بازبینی و تأیید علمی: دکتر رویا میرنظامی، داروساز
آخرین به‌روزرسانی: ۱ آبان ۱۴۰۵
این مطلب جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان پزشکی نیست. برای تشخیص دقیق و انتخاب درمان مناسب، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
پوست کودک، به‌خصوص در سال‌های اول، لایه محافظ ظریف‌تری دارد. چند روز هوای سرد، حمام‌های طولانی یا گرمای خشک بخاری کافی است تا گونه‌ها زبر شوند و پشت دست و ساق پا پوسته بدهد. برای همین بسیاری از والدین دنبال یک کرم خوب می‌گردند؛ اما انتخاب درست فقط به کلمه «بچه» روی جعبه نیست. عطر، نوع روغن، اوره و حتی سن کودک در نتیجه اثر دارد.
برای پیدا کردن بهترین کرم مرطوب کننده کودک، در این راهنما هشت کرم و لوسیون موجود در داروخانه آنلاین مهتاطب را بر اساس ترکیبات برچسبشان بررسی کرده‌ایم و گفته‌ایم هر کدام برای چه کودکی و چه بخشی از بدن مناسب است. بعد از معرفی محصولات، معیارهای انتخاب، روش درست زدن کرم و نشانه‌هایی را آورده‌ایم که می‌گویند خشکی پوست کودک دیگر با کرم معمولی درست نمی‌شود.
بهترین کرم مرطوب کننده کودک یک محصول ثابت برای همه بچه‌ها نیست. بهترین انتخاب، کرمی است که بیعطر باشد، مواد نگه‌دارنده رطوبت شناخته‌شده داشته باشد و با مشکل همان کودک جور باشد. نوزادی که فقط بعد از حمام کمی پوسته می‌دهد، با یک لوسیون ساده راحت است؛ اما کودکی که لکه‌های خشک و خارش‌دار روی گونه یا چین آرنج دارد، به کرم غلیظتر و بدون عطر نیاز دارد. جدول زیر خلاصه انتخاب‌های ما را نشان می‌دهد و پایین‌تر هر محصول را جداگانه توضیح داده‌ایم.
| محصول | نوع، حجم و کشور سازنده | ترکیب‌های کلیدی (طبق صفحه محصول) | عطر | بهترین کاربرد |
|---|---|---|---|---|
| کلد کرم کودک ماتیلدا | کرم، ۵۰ میلی‌لیتر، فرانسه | پارافین مایع، موم زنبور عسل، گلیسیرین، دایمتیکون | در فهرست ترکیبات نیامده | گونه، چانه و پشت دست در سرما و باد |
| کرم ضد اگزمای کودکان اگزاسین هولیستیکا | کرم، ۵۰ میلی‌لیتر، ایران | جو دوسر، گلیسیرین، روغن بابونه | بدون اسانس (طبق صفحه محصول) | پوست مستعد اگزما و خارش |
| کرم مرطوب کننده بچه ایروکس | کرم، ۵۰ گرم، ایران | روغن جوانه گندم، روغن آووکادو، دکسپانتنول، آلانتوئین، ویتامین E | ذکر نشده | مراقبت روزانه دست و صورت |
| لوسیون بدن بچه ایروکس | لوسیون، ۱۰۰ میلی‌لیتر، ایران | لاکتیل، عصاره همیشه‌بهار، روغن جوجوبا | ذکر نشده | بدن بعد از حمام |
| لوسیون بچه فیروز | لوسیون، ۲۰۰ میلی‌لیتر، ایران | پارافین مایع | بدون عطر (طبق صفحه محصول) | کل بدن، گزینه اقتصادی |
| کرم مرطوب کننده کودک بیبی فرست | کرم، ۱۰۰ میلی‌لیتر، ایران | شی باتر، روغن نارگیل، روغن بادام، آلانتوئین | ذکر نشده | خشکی زمستانی دست و صورت |
| کرم نرم کننده اوره ۳ درصد ثمین | کرم، ۱۰۰ میلی‌لیتر، ایران | اوره ۳ درصد، اوسرین (وازلین و لانولین) | بدون عطر و رنگ (طبق صفحه محصول) | زبری آرنج، زانو و ساق؛ بالای یک سال |
| کرم نرم کننده اوره ۶ درصد بیبی فرست | کرم، ۱۰۰ میلی‌لیتر، ایران | اوره ۶ درصد، اوسرین، پری‌بیوتیک | ذکر نشده | خشکی و زبری شدید در کودک بزرگ‌تر |
کلد کرم‌ها از کرمهای معمولی چرب‌ترند و روی پوست لایه محافظ نازکی می‌سازند تا باد و هوای سرد رطوبت پوست را نگیرد. کلد کرم کودک ماتیلدا ساخت فرانسه است و طبق فهرست ترکیبات صفحه محصول، پارافین مایع، موم زنبور عسل، گلیسیرین و دایمتیکون دارد. پارافین و موم مثل یک پوشش روی پوست می‌نشینند و گلیسیرین آب را در لایه‌های سطحی پوست نگه می‌دارد.
در فهرست ترکیبات این کرم عطر (Parfum) دیده نمی‌شود و طبق توضیح صفحه محصول، پارابن و رنگ هم ندارد. همین ویژگی‌ها آن را برای گونه و چانه کودکی که در پاییز و زمستان زیاد بیرون می‌رود، یا پوست دور دهانی که با آب دهان مدام خیس و خشک میشود، به گزینه مناسبی تبدیل کرده است.
این کرم ایرانی ۵۰ میلی‌لیتری برای پوست خشک و خارش‌دار کودکان ساخته شده است. طبق فهرست ترکیبات، گلیسیرین، روغن بابونه، جو دوسر (اوت میل) و چند نرم کننده سبک مثل کاپریلیک کاپریک تری‌گلیسرید و ستیل دایمتیکون دارد. در توضیح محصول آمده که اسانس، پارابن و رنگ ندارد. جو دوسر و گلیسیرین هر دو از مواد شناخته‌شده در مرطوب کننده‌های پوست اگزمایی‌اند.
درباره نام این محصول یک نکته مهم است: «ضد اگزما» در اینجا یعنی مرطوب کننده‌ای مناسب پوست مستعد اگزما، نه دارویی که اگزما را درمان کند. مرطوب کننده پایه مراقبت از اگزماست، اما اگر لکه‌ها قرمز و ملتهب‌اند، پزشک ممکن است در کنار آن داروی موضعی تجویز کند. آکادمی پوست آمریکا برای کم کردن عود اگزما توصیه می‌کند یک مرطوب کننده ملایم و بدون عطر را بلافاصله بعد از حمام روی پوست بزنید.
کرم ۵۰ گرمی ایروکس، ساخت ایران، برای دست و صورت کودک تولید شده است. طبق صفحه محصول، روغن جوانه گندم، روغن آووکادو، عصاره برگ زیتون، لسیتین، روغن بابونه، آلانتوئین، دکسپانتنول (پیش‌ساز ویتامین B5) و ویتامین E دارد. دکسپانتنول و آلانتوئین در مرطوب کننده‌ها برای نرم کردن پوست و کمک به ترمیم سطح آن به کار می‌روند و روغن‌های گیاهی چربی سطح پوست را جبران می‌کنند.
در توضیح محصول آمده که این کرم الکل و پارابن ندارد. از آنجا که برای صورت و دست طراحی شده، برای مراقبت روزانه، مثلاً بعد از شستن دستها یا پاک کردن صورت کودک بعد از غذا، گزینه مناسبی است.
لوسیون بدن بچه ایروکس در حجم ۱۰۰ میلی‌لیتر برای پوست بدن کودک ساخته شده است. ترکیب اصلی آن لاکتیل است؛ مخلوطی از لاکتات‌ها، پیرولیدون کربوکسیلات، نیاسین‌آمید، اوره و اسیدهای آمینه که از اجزای رطوبت‌ساز طبیعی پوست‌اند و آب را در لایه بیرونی پوست نگه می‌دارند. عصاره گل همیشه‌بهار و روغن جوجوبا هم در آن هست.
لوسیون‌ها آب بیشتری دارند و راحتتر روی سطح بزرگ پخش می‌شوند؛ برای همین برای بدن، بعد از حمام و در فصل گرم از کرم غلیظ راحت‌ترند. البته همین آب بیشتر باعث میشود رطوبت را کمتر از کرم نگه دارند و برای لکه‌های خیلی خشک کافی نباشند.
لوسیون بچه فیروز در بطری ۲۰۰ میلی‌لیتری عرضه میشود و طبق توضیح محصول، عطر و مواد حساسیت‌زا ندارد. ترکیب اصلی ذکرشده آن پارافین مایع است؛ روغنی معدنی که روی پوست لایه نازکی می‌سازد و جلوی تبخیر آب را می‌گیرد.
حجم بیشتر و قیمت مناسب، این لوسیون را برای خانواده‌هایی که باید هر روز کل بدن کودک را مرطوب کنند به انتخاب اقتصادی تبدیل کرده است. این نکته برای کودکان دارای اگزما مهم‌تر است، چون مرطوب کننده باید با دست باز و به مقدار کافی مصرف شود؛ پایین‌تر مقدار پیشنهادی را آورده‌ایم.
این کرم ۱۰۰ میلی‌لیتری ایرانی برای دست و صورت کودک ساخته شده و ترکیبات اصلی آن روغن بادام، روغن نارگیل، شی باتر، آلانتوئین و ویتامین E است. شی باتر و روغن‌های گیاهی چربی از دست‌رفته سطح پوست را جبران می‌کنند و برای پوستی که در هوای سرد و خشک زبر شده، نرمی خوبی ایجاد می‌کنند. در توضیح محصول، این کرم برای محافظت پوست در برابر سرما و باد معرفی شده است.
روغن بادام و روغن نارگیل از روغن‌های خوراکی‌اند. در یک مطالعه بزرگ روی کودکان پیش‌دبستانی، استفاده از محصولات پوستی حاوی روغن بادام‌زمینی با حساسیت به بادام‌زمینی همراه بود و پژوهشگران احتمال دادند حساس شدن از راه پوست ملتهب رخ داده باشد. این یافته درباره بادام‌زمینی است و نشان نمی‌دهد روغن بادام خطرناک است؛ اما برای کودکی که اگزمای فعال یا حساسیت غذایی دارد، بهتر است کرم بدون روغن‌های مغزی انتخاب کنید یا پیش از خرید با پزشک مشورت کنید.
کرم نرم کننده ثمین، ساخت شرکت گل افشان آرایش، ۳ درصد اوره و اوسرین دارد. اوره آب را جذب می‌کند و لایه سخت و زبر سطح پوست را نرم می‌کند. اوسرین هم ترکیبی از وازلین و لانولین (چربی پشم گوسفند) است که مثل یک پوشش، رطوبت را در پوست نگه می‌دارد. طبق توضیح محصول، این کرم رنگ و عطر ندارد.
اوره برای پوست‌های زبر و ضخیم‌شده مفید است، اما برای همه سنین نه. راهنمای بالینی آلمان برای درماتیت آتوپیک می‌گوید اوره ممکن است پوست شیرخوار را تحریک کند و بهتر است در این سن استفاده نشود؛ برای کودکان نوپا هم غلظت کمتر از بزرگسالان توصیه شده است. به همین دلیل این کرم را برای کودکان بالای یک سال و برای نواحی زبر مثل آرنج، زانو، ساق پا و پاشنه پیشنهاد می‌کنیم.
این کرم ۱۰۰ میلی‌لیتری ۶ درصد اوره، اوسرین و پری‌بیوتیک دارد و در توضیح محصول برای پوست خشک، خارش‌دار و مستعد درماتیت آتوپیک معرفی شده است. در همان توضیح آمده که پری‌بیوتیک این کرم به تقویت سد دفاعی پوست کمک می‌کند؛ این ادعای معرفی محصول است و مطالعه منتشرشده‌ای درباره همین کرم پیدا نکردیم.
غلظت اوره در این کرم دو برابر کرم ثمین است. اوره بیشتر یعنی نرم‌کنندگی قوی‌تر برای پوست زبر و ضخیم، و هم‌زمان احتمال بیشتر سوزش روی پوست ترکخورده. پس این کرم را برای کودکان بزرگ‌تر و نواحی خیلی زبر بدن نگه دارید و برای صورت و نوزاد سراغ گزینه‌های ملایم‌تر بروید.
اگر هنوز بین گزینه‌ها مردد هستید، برای پیدا کردن بهترین کرم مرطوب کننده کودک خودتان از وضعیت پوست او شروع کنید، نه از برند:
اگر نوزاد زیر یک ماه است: معمولاً کرم لازم نیست. اگر نقطه‌ای خیلی خشک یا ترکخورده شد، پیش از زدن هر محصولی با پزشک کودک هماهنگ کنید.
اگر گونه‌ها و چانه در سرما قرمز و زبر میشود: کلد کرم کودک ماتیلدا را پیش از بیرون رفتن بزنید.
اگر کودک لکه‌های خشک و خارش‌دار یا سابقه اگزما دارد: کرم اگزاسین هولیستیکا را بعد از حمام و دو بار در روز به کار ببرید و برای لکه‌های ملتهب پزشک را ببینید.
اگر فقط بدن بعد از حمام کمی خشک میشود: لوسیون بدن بچه ایروکس یا برای مصرف زیاد و اقتصادی، لوسیون بچه فیروز.
اگر یک کرم روزانه برای دست و صورت می‌خواهید: کرم مرطوب کننده بچه ایروکس یا کرم بیبی فرست، به شرط اینکه کودک حساسیت غذایی یا اگزمای فعال نداشته باشد.
اگر کودک بالای یک سال است و آرنج و زانوی زبر دارد: کرم اوره ۳ درصد ثمین؛ برای زبری شدیدتر در کودک بزرگ‌تر، کرم اوره ۶ درصد بیبی فرست.
روی بسته بیشتر محصولات کودک کلمه‌هایی مثل «طبیعی» و «ملایم» نوشته شده است، اما این کلمه‌ها چیز زیادی درباره ترکیب واقعی نمی‌گویند. چهار معیار زیر کمک می‌کند بهترین کرم مرطوب کننده کودک را در داروخانه یا هنگام خرید اینترنتی سریع‌تر پیدا کنید. اگر می‌خواهید فرق نرم کننده، آبرسان و لایه محافظ را دقیق‌تر بدانید، مطلب کرم مرطوب کننده چیست را هم ببینید.
طبق راهنمای انجمن ملی اگزمای آمریکا درباره مرطوب کردن پوست، لوسیون کمترین چربی را دارد و رطوبت را کمتر از بقیه نگه می‌دارد؛ لوسیون‌هایی که الکل دارند ممکن است روی پوست ترکخورده بسوزانند. کرم ترکیبی از آب و روغن است و تعادل خوبی بین نرمی و چرب نبودن دارد. پماد تقریباً فقط روغن است، از همه چرب‌تر است و برای پوست خیلی خشک بیشترین محافظت را دارد. در عمل، برای بدن بعد از حمام لوسیون یا کرم سبک، برای صورت در سرما کرم غلیظ و برای لکه‌های خیلی خشک کرم یا پماد بهتر جواب می‌دهد.
عطر و اسانس‌ها (حتی اسانس‌های گیاهی مثل اسطوخودوس) برای مرطوب کردن پوست کاری نمی‌کنند و فقط احتمال تحریک و حساسیت را بالا می‌برند. به برچسب «هیپوآلرژنیک» هم زیاد تکیه نکنید؛ سازمان غذا و داروی آمریکا می‌گوید این واژه روی محصولات آرایشی تعریف قانونی ندارد و شرکت‌ها لازم نیست ادعایشان را ثابت کنند. خواندن فهرست ترکیبات از هر برچسبی مطمئن‌تر است؛ اگر در آن کلمه Parfum یا Fragrance دیدید، محصول عطر دارد.
بیشتر نوزادان سالم به کرم روزانه نیاز ندارند. مایو کلینیک می‌گوید اغلب نوزادان بعد از حمام به لوسیون نیازی ندارند و اگر پوست خیلی خشک شد، کافی است مقدار کمی مرطوب کننده بیعطر را فقط روی همان نواحی بزنید. راهنمای سرویس سلامت انگلستان برای والدین هم توصیه می‌کند تا یک‌ماهگی نوزاد از روغن و لوسیون استفاده نکنید و در حمام فقط آب ساده به کار ببرید.
پیش از گشتن به دنبال بهترین کرم مرطوب کننده کودک، تعداد حمام را هم بررسی کنید. آکادمی اطفال آمریکا می‌گوید نوزاد به حمام روزانه نیاز ندارد و حدود سه بار در هفته کافی است، چون حمام زیاد پوست را خشک می‌کند. اگر خشکی پوست کودکتان بعد از کم کردن حمام هم ادامه داشت، مطلب علت خشکی پوست نوزادان دلایل دیگر را توضیح داده است.
برخی والدین فکر می‌کنند کرم زدن روزانه از همان روزهای اول، جلوی اگزما را می‌گیرد. بررسی بزرگ کاکرین در سال ۲۰۲۲ که نتیجه چندین مطالعه را کنار هم گذاشت، نشان داد این کار در نوزادان سالم احتمالاً خطر اگزما را کم نمی‌کند. در همین بررسی، خطر عفونت پوستی در گروه مرطوب کننده کمی بیشتر بود؛ حدود ۱۷ مورد بیشتر در هر ۱۰۰۰ نوزاد. پس کرم را برای پوست خشک به کار ببرید، نه به‌عنوان یک عادت پیشگیرانه برای همه نوزادان.
حتی بهترین کرم مرطوب کننده کودک هم اگر درست زده نشود، نتیجه خوبی نمی‌دهد. این مراحل را به‌خصوص بعد از حمام رعایت کنید:
مقدار کرم برای کودک دارای اگزما بیشتر از تصور والدین است. راهنمای مؤسسه ملی سلامت و مراقبت انگلستان برای کودکان دارای اگزما ۲۵۰ تا ۵۰۰ گرم مرطوب کننده بیعطر در هفته در نظر می‌گیرد؛ یعنی چیزی حدود دو و نیم تا پنج تیوپ ۱۰۰ گرمی. همین راهنما تأکید می‌کند مرطوب کننده حتی وقتی اگزما آرام است هم باید ادامه پیدا کند. برای کودک سالم با خشکی خفیف، لایه نازک روی نواحی خشک کافی است.
روغن زیتون و روغن آفتابگردان هنوز در خیلی از خانه‌ها برای چرب کردن پوست نوزاد استفاده می‌شوند. در یک کارآزمایی بالینی روی ۱۱۵ نوزاد سالم، نوزادانی که چهار هفته و روزی دو بار روغن زیتون یا آفتابگردان گرفتند، پوست مرطوب‌تری داشتند، اما ساختار لایه‌های چربی سد پوستی‌شان کمتر از گروه بدون روغن بهتر شد. پژوهشگران نتیجه گرفتند تا روشن شدن موضوع، باید در توصیه روغن برای پوست نوزاد احتیاط کرد.
پس اگر هدفتان رفع خشکی است، بهترین کرم مرطوب کننده کودک برای این کار یک کرم یا لوسیون بیعطر است، نه روغن خالص. اگر روغن را برای ماساژ دوست دارید، آن را بعد از ماه اول و به مقدار کم به کار ببرید و برای نوزادی که اگزما دارد، پیش از استفاده با پزشک مشورت کنید.
همه پوسته‌ها و قرمزی‌ها خشکی ساده نیستند و بعضی‌شان حتی با بهترین کرم مرطوب کننده کودک هم بهتر نمی‌شوند. این حالت‌ها را از خشکی معمولی جدا کنید:
بهترین کرم مرطوب کننده کودک وقتی اثر دارد که اصل باشد و درست نگهداری شود. پیش از خرید و هنگام مصرف این موارد را بررسی کنید:
بهترین کرم مرطوب کننده کودک کرمی است که بیعطر باشد، فهرست ترکیبات روشنی داشته باشد و موادی مثل گلیسیرین، وازلین، شی باتر یا جو دوسر داشته باشد. برای صورت در سرما کلد کرم، برای بدن لوسیون بیعطر و برای پوست مستعد اگزما کرم غلیظ و بدون اسانس انتخاب بهتری است.
در ماه اول معمولاً کرم و روغن لازم نیست و منابع بهداشتی توصیه می‌کنند فقط از آب ساده استفاده شود. بعد از آن، اگر پوست خشک شد، مقدار کمی کرم بیعطر روی همان نواحی کافی است. کرمهای اورهدار را تا یک‌سالگی استفاده نکنید.
اگر کرم بیعطر و ساده است، مثل وازلین خالص، معمولاً مشکلی ندارد. اما کرمهای ضدچروک، روشنکننده، ضدجوش یا محصولات حاوی اسید، رتینول و عطر برای پوست کودک مناسب نیستند.
دستکم یک بار، ترجیحاً تا ۳ دقیقه بعد از حمام. در هوای سرد، بعد از شستن دستها یا برای کودک دارای اگزما، هر وقت پوست خشک به نظر رسید دوباره بزنید؛ در این حالت ممکن است لازم شود چند بار در روز کرم بزنید.
وازلین بیعطر لایه محافظ خوبی است و برای گونههای ترکخورده یا پوست دور دهان که با آب دهان تحریک میشود مفید است. لایه نازکی بزنید و آن را از چشمها دور نگه دارید.
بیشتر وقتها یک کرم بیعطر برای هر دو کافی است. فرق اصلی در بافت است: برای صورت در سرما کرم غلیظتر و برای سطح بزرگ بدن لوسیون یا کرم سبک راحتتر است. کرمهای اورهدار را روی صورت کودک نزنید.
بهترین کرم مرطوب کننده کودک همان کرمی است که با سن و نوع خشکی پوست کودک جور باشد: کلد کرم چرب برای گونه‌ها در سرما، کرم بی‌اسانس با جو دوسر برای پوست مستعد اگزما، لوسیون سبک و بیعطر برای بدن و کرم اورهدار فقط برای زبری آرنج و زانوی کودک بالای یک سال. نوزاد سالم در ماه اول معمولاً به کرم نیاز ندارد و کم کردن تعداد حمام گاهی از هر کرمی مؤثرتر است.
پیش از خرید، فهرست ترکیبات را بخوانید، محصول جدید را روی یک نقطه کوچک امتحان کنید و کرم را بلافاصله بعد از حمام بزنید. اگر با وجود استفاده منظم، خشکی بهتر نشد یا لکه‌ها قرمز و ملتهب شدند، مشکل احتمالاً فقط خشکی نیست و باید پزشک کودک را ببیند.
بیشتر بخوانید:
اول پرایمر بزنیم یا مرطوب کننده
آیا کرم مرطوب کننده پوست را تیره می‌کند؟
اول آبرسان بزنیم یا مرطوب کننده؟
بهترین برند مرطوب کننده
بهترین کرم مرطوب‌کننده ایرانی پوست خشک
بهترین آبرسان و مرطوب کننده پوست خشک
بهترین مرطوب کننده پوست خشک خارجی
بهترین مرطوب کننده پوست چرب خارجی
