بازبینی و تأیید علمی: دکتر رویا میرنظامی، داروساز
آخرین به‌روزرسانی: ۲۵ مهر ۱۴۰۵
این مطلب جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان پزشکی نیست. برای تشخیص دقیق و انتخاب درمان مناسب، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
پوست خشک فقط حس کشیدگی بعد از شستن صورت نیست. پوسته‌ریزی کنار بینی، خطوط ریزی که زیر کرم‌پودر بیشتر دیده می‌شوند و خارش ساق پا در زمستان هم از نشانه‌های رایج آن است. انتخاب آبرسان برای این پوست از روی اسم برند یا شعار «آبرسانی ۲۴ ساعته» جواب نمی‌دهد؛ باید دید داخل تیوب چه چیزی هست و آیا با نیاز پوست شما جور است یا نه.
در این راهنما برای پیدا کردن بهترین آبرسان و مرطوب کننده پوست خشک، ۱۰ محصول ایرانی و خارجی را با یک معیار ثابت کنار هم گذاشته‌ایم: ترکیب اعلام‌شده، بافت، مناسب بودن برای صورت یا بدن و نکته‌هایی که پیش از خرید باید بدانید. بعد از فهرست، روش درست استفاده و اشتباه‌های رایج را هم آورده‌ایم تا کرمی که می‌خرید بیشترین اثر را داشته باشد.
بهترین آبرسان و مرطوب کننده پوست خشک برای همه یکی نیست، ولی یک الگوی مشترک دارد: ماده‌ای که آب را جذب کند، کنار ماده‌ای که آن آب را در پوست نگه دارد. طبق توصیه‌های انجمن پوست آمریکا برای رفع خشکی پوست، برای پوست خشک کرم یا پماد بهتر از لوسیون است و محصول باید «بدون عطر» باشد. ترکیب‌هایی مثل گلیسرین، هیالورونیک اسید، لاکتیک اسید، شی باتر، دایمتیکون، لانولین و پترولاتوم هم در همین راهنما پیشنهاد شده‌اند.
در جدول زیر، خلاصه گزینههای فهرست بهترین آبرسان و مرطوب کننده پوست خشک را با معیار یکسان می‌بینید. توضیح کامل هر محصول در ادامه آمده است.
| محصول | ترکیب‌های کلیدی | نوع و بافت | مناسب برای |
|---|---|---|---|
| کرم مرطوب کننده سراوی | سه نوع سرامید، هیالورونیک اسید، دایمتیکون، پترولاتوم | کرم غنی و زودجذب | پوست معمولی تا خشک، صورت و بدن |
| کرم مرطوب کننده سرامید اتوپی مد اگزومید سی گل | سرامید، اسکوالان، اسیدهای چرب امگا ۳ و ۶ | کرم | پوست خشک، حساس و مستعد اگزما |
| کرم آبرسان ریچ هیدرا برایت مکس | سرامید، درماوایت | کرم زودجذب | پوست خشک و معمولی همراه با کدری |
| کرم لیپیکار AP+M لاروش پوزای | شی باتر، نیاسینامید، گلیسرین، سرامید NP | کرم بالمی | پوست خیلی خشک و خارش‌دار، صورت و بدن |
| کرم مرطوب کننده قوی هیدرودرم | اوره، آمونیوم لاکتات، شی باتر، اسکوالان | کرم قوی | زبری و خشکی شدید، بهویژه بدن |
| کرم روز اوره ریپیر اوسرین | اوره ۵٪، سرامید، لاکتات | کرم صورت | صورت خشک تا خیلی خشک |
| کرم مرطوب کننده پوست خشک و معمولی سی بی پاریس | هیالورونیک اسید، اسکوالان، آکواکسیل | کرم | پوست خشک و معمولی |
| کرم آبرسان پوست خشک فریدن | هیالورونیک اسید، جو دوسر، ویتامین E، روغن بادام شیرین، گلیسرین | کرم سبک | پوست خشکی که کرم سنگین را دوست ندارد |
| کرم مرطوب کننده و تغذیه کننده پوست خشک آر اف | هیالورونیک اسید، گلیسرین، ویتامین E | کرم سبک | پوست خشک و حساس، بالای ۱۲ سال |
| سرم آبرسان پوست اکسپرتیج آردن | هیالورونیک اسید، گلیسرین، اوره، سدیم PCA، آلوئه‌ورا | سرم | لایه آبرسان زیر کرم |
کرم مرطوب کننده سراوی از کرم‌های سرامیددار شناخته‌شده است و نقطه قوتش ترکیب متعادل آن است. طبق صفحه رسمی این کرم در سایت سراوی، سه نوع سرامید، هیالورونیک اسید، دایمتیکون و پترولاتوم دارد؛ یعنی هم آب جذب میکند، هم شکاف‌های سد پوست را پر میکند و هم لایه نازکی برای جلوگیری از تبخیر می‌سازد. بدون عطر است، منافذ را نمیبندد، مورد پذیرش انجمن ملی اگزمای آمریکا است و برای صورت و بدن از ۳ سالگی به بعد معرفی شده است.
شواهد علمی هم از نقش سرامید پشتیبانی میکند. مروری بر مطالعات مقایسه‌ای در مجله پوست ژاپن نشان داد کرم‌های سرامیددار خشکی و عملکرد سد پوست را در افراد مبتلا به اگزما بهتر می‌کنند، هرچند نویسندگان مطالعه‌های بزرگ‌تری را لازم می‌دانند. این شواهد درباره خود سرامید است، نه اثبات اثر یک برند خاص. اگر پوست صورتتان چرب یا مستعد جوش است، بافت غنی این کرم ممکن است در روزهای گرم کمی سنگین باشد.
اگر گزینه‌ای ایرانی با ترکیبی نزدیک به کرم‌های سرامیددار خارجی می‌خواهید، این کرم یکی از منطقی‌ترین انتخاب‌هاست. طبق اطلاعات صفحه محصول، سرامید، اسکوالان و اسیدهای چرب امگا ۳ و ۶ دارد و برای پوست‌های خشک و آتوپیک (مستعد اگزما) ساخته شده است. سرامید و اسکوالان هر دو نرم‌کننده‌اند؛ یعنی فاصله بین سلول‌های لایه رویی پوست را پر می‌کنند و پوست را نرم‌تر و انعطاف‌پذیرتر می‌کنند.
حجم ۷۵ میلی‌لیتری آن برای صورت و نواحی کوچک بدن مثل دستها کافی است و سازنده استفاده دستکم دو بار در روز را پیشنهاد کرده است. اگر اگزما دارید، این کرم جای داروی تجویزی پزشک را نمیگیرد؛ نقش آن حفظ رطوبت و کمک به سد پوست در کنار درمان است.
این کرم برای کسانی مناسب است که علاوه بر خشکی، از کدر بودن پوست هم ناراضی‌اند. طبق صفحه محصول، سرامید و درماوایت دارد؛ ترکیبی که سازنده آن را برای روشن‌تر شدن پوست به فرمول اضافه کرده است. این کرم ۵۰ میلی‌لیتری برای پوست خشک و معمولی ساخته شده و بافتی زودجذب دارد.
بخش سرامیدی این کرم برای پوست خشک ارزشمند است، ولی از یک مرطوب کننده انتظار پاک کردن لک‌های قدیمی را نداشته باشید. برای جلوگیری از تیره‌تر شدن لک‌ها، استفاده روزانه از ضد آفتاب صورت ضروری است. یک نکته دیگر: در صفحه محصول هم از «بدون عطر و رنگ» بودن و هم از «بوی مطبوع» آن صحبت شده؛ اگر به عطر حساس هستید، فهرست ترکیبات روی جعبه را بخوانید.
لیپیکار AP+M که در بعضی بازارها با نام تازه Lipikar AP+MAX عرضه میشود، برای پوست خیلی خشک، زبر و خارش‌دار ساخته شده است. طبق صفحه رسمی لیپیکار در سایت لاروش پوزای، شی باتر، نیاسینامید، گلیسرین، سرامید NP و یک ترکیب پست‌بیوتیک اختصاصی دارد، بدون عطر است و برای صورت و بدن، حتی برای نوزادان از دو هفتگی، معرفی شده است.
بزرگ‌ترین مزیت این کرم این است که یک تیوب را می‌توانید هم برای صورت و هم برای بدن چند نفر از اعضای خانواده استفاده کنید. محدودیتش این است که نباید روی پوست زخمی یا باز زده شود. در خرید برندهای خارجی پرطرفدار هم دقت به اصالت کالا اهمیت بیشتری دارد.
وقتی پوست بیشتر زبر و ضخیم شده تا فقط کم‌آب، کرم‌های اوره‌دار معمولاً جواب بهتری می‌دهند. هیدرودرم طبق صفحه محصول، اوره، آمونیوم لاکتات (نمکی از لاکتیک اسید)، شی باتر و اسکوالان دارد و برای پوست‌های خیلی خشک و مستعد اگزما معرفی شده است. این ترکیب هم آب جذب میکند و هم پوسته‌های سفت را نرم میکند.
مرور علمی کاربرد اوره در درمان‌های پوستی نشان می‌دهد اوره در کارآزمایی‌ها خشکی پوست، ایکتیوز، اگزمای آتوپیک و پسوریازیس را بهتر کرده و به‌طور کلی خوب تحمل میشود. عوارض آن خفیف است و در غلظت‌های بالاتر بیشتر دیده میشود. به همین دلیل این کرم را روی پوست ترک‌خورده یا ملتهب با احتیاط بزنید و اگر سوزش ادامه داشت، مصرف را قطع کنید.
اگر اوره را برای صورت می‌خواهید، غلظت‌های پایین‌تر منطقی‌ترند. کرم روز صورت اوره ریپیر اوسرین طبق اطلاعات سازنده، ۵٪ اوره، سرامید و عوامل مرطوب‌کننده طبیعی پوست مثل لاکتات دارد، بدون عطر است و برای صورت خشک تا خیلی خشک معرفی شده است. سازنده آن را زیر آرایش هم قابل استفاده می‌داند.
غلظت ۵٪ اوره برای پوست نازک‌تر صورت ملایم است؛ در حالی که غلظت‌های ۲۰٪ به بالا بیشتر برای نواحی ضخیم بدن مثل پاشنه ساخته می‌شوند. این کرم برای پوستی که هم خشک است و هم کمی پوسته‌ریزی دارد، انتخاب متعادلی است.
طبق صفحه محصول، این کرم ۵۰ میلی‌لیتری هیالورونیک اسید، اسکوالان و آکواکسیل دارد. آکواکسیل یک کمپلکس آبرسان تجاری است که سازنده‌اش آن را برای کمک به حفظ آب پوست و تقویت چربی‌های طبیعی آن معرفی کرده است.
ترکیب هیالورونیک اسید با اسکوالان، این کرم را برای پوست خشک و معمولی که کرم خیلی چرب را دوست ندارد مناسب میکند. اگر خشکی شما شدید است و پوسته‌ریزی واضح دارید، احتمالاً به گزینه‌ای با سرامید یا اوره نیاز پیدا می‌کنید.
فریدن برای کسانی است که پوست خشک دارند، ولی از حس سنگینی کرم روی صورت فرار می‌کنند. طبق صفحه محصول، هیالورونیک اسید، عصاره جو دوسر، ویتامین E، روغن بادام شیرین و گلیسرین دارد و بافت آن سبک و زودجذب توصیف شده است. عصاره جو دوسر معمولاً برای حس آرامش و نرمی به فرمول‌های پوست خشک اضافه میشود.
بافت سبک یعنی این کرم برای روز و زیر آرایش راحت‌تر است. ولی در هوای خیلی خشک زمستان ممکن است شب‌ها به کرمی غنی‌تر نیاز داشته باشید. اگر به بادام حساسیت دارید، پیش از استفاده تست پوستی کنید.
این کرم ۵۰ میلی‌لیتری تحت لیسانس فرانسه تولید میشود و طبق صفحه محصول، هیالورونیک اسید، گلیسرین و ویتامین E دارد. دو ماده جاذب آب در کنار یک آنتی‌اکسیدان، آن را به گزینه‌ای ساده برای استفاده روزانه پوست خشک و حساس تبدیل کرده است.
سازنده این کرم را برای افراد بالای ۱۲ سال و استفاده دو بار در روز پیشنهاد کرده و زدن آن به دور چشم را منع کرده است. چون ماده قفلکننده قوی در فهرست اعلام‌شده دیده نمی‌شود، اگر پوستتان خیلی خشک است، شب‌ها روی نواحی خشک‌تر یک لایه نازک کرم غنی‌تر هم بزنید.
سرم جای کرم را نمیگیرد، ولی اگر پوستتان هم خشک است و هم کم‌آب، یک لایه سرم آبرسان زیر کرم می‌تواند حس کشیدگی را کمتر کند. طبق صفحه محصول، این سرم ۴۰ میلی‌لیتری هیالورونیک اسید، گلیسرین، اوره، سدیم PCA و آلوئه‌ورا دارد؛ یعنی تقریباً همه اجزای اصلی آن از گروه جاذب‌های آب هستند.
همین نکته مهم است: جاذب‌های آب اگر بدون لایه قفلکننده بمانند، در هوای خشک ممکن است آب را از لایه‌های عمیق‌تر پوست بالا بکشند و تبخیرش را بیشتر کنند. پس این سرم را روی پوست کمی نمناک بزنید و بلافاصله کرم را رویش بمالید. برای آشنایی بیشتر با این ماده، مطلب هیالورونیک اسید چیست را بخوانید.
برای انتخاب بهترین آبرسان و مرطوب کننده پوست خشک از میان این ۱۰ گزینه، اول وضعیت پوستتان را مشخص کنید، بعد سراغ برند بروید:
اگر پوستتان خشک و حساس است یا سابقه اگزما دارید: کرم سراوی یا کرم سرامیددار سی گل.
اگر یک کرم برای پوست خیلی خشک و خارش‌دار صورت و بدن می‌خواهید: لیپیکار AP+M.
اگر پوستتان زبر، پوسته‌دار و ضخیم شده است: هیدرودرم برای بدن و اوسرین اوره ریپیر برای صورت.
اگر خشکی همراه با کدری و تیرگی دارید: ریچ هیدرا برایت مکس، همراه با ضد آفتاب روزانه.
اگر کرم سنگین را دوست ندارید: فریدن یا سی بی پاریس، و برای شب‌های زمستان یک کرم غنی‌تر.
اگر یک کرم ساده برای روز و پوست حساس می‌خواهید: آر اف.
اگر پوستتان کم‌آب است و حس کشیدگی دارد: سرم آردن زیر یکی از کرم‌های بالا.
در بازار ایران این دو اسم اغلب جای هم به کار می‌روند، ولی کارشان یکی نیست. آبرسان‌ها آب را به لایه رویی پوست می‌کشند و مرطوب کننده‌ها آن آب را نگه می‌دارند. مقاله مروری مرطوب کننده‌ها در مجله پوست هند مواد این محصولات را سه دسته میکند:
طبق همین مقاله، پترولاتوم با غلظت ۵٪ به بالا می‌تواند هدر رفتن آب از سطح پوست را بیش از ۹۸٪ کم کند؛ در حالی که اثر لانولین، روغن معدنی و سیلیکون‌ها حدود ۲۰ تا ۳۰٪ است. اوره هم در حدود ۱۰٪ بیشتر نقش آبرسان دارد و در غلظت ۲۰ تا ۳۰٪ لایه‌های سخت پوست را نرم و جدا میکند.
پوست خشک چربی و مواد نگه‌دارنده رطوبت کمتری دارد و معمولاً یک ویژگی همیشگی است. پوست کم‌آب (دهیدراته) یک وضعیت موقت است و حتی در پوست چرب هم دیده میشود؛ مثلاً بعد از شستن زیاد، در هوای گرم و خشک یا با استفاده بیش از حد از لایه‌بردارها. پوست خشک به نرمکننده و قفلکننده نیاز بیشتری دارد و پوست کم‌آب بیشتر به جاذب آب. اگر هر دو مشکل را دارید، ترتیب زدن محصولات مهم میشود که در مطلب اول آبرسان بزنیم یا مرطوب کننده کامل توضیح داده شده است.
برای خرید بهترین آبرسان و مرطوب کننده پوست خشک، پیش از قیمت و برند، فهرست ترکیبات را بخوانید. جدول زیر کمک میکند بفهمید هر ماده چه کاری انجام می‌دهد:
| روی برچسب ببینید | کارش چیست؟ | نکته خرید |
|---|---|---|
| سرامید (Ceramide) | بازسازی سد پوست | برای پوست حساس یا مستعد اگزما در اولویت باشد |
| گلیسرین و هیالورونیک اسید | جذب آب | بهتنهایی کافی نیستند و باید کنار نرمکننده باشند |
| اوره و لاکتیک اسید | جذب آب و نرم کردن پوسته‌ها | غلظت پایین برای صورت، غلظت بالاتر برای بدن و پاشنه |
| شی باتر، اسکوالان و روغنهای گیاهی | نرمکننده | اگر پوستتان مستعد جوش است، به نوع و مقدار روغن‌ها دقت کنید |
| پترولاتوم، دایمتیکون و لانولین | قفل کردن رطوبت | برای شب و نواحی خیلی خشک بهترین‌اند |
برعکس، محصولات عطردار، الکل‌های خشک‌کننده و رتینوئیدها برای پوست خشک انتخاب خوبی نیستند، مگر به توصیه پزشک. راهنمای کلیولند کلینیک درباره خشکی پوست هم پیشنهاد میکند از محصولات دارای ایزوپروپیل الکل، بنزیل الکل و سولفات‌ها دوری کنید. دقت کنید که «بدون عطر» (fragrance-free) با «بی‌بو» (unscented) فرق دارد؛ محصول بی‌بو ممکن است ماده‌ای برای پوشاندن بو داشته باشد که پوست حساس را اذیت کند.
حتی بهترین آبرسان و مرطوب کننده پوست خشک هم اگر درست استفاده نشود، اثر کمی دارد. این ترتیب را امتحان کنید:
اگر در روتین خود از میسلار واتر، تونر و تونیک استفاده می‌کنید، نسخه‌های بدون الکل و مخصوص پوست خشک را انتخاب کنید. برای دیدن یک روتین کامل صبح و شب، مطلب روتین مراقبت از پوست خشک و معمولی را بخوانید.
خیلی از کسانی که می‌گویند بهترین آبرسان و مرطوب کننده پوست خشک هم برایشان جواب نداده، یکی از این اشتباه‌ها را تکرار می‌کنند:
اگر پوسته‌ریزی شما با این تغییرها کم نشد، مطلب پوسته پوسته شدن پوست را بخوانید تا علت‌های دیگر آن را هم بشناسید.
پوست بدن ضخیم‌تر از صورت است و معمولاً به محصول بیشتر و غلیظ‌تری نیاز دارد. برای ساق پا، آرنج و زانو می‌توانید از محصولات بخش مرطوب کننده بدن استفاده کنید و برای صورت سراغ مرطوب کننده صورت بروید؛ چون فرمول صورت برای پوست نازک‌تر و حساس‌تر طراحی میشود.
برای پاشنه ترک‌خورده و نواحی خیلی ضخیم، کرم‌های اوره‌دار با غلظت بالا کاربرد بیشتری دارند. برای نمونه، کرم اوره ۲۰٪ دکتر ژیلا طبق صفحه محصول در حجم ۷۵ میلی‌لیتر عرضه میشود، رنگ و عطر ندارد و برای خشکی شدید کف پا و نواحی خیلی خشک بدن معرفی شده است. برای صورت، غلظت‌های پایین‌تر انتخاب منطقیتری است.
اگر پاشنه‌ها عمیق ترک خورده‌اند، محصولات بخش کرم ترک پا را هم ببینید. برای لب‌های خشک، انجمن پوست آمریکا بالم لب یا وازلین را پیشنهاد میکند؛ اگر بالمی موقع زدن می‌سوزاند یا گزگز میکند، آن را عوض کنید. برای دستها هم بعد از هر بار شستن کرم بزنید.
وقتی بهترین آبرسان و مرطوب کننده پوست خشک را برای خودتان پیدا کردید، اصالت کالا و نگهداری درست آن هم به همان اندازه اهمیت دارد:
خشکی پوست گاهی نشانه یک مشکل دیگر است. طبق صفحه خشکی پوست در مایو کلینیک، سن بالای ۴۰ سال، زندگی در هوای کم‌رطوبت، شغل‌هایی که با آب و صابون زیاد سروکار دارند و بیماری‌هایی مثل کم‌کاری تیروئید و دیابت خطر خشکی پوست را بیشتر می‌کنند. اگزما و پسوریازیس هم ممکن است در نگاه اول شبیه خشکی ساده به نظر برسند؛ در مطلب اگزما چیست نشانه‌های اگزما را بهتر می‌شناسید. برای شناخت علت‌های دیگر، مطلب علت خشکی پوست را هم ببینید.
در این موارد به جای امتحان کرم تازه، به پزشک مراجعه کنید:
اگر پزشک پسوریازیس را تشخیص داده است، مطلب پسوریازیس چیست به شما کمک میکند تفاوت مراقبت آن را با خشکی ساده بهتر بدانید.
از میان گزینههای ایرانی این فهرست، کرم سرامیددار سی گل برای پوست خشک و حساس، هیدرودرم برای زبری و خشکی شدید بدن و ریچ هیدرا برایت مکس برای خشکی همراه با کدری انتخابهای منطقیتری هستند. بهترین گزینه برای شما به شدت خشکی، حساسیت پوست و بافتی که دوست دارید بستگی دارد.
کرم یا بالم غلیظ است، نه لوسیون رقیق، و همزمان ماده جاذب آب مثل گلیسرین یا اوره، نرمکنندهای مثل سرامید یا شی باتر و ماده قفلکنندهای مثل پترولاتوم یا دایمتیکون دارد. بدون عطر بودن هم برای پوست خیلی خشک مزیت مهمی است.
نه. هیالورونیک اسید آب را جذب میکند، ولی جلوی تبخیر آن را نمیگیرد. برای پوست خشک باید روی آن یک کرم دارای نرمکننده یا قفلکننده بزنید.
دستکم صبح و شب، و هر بار بعد از حمام یا شستن صورت و دستها. اگر در طول روز حس کشیدگی دارید، تکرار آن مشکلی ندارد.
اگر ترکیب مرطوب کننده خوبی مثل سرامید داشته باشد، بله. فقط بدانید بخش روشن‌کننده جای ضد آفتاب و درمان تخصصی لک را نمیگیرد و روی پوست خیلی حساس، اول تست پوستی کنید.
ممکن است، بهویژه اگر روغنهای سنگین زیادی داشته باشد و پوست شما مستعد جوش باشد. در این حالت محصولی انتخاب کنید که روی بستهاش نوشته شده منافذ را نمیبندد (non-comedogenic) و آن را چند هفته روی ناحیه کوچکی امتحان کنید.
بهترین آبرسان و مرطوب کننده پوست خشک کرمی است که ترکیب درستی از جاذب آب، نرمکننده و قفلکننده داشته باشد، بدون عطر باشد و با شدت خشکی شما جور باشد. برای شروع مطمئن، سراوی یا کرم سرامیددار سی گل را انتخاب کنید؛ برای پوست زبر و ضخیم سراغ کرم‌های اوره‌دار بروید و اگر کم‌آبی هم دارید، یک سرم آبرسان زیر کرم اضافه کنید. مهم‌تر از اسم برند، زدن کرم روی پوست نمناک، دوش کوتاه با آب ولرم و چند هفته استفاده منظم است.
بیشتر بخوانید:
اول پرایمر بزنیم یا مرطوب کننده
آیا کرم مرطوب کننده پوست را تیره میکند؟
اول آبرسان بزنیم یا مرطوب کننده؟
