساختار فولیکول مو و تنظیم چرخه رشد آن نقش دارند. یک مقاله مروری درباره نقش پروتئوگلیکان‌ها در رشد مو و مکانیسم نورکرین توضیح می‌دهد این ترکیب چگونه ممکن است به طولانی‌تر شدن فاز رشد (آناژن) کمک کند. با این حال، این مقاله مروری است و کارآزمایی‌های بزرگ و مستقل درباره نورکرین همچنان محدودند.
قرص نورکرین مردانه فارما مدیکو
احتیاط: افراد دارای آلرژی به ماهی یا غذاهای دریایی نباید آن را مصرف کنند. در بارداری، شیردهی و برای افراد زیر ۱۸ سال فقط با نظر پزشک.
رجوا یک مکمل ایرانی چندمنظوره برای مو، پوست و ناخن است که کلاژن هیدرولیزشده، هیالورونیک اسید، سیستئین، زینک، بیوتین و عصاره دم‌اسب دارد. کراتین مو به اسیدهای آمینه گوگرددار مثل سیستئین نیاز دارد و زینک و بیوتین در ساخت آن نقش دارند؛ اما مکمل این مواد عمدتاً در کسی که کمبود زینک یا کمبود دیگری دارد مؤثر است. برای ترکیب کامل رجوا کارآزمایی منتشرشده‌ای پیدا نشد.
پرفکتیل پلاتینوم ساخت انگلستان، علاوه بر ویتامین‌ها و مواد معدنی، کلاژن دریایی، عصاره هسته انگور و کوآنزیم Q10 دارد. این ترکیبات خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارند، اما اثر آن‌ها بر ریزش مو در انسان به‌خوبی بررسی نشده است. این محصول برای کسی که دنبال یک مکمل ترکیبی برای مو، پوست و ناخن است گزینه رایجی است؛ به شرط اینکه همزمان مولتی‌ویتامین دیگری مصرف نشود.
قرص پرفکتیل پلاتینوم ویتابیوتیکس
هیرویت ترکیبی از مخمر، ویتامین‌های گروه B، زینک، آهن و اسیدهای آمینه ال‌سیستئین و متیونین است. طبق دفتر مکملهای غذایی NIH، ریزش مو یکی از نشانه‌های کمبود زینک است؛ بنابراین هیرویت برای کسی منطقی‌تر است که رژیم محدود دارد یا دریافت ریزمغذی‌هایش کم است. چون آهن دارد، نباید همزمان با قرص آهن دیگر و بدون نظر پزشک مصرف شود.
هیر اکتیواتور عصاره ارزن، ال‌آرژنین، چای سبز و مواد معدنی زینک، مس و سلنیوم دارد. ال‌آرژنین پیش‌ساز اکسید نیتریک است و به همین دلیل گاهی برای بهبود خون‌رسانی کف سر معرفی میشود، اما شواهد انسانی برای این اثر در ریزش مو کافی نیست. کسانی که داروی فشار خون یا داروهای قلبی مصرف می‌کنند، پیش از مصرف با داروساز مشورت کنند.
رینفولتیل ساخت ایتالیا بر پایه عصاره نخل ارهای (سائوپالمتو) و چای سبز است و سیستئین، لیزین، زینک، مس، سلنیوم و چند ویتامین هم دارد. نخل ارهای به‌عنوان مهارکننده گیاهی آنزیم ۵ آلفا ردوکتاز شناخته میشود؛ آنزیمی که تستوسترون را به DHT تبدیل میکند. یک مرور نظام‌مند درباره نخل ارهای در ریزش مو نتایج مثبتی گزارش کرده، اما مطالعات آن کوچک و از نظر کیفیت محدود بوده‌اند؛ پس این مکمل جایگزین درمان‌های دارویی ریزش ارثی نیست.
احتیاط: به دلیل اثر احتمالی بر هورمونهای جنسی، در بارداری، شیردهی و زنانی که قصد بارداری دارند مصرف نشود. افرادی که داروی هورمونی یا ضدانعقاد مصرف می‌کنند هم با پزشک مشورت کنند.
ریجن دایت ساخت شرکت ایتالیایی ESI در قالب کپسول‌های رهاسازی تدریجی عرضه میشود و بیوتین، سیستئین، متیونین، زینک، مس و ویتامین E دارد. هدف رهاسازی تدریجی، آزاد شدن آهسته مواد در طول روز است. این محصول بیشتر برای شکنندگی ساقه مو و ناخن معرفی میشود؛ مکمل بیوتین هم طبق شواهد فعلی عمدتاً در افراد دچار کمبود بیوتین اثر روشنی دارد.
اکوفان ساخت فرانسه، پروتئین هیدرولیزشده گندم را با جلبک اسپیرولینا، سیستئین و زینک همراه کرده و برای تقویت عمومی مو و ناخن معرفی میشود. چون بر پایه پروتئین گندم است، برای مبتلایان به بیماری سلیاک یا حساسیت به گلوتن مناسب نیست و افراد دارای آلرژی به کنجد هم باید پیش از مصرف برچسب را بررسی کنند.
اسیدهای چرب امگا ۳ خاصیت ضدالتهابی دارند و التهاب خفیف اطراف فولیکول در برخی انواع ریزش مو دیده میشود. در یک کارآزمایی تصادفی روی ۱۲۰ زن، مکملی حاوی امگا ۳، امگا ۶ و آنتی‌اکسیدان‌ها به مدت ۶ ماه مصرف شد؛ حدود ۹۰ درصد شرکت‌کنندگان در ارزیابی خودشان کاهش ریزش را گزارش کردند و بررسی عکس‌ها هم بهبود تراکم مو را نشان داد.
این نتیجه مربوط به یک فرمول ترکیبی است، نه روغن ماهی به‌تنهایی؛ پس امگا ۳ را باید بخشی از تغذیه سالم مو دانست، نه درمان مستقل ریزش. برای جزئیات بیشتر، مقاله تأثیر روغن ماهی بر ریزش مو را بخوانید. اگر رژیم غذایی شما ماهی کمی دارد، می‌توانید با مشورت داروساز از فهرست خرید قرص امگا 3 گزینه مناسب را انتخاب کنید.
کمبود آهن از علت‌های شایع ریزش منتشر، به‌ویژه در زنان، است و با آزمایش فریتین و شمارش خون مشخص میشود. اگر کمبود تأیید شد، قرص آهن با دوز و مدت تعیین‌شده توسط پزشک، از مکمل عمومی مو مؤثرتر است. مصرف آهن بدون آزمایش توصیه نمی‌شود.
در ریزش ارثی، درمان‌های دارویی شواهد بسیار قوی‌تری از مکملها دارند. محلول ماینوکسیدیل ۵ درصد رایج‌ترین درمان موضعی است و فیناستراید خوراکی برای مردان فقط با نسخه پزشک مصرف میشود. شامپوهای ضد ریزش مو هم می‌توانند به سلامت کف سر کمک کنند، اما به‌تنهایی ریزش ارثی را متوقف نمی‌کنند.
هشدار مهم: بیوتین و آزمایش خون
بسیاری از مکملهای مو، از جمله رجوا، رینفولتیل و ریجن دایت، بیوتین دارند. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) هشدار داده است که بیوتین می‌تواند نتیجه برخی آزمایش‌ها را به‌اشتباه تغییر دهد؛ از جمله آزمایش‌های هورمونی مثل تیروئید و آزمایش تروپونین قلب. پیش از هر آزمایش خون، مصرف مکمل را به پزشک و آزمایشگاه اطلاع دهید و درباره زمان قطع آن از پزشک سؤال کنید.
برخی افراد پس از شروع مکملهای حاوی دوز بالای بیوتین، جوش‌های تازه گزارش می‌کنند. مکانیسم دقیق آن مشخص نیست و شواهد علمی در این زمینه محدود است. اگر جوش شدید شد، مصرف را قطع کنید و با داروساز درباره محصولی با دوز کمتر بیوتین مشورت کنید. صفحه اطلاعات بیوتین NIH جزئیات بیشتری درباره نیاز روزانه و ایمنی آن دارد.
مکملهای آهن با دوز بالا می‌توانند جذب زینک را کاهش دهند، به‌خصوص وقتی همزمان و بدون غذا مصرف شوند. اگر قرص آهن و مکمل موی حاوی زینک را با هم مصرف می‌کنید، آن‌ها را با فاصله بخورید و فاصله مناسب را از داروساز بپرسید.
ریزش مو پس از زایمان معمولاً موقتی است. مصرف مکملهای حاوی نخل ارهای در بارداری و شیردهی ممنوع است و بقیه مکملهای مو هم در این دوره فقط با نظر پزشک مصرف شوند.
چرخه رشد مو کند است؛ برای قضاوت درباره اثر هر مکمل، دستکم ۳ تا ۶ ماه مصرف منظم لازم است. اگر پس از این مدت بهبودی نبود، بررسی علت با متخصص پوست ضروری است.
بیشتر این مکملها را بهتر است همراه یک وعده غذایی اصلی مصرف کنید تا جذب بهتر و ناراحتی گوارشی کمتر باشد، مگر اینکه برچسب محصول دستور دیگری داده باشد. نکات بیشتر را در مقاله بهترین زمان مصرف مولتی‌ویتامین ببینید.
این مکملها کالری قابلتوجهی ندارند و شواهدی نیست که مستقیماً باعث چاقی شوند. اگر کمبود تغذیهای برطرف شود، گاهی اشتها بهتر میشود؛ در این حالت کنترل حجم وعدهها کافی است.
خیر. مکملهای حاوی نخل ارهای مثل رینفولتیل به دلیل اثر احتمالی بر هورمونهای جنسی، در بارداری و شیردهی نباید مصرف شوند.
مشاوره داروسازی برای انتخاب قرص ضد ریزش مو
داروسازان مهتاطب می‌توانند بر اساس نوع ریزش، داروهای فعلی و آزمایش‌های شما، مکمل مناسب‌تر را پیشنهاد دهند.
✉️ مشاوره در ایتا، روبیکا و واتساپ: ۰۹۳۰۲۰۰۷۵۸۷
☎️ پاسخگویی تلفنی (شنبه تا پنج‌شنبه، ۸ تا ۱۶): ۰۲۱۶۵۳۸۹۳۴۲ و ۰۲۱۶۵۳۸۹۶۹۳
📍 نشانی: تهران، شهریار، باغستان، جنب درمانگاه حکیم، داروخانه شبانه‌روزی دکتر رویا میرنظامی
بازبینی علمی: دکتر رویا میرنظامی، داروساز · آخرین به‌روزرسانی: ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ · منابع در متن لینک شده‌اند.
من از پومئول و هیرویت استفاده کردم. پومئول در عرض دو هفته ریزش موهام رو کم کرد. اون دوره ای که از هیرویت استفاده می کردم باعث ضخیم شدن موهام شده بود. ممنون از مطالب مفیدتون واقعا
سلام در مورد قرص دی ویت اکتیو چیزی نگفتین آیا این قرص هم برای مو مناسب هست البته پزشک متخصص من برای بعد کاشت موهام تجویز کرده ولی در لیست شما نبود! ممنون میشم راهنمایی کنید و اینکه آیا میشه همزمان باهاش از هیرویت هم استفاده کنم
سلام وقت بخیر قرص دی ویت اکتیو ترکیبات کاملی داره ولی خب محصولی تخصصی برای تقویت ساختار و ریشه مو نمیباشد.
سلام ، ممنون بابت مطلب مفیدتون ولی درمورد قرص مکمل فیتو چیزی نگفتین تجویز کرده بودن ولی در لیست نبود !
