دکتر رویا میرنظامی 
خستگی همیشه به معنی کمبود قرص نیست. گاهی از کم‌خوابی، استرس، کم‌آبی یا غذا خوردن نامنظم می‌آید و گاهی نشانه کمبود آهن، کمبود ویتامین B12 یا بیماری‌ای است که باید درمان شود. برای همین، قرصی که حال یک نفر را خوب میکند، ممکن است برای دیگری هیچ اثری نداشته باشد.
در این راهنما توضیح می‌دهیم بهترین قرص انرژیزا را چطور بر اساس علت خستگی، سن، جنسیت و شرایط بدن‌تان انتخاب کنید. ترکیب چند قرص انرژی‌زای داروخانه مهتاطب را از روی برچسب‌شان بررسی کرده‌ایم، مقدار کافئین هرکدام را کنار هم گذاشته‌ایم و گفته‌ایم چه کسانی نباید سراغ‌شان بروند.
پاسخ کوتاه
بهترین قرص انرژیزا قرصی است که با علت خستگی شما جور باشد:
بهترین قرص انرژی زا برای همه یکی نیست، چون این قرص‌ها با سه روش کاملاً متفاوت کار میکنند. اگر روش قرص با مشکل شما نخواند، فقط پول خرج کرده‌اید.
| نوع قرص | چطور کار میکند | سرعت اثر | مناسب برای |
|---|---|---|---|
| محرک‌ها (کافئین، گوارانا) | سیستم عصبی را بیدار نگه می‌دارند و خواب‌آلودگی را کم میکنند. | چند ده دقیقه؛ اثر چند ساعته | خستگی موقت، شیفت کاری، شب امتحان |
| مولتیویتامین و مواد معدنی (ویتامینهای B، آهن، منیزیم) | کمبود ریزمغذی‌ها را جبران میکنند. | چند هفته؛ فقط اگر کمبود داشته باشید | تغذیه ناکافی، گیاه‌خواری، رژیم لاغری |
| گیاهی (جینسنگ، آشواگاندا، جینکو) | اثر ملایم و تدریجی بر خستگی و استرس دارند. | چند هفته؛ شواهد متوسط تا ضعیف | خستگی عمومی بدون بیماری مشخص |
نکته مهمی که روی جعبه‌ها کمتر دیده می‌شود، مقدار کافئین است. طبق سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، یک لیوان بزرگ چای سیاه (حدود ۳۵۵ میلی‌لیتر) حدود ۷۱ میلیگرم کافئین دارد. در مقابل، دو قرص منتال انرژی روی هم ۱۰٫۵ میلیگرم و هر قرص دابل بول فقط ۵ میلیگرم کافئین دارد. پس اثر این دو قرص بیشتر به ویتامین‌ها و گیاهان‌شان برمی‌گردد، نه به کافئین. قرصهای جوشان انرژیزا با ۵۰ میلیگرم کافئین در هر عدد، اثر محرک واضح‌تری دارند.
بیشتر خستگی‌های روزمره علت ساده‌ای دارند. رایج‌ترین‌ها این‌ها هستند:
اما گاهی خستگی نشانه یک کمبود یا بیماری است:
جواب به علت خستگی بستگی دارد. این مسیر ساده را دنبال کنید:
چه وقت باید به پزشک مراجعه کنید؟
طبق مایو کلینیک، اگر با استراحت، کم کردن استرس، تغذیه درست و نوشیدن آب کافی، خستگی بعد از دو هفته بهتر نشد، به پزشک مراجعه کنید. اگر خستگی با درد قفسه سینه، تنگی نفس، ضربان نامنظم قلب، سردرد شدید، خونریزی غیرعادی یا درد شدید شکم همراه است، فوراً به اورژانس بروید.
پزشک ممکن است برای پیدا کردن علت، آزمایش‌هایی مثل شمارش کامل خون (CBC)، فریتین، ویتامین B12، ویتامین D، تیروئید (TSH) و قند خون بخواهد.
پیش از انتخاب بهترین قرص انرژیزا برای خودتان، این شش نکته را روی جعبه و صفحه محصول بررسی کنید:
اطلاعات زیر از برچسب و صفحه رسمی هر محصول در فروشگاه مهتاطب (مهر ۱۴۰۵) برداشته شده است. ترتیب محصولات به معنی رتبه نیست؛ بهترین قرص انرژیزا برای شما همانی است که با هدف و شرایط بدن‌تان بخواند. یادتان باشد شواهد علمی درباره یک ماده، اثر خود محصول را ثابت نمیکند.
منتال انرژی یک مولتیویتامین مینرال با چند عصاره گیاهی است که برای خستگی ذهنی و روزهای پرکار ساخته شده. بسته ۶۰ عددی آن در ایران و تحت لیسانس شرکت آلمانی Euro OTC Pharma تولید می‌شود.
ترکیب در دو قرص (مصرف روزانه): ویتامینهای گروه B (B1، B2، B6، B12، نیاسین، پانتوتنیک اسید، بیوتین و ۴۰۰ میکروگرم فولیک اسید)، ویتامین C، D و E، ۳۰۰ میلیگرم منیزیم، ۷ میلیگرم آهن، روی، ید، سلنیوم، کلسیم، ۵ میلیگرم کوآنزیم Q10، ۵۰ میلیگرم عصاره جینسنگ، ۵۰ میلیگرم عصاره جینکو و ۱۰۵ میلیگرم عصاره گوارانا که ۱۰٫۵ میلیگرم کافئین دارد.
مناسب برای: بزرگسالانی که غذای کاملی نمی‌خورند و خستگی ذهنی، کم‌تمرکزی یا افت انرژی در روزهای کاری دارند. کافئین آن کم است و برای کسانی که به کافئین حساس‌اند گزینه ملایم‌تری است.
طرز مصرف طبق برچسب: روزانه دو قرص همراه غذا با یک لیوان آب.
احتیاط: طبق برچسب، مصرف آن در کودکان و دوران بارداری و شیردهی ممنوع است. افراد دیابتی و کسانی که داروهای ضدانعقاد مثل وارفارین، آسپرین یا دیکلوفناک مصرف میکنند، بدون نظر پزشک آن را نخورند.
قرص منتال انرژی یوروویتال
مولتیویتامین مینرال با جینسنگ، جینکو و مقدار کمی کافئین؛ برای بزرگسالانی که خستگی ذهنی و روزهای پرکار دارند.
قرص منتال انرژی یوروویتال
دابل بول ترکیبی از ویتامینهای گروه B، جینسنگ کره‌ای و گوارانا است و در بسته‌های ۳۰ عددی با برند نیچرز اونلی در ایران تولید می‌شود. اسمش شبیه نوشیدنی‌های انرژی‌زاست، اما کافئین آن خیلی کمتر از آن‌هاست.
ترکیب هر قرص طبق برچسب: ۲۰ میلیگرم ویتامین B3، ۵ میلیگرم B6، ۵ میلیگرم B5، ۵ میکروگرم B12، ۱۵۰ میلیگرم جینسنگ کره‌ای، ۲۰۰ میلیگرم دانه گوارانا (معادل ۵ میلیگرم کافئین) و ۱ میلیگرم تائورین.
مناسب برای: بزرگسالانی که ترکیب ویتامینهای B و جینسنگ را بدون کافئین زیاد می‌خواهند.
طرز مصرف: روزانه یک تا دو قرص با یک لیوان آب، بدون جویدن.
احتیاط: طبق صفحه محصول، ممکن است دل‌درد، تهوع یا سردرد ایجاد کند. اگر داروی ضدانعقاد (مثل وارفارین یا آسپرین)، داروی تیروئید (مثل لووتیروکسین) یا داروی قند خون مصرف می‌کنید، اول با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
قرص دابل بول نیچرز اونلی
ترکیب ویتامینهای B، جینسنگ کره‌ای و گوارانا با کافئین کم؛ برای انرژی ملایم روزانه در بزرگسالان.
قرص دابل بول نیچرز اونلی
جینسو یک مولتیویتامین مینرال همراه با جینسنگ قرمز کره‌ای است. طبق صفحه محصول، هر قرص ۱۰۰۰ میلیگرم جینسنگ قرمز دارد و در بسته‌های ۳۰ عددی، تحت لیسانس انگلستان عرضه می‌شود. ویتامینهای گروه B، ویتامین C، D و E، روی، منیزیم، سلنیوم و ال‌آرژنین از دیگر ترکیبات آن است.
مناسب برای: بزرگسالانی که خستگی عمومی و استرس روزانه دارند و یک قرص روزانه بدون کافئین می‌خواهند. بیشترین مقدار جینسنگ در میان محصولات این فهرست را دارد.
طرز مصرف: روزانه یک قرص همراه غذا.
احتیاط: جینسنگ ممکن است قند خون را پایین بیاورد و شایع‌ترین عارضه‌اش بیخوابی است؛ پس آن را صبح بخورید. اگر دیابت دارید یا داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنید، با پزشک مشورت کنید. در بارداری و شیردهی مصرف نشود.
قرص جینسو ۱۰۰۰ ویت اسکای
مولتیویتامین مینرال با جینسنگ قرمز کره‌ای و بدون کافئین؛ برای خستگی عمومی و استرس روزانه در بزرگسالان.
قرص جینسو ۱۰۰۰ ویت اسکایانرژکس یک مولتیویتامین مینرال مخصوص آقایان است که تحت لیسانس استرالیا در بسته‌های ۳۰ و ۶۰ عددی عرضه می‌شود. طبق صفحه محصول، هر قرص ۱۰۰ میلیگرم جینسنگ کره‌ای، ۳۰ میلیگرم کوآنزیم Q10، ۱۰ میلیگرم جینکو، ۱۲۰ میلیگرم خار خاسک (تریبولوس)، دامیانا، خار مریم، ویتامینهای گروه B، ویتامین D3، C و E و ۱۵ میلیگرم روی دارد. کافئین در فهرست ترکیبات آن نیامده است.
مناسب برای: آقایان بالای ۱۸ سال که برای خستگی عمومی و تغذیه ناکافی، یک مکمل روزانه می‌خواهند.
طرز مصرف: روزانه یک قرص بعد از صبحانه یا ناهار.
احتیاط: ممکن است در برخی افراد تهوع، سرگیجه یا ناراحتی گوارشی ایجاد کند. اگر داروی قلبی، ضدانعقاد یا قند خون مصرف می‌کنید، پیش از مصرف با پزشک صحبت کنید.
قرص انرژکس گلدن لایف
مولتیویتامین مردانه با جینسنگ، کوآنزیم Q10 و ویتامینهای B، بدون کافئین؛ برای آقایان بالای ۱۸ سال.
قرص انرژکس گلدن لایفاپتی وومن یک مولتیویتامین مینرال مخصوص بانوان، ساخت استرالیا، در بسته ۳۰ عددی است. آهن، فولیک اسید، ویتامینهای گروه B، ویتامین D3، C و E، کلسیم، روی، منیزیم، سلنیوم، ید و جینسنگ در ترکیب آن است. وجود آهن، آن را برای خانم‌هایی که قاعدگی سنگین دارند یا گوشت قرمز کم می‌خورند مناسب‌تر میکند.
طرز مصرف: روزانه یک کپسول همراه غذا. طبق صفحه محصول، آن را با چای، قهوه یا لبنیات نخورید و یک تا دو ساعت فاصله بگذارید.
احتیاط: با بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها (مثل داکسی‌سایکلین)، داروهای تیروئید و داروهای ضداسید معده تداخل دارد. در بارداری به‌جای آن، مولتیویتامین مخصوص بارداری را با نظر پزشک مصرف کنید.
کپسول اپتی وومن گلدن لایف
مولتیویتامین مینرال بانوان با آهن، فولیک اسید و جینسنگ؛ برای خستگی خانم‌هایی که تغذیه کاملی ندارند.
کپسول اپتی وومن گلدن لایف
اگر دنبال اثر سریع‌تر و محسوس‌تر هستید، قرصهای جوشان انرژیزا به هدف شما نزدیک‌ترند. هر عدد از این دو محصول ۵۰ میلیگرم کافئین دارد؛ یعنی کمتر از یک لیوان بزرگ چای سیاه.
طرز مصرف: روزانه یک عدد را در یک لیوان آب حل کنید. این محصولات برای کودکان، نوجوانان و زنان باردار و شیرده مناسب نیستند. دو محصول کافئیندار را با هم مصرف نکنید.
در زمان به‌روزرسانی این مقاله (مهر ۱۴۰۵)، موجودی هر دو جوشان در فروشگاه تمام شده بود. وضعیت فعلی را در صفحه محصول ببینید. اگر فقط ویتامین می‌خواهید، بخش قرص جوشان مولتی ویتامین را هم ببینید.
قرص جوشان انرژی زا های هلث
جوشان کافئیندار با تائورین و ویتامینهای B و C، طعم کولا؛ برای انرژی سریع چندساعته در بزرگسالان.
قرص جوشان انرژی زا های هلثقرص جوشان انرژی زا یوروویتال
جوشان کافئیندار با ۱۰۰۰ میلیگرم تائورین و ویتامینهای B، طعم پرتقال؛ برای روزهای پرفشار بزرگسالان.
قرص جوشان انرژی زا یوروویتال| محصول | ترکیبات اصلی | کافئین در مصرف روزانه | مصرف روزانه | تعداد در بسته | ساخت | مناسب برای |
|---|---|---|---|---|---|---|
| منتال انرژی یوروویتال | ویتامینهای B، منیزیم، آهن، Q10، جینسنگ، جینکو، گوارانا | ۱۰٫۵ میلیگرم | ۲ قرص | ۶۰ | ایران، لیسانس آلمان | خستگی ذهنی، تغذیه ناکافی |
| دابل بول نیچرز اونلی | ویتامینهای B، جینسنگ، گوارانا | ۵ تا ۱۰ میلیگرم | ۱ تا ۲ قرص | ۳۰ | ایران | انرژی ملایم روزانه |
| جینسو ۱۰۰۰ ویت اسکای | جینسنگ قرمز، مولتیویتامین، ال‌آرژنین | در فهرست ترکیبات نیامده | ۱ قرص | ۳۰ | لیسانس انگلستان | خستگی عمومی و استرس |
| انرژکس گلدن لایف | جینسنگ، Q10، جینکو، تریبولوس، ویتامینهای B | در فهرست ترکیبات نیامده | ۱ قرص | ۳۰ و ۶۰ | لیسانس استرالیا | آقایان بالای ۱۸ سال |
| اپتی وومن گلدن لایف | آهن، فولیک اسید، ویتامینهای B، جینسنگ | در فهرست ترکیبات نیامده | ۱ کپسول | ۳۰ | استرالیا | بانوان |
| جوشان انرژیزا های هلث | کافئین، تائورین، ویتامینهای B و C | ۵۰ میلیگرم | ۱ عدد | ۱۰ | ایران | انرژی سریع چندساعته |
| جوشان انرژیزا یوروویتال | کافئین، ۱۰۰۰ میلیگرم تائورین، ویتامینهای B | ۵۰ میلیگرم | ۱ عدد | ۲۰ | آلمان | انرژی سریع چندساعته |
اگر دنبال بهترین قرص انرژیزا خارجی هستید، اپتی وومن (ساخت استرالیا) و جوشان یوروویتال (ساخت آلمان) وارداتی‌اند و بقیه در ایران و بیشترشان تحت لیسانس برندهای خارجی تولید میشوند. قیمت این محصولات مرتب تغییر میکند؛ قیمت روز و موجودی را در صفحه هر محصول ببینید.
خرید و مشاوره از داروخانه اینترنتی مهتاطب
همه محصولات معرفی‌شده در مجله مهتاطب از داروخانه اینترنتی مهتاطب (داروخانه شبانه‌روزی دکتر رویا میرنظامی) قابل خرید است و برچسب اصالت و سیب سلامت دارد. برای دیدن گزینه‌های بیشتر، بخش ویتامین و مواد معدنی را ببینید. لطفاً پیش از انتخاب، مقاله را کامل بخوانید.
مشاوره خرید در پیام‌رسان بله: ۰۹۳۰۲۰۰۷۵۸۷ · مشاوره تلفنی (شنبه تا پنجشنبه، ۸ تا ۱۶): ۰۲۱۶۵۳۸۹۶۹۳
بهترین قرص انرژیزا برای آقایان معمولاً یک مولتیویتامین مردانه است، نه یک محرک قوی. نیاز آقایان به آهن کمتر از خانم‌های در سن باروری است و مولتیویتامینهای مردانه معمولاً آهن کمتر و روی بیشتری دارند. اگر خستگی با افت توان ورزشی یا کاهش میل جنسی همراه است، انرژکس گلدن لایف و جینسو گزینه‌های بدون کافئین این فهرست‌اند.
گزینه‌های بیشتر را در بخش مولتی ویتامین آقایان ببینید. درباره نقش جینسنگ در سلامت مردان هم در مقاله خواص جینسینگ برای مردان توضیح داده‌ایم.
در خانم‌ها کمبود آهن یکی از شایع‌ترین علت‌های خستگی است، به‌خصوص وقتی قاعدگی سنگین است. برای همین، بهترین قرص انرژیزا برای بانوان معمولاً یک مولتیویتامین آهن‌دار مثل اپتی وومن است، نه قرص کافئیندار. اگر خستگی با رنگ‌پریدگی یا تنگی نفس هنگام فعالیت همراه است، پیش از خرید قرص آهن آزمایش بدهید. نکات مصرف آن را در مقاله مصرف قرص آهن در پریودی گفته‌ایم.
گزینه‌های دیگر در بخش مولتی ویتامین بانوان فروشگاه هستند.
در بارداری و شیردهی
کافئین را به کمتر از ۲۰۰ میلیگرم در روز محدود کنید و از مکمل‌های جینسنگ و آشواگاندا دوری کنید. قرصهای انرژی‌زای این مقاله برای این دوران ساخته نشده‌اند و نوع مکمل را باید پزشک تعیین کند.
برای روزهای کاری طولانی یا شب امتحان، کافئین مؤثرترین ماده‌ای است که بدون نسخه در دسترس است. اما کافئین را صبح یا اوایل بعدازظهر بخورید؛ کافئین ساعت‌ها در بدن می‌ماند و خواب شب را خراب میکند. نتیجه خواب بد، خستگی بیشتر در روز بعد است. اگر دنبال قرص افزایش تمرکز برای درس هستید، بدانید کافئین فقط چند ساعت هوشیاری را بالا می‌برد و حافظه را تقویت نمیکند.
اگر مشکل اصلی‌تان تمرکز است، نه خواب‌آلودگی، محصولات بخش قرص تقویت حافظه را هم ببینید. FDA مصرف نوشیدنی‌های انرژیزا را برای کودکان و نوجوانان توصیه نمیکند. برای دانش‌آموزان، خواب کافی، صبحانه و در صورت نیاز یک مولتیویتامین مناسب سن بهتر است؛ راهنمای آن در مقاله بهترین مولتی ویتامین برای نوجوانان آمده است.
طبق دفتر مکمل‌های غذایی NIH درباره مکمل‌های ورزشی، کافئین کمک میکند ورزش را با همان شدت طولانی‌تر ادامه دهید و احساس خستگی کمتر شود. کراتین برای فعالیت‌های کوتاه و پرشدت مثل دوی سرعت و حرکات انفجاری مفید است. در مقابل، شواهد کمی برای اثر جینسنگ، کوآنزیم Q10 و سیترولین بر عملکرد ورزشی وجود دارد. پس بهترین قرص انرژیزا برای فوتبال در عمل یک منبع کافئین با مقدار مشخص است، همراه با آب و غذای کافی.
کراتین و مکمل‌های ورزشی دیگر را در بخش مکمل بدنسازی پیدا می‌کنید.
درباره «قرص دوپینگ»
طبق آژانس ضددوپینگ آمریکا (USADA)، کافئین در فهرست مواد ممنوعه ورزشی نیست و فقط در برنامه پایش آژانس جهانی ضددوپینگ قرار دارد. اما محصولاتی که به اسم «قرص دوپینگ» یا «قرص قدرتی» فروخته میشوند ممکن است محرک‌ها، استروئیدها یا داروهای نسخه‌ای اعلام‌نشده داشته باشند؛ FDA درباره این خطر در مکمل‌های ورزشی هشدار داده است. ورزشکار حرفه‌ای فقط مکملی را مصرف کند که برچسب کامل و مجوز دارد.
برای یک شب طولانی، بهترین آمادگی خواب کافی شب قبل، یک وعده سبک و آب کافی است. اگر می‌خواهید محصول کافئیندار مصرف کنید:
هیچ مکمل بدون نسخه‌ای داروی ضدافسردگی نیست. کافئین ممکن است چند ساعت حال و هوشیاری را بهتر کند، اما بی‌حوصلگی طولانی را درمان نمیکند.
طبق مؤسسه ملی سلامت روان آمریکا (NIMH)، اگر بیشتر روزها و بیشتر ساعت‌های روز، دست‌کم دو هفته، احساس غم، بی‌علاقگی به کارهای مورد علاقه، خستگی و کندی دارید، ممکن است افسردگی داشته باشید. افسردگی درمان مؤثر دارد و داروهای آن فقط با تجویز پزشک مصرف می‌شود. اگر فکر آسیب زدن به خودتان را دارید، همین حالا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید یا از خط مشاوره ۱۴۸۰ بهزیستی کمک بگیرید.
بعد از ۵۰ سالگی جذب ویتامین B12 از غذا کمتر می‌شود و کمبود آن می‌تواند خستگی بدهد. مصرف‌کنندگان متفورمین هم بیشتر در معرض کمبود B12 هستند. برای این گروه، مولتیویتامین مناسب سن بهتر از قرصهای محرک است؛ گزینه‌ها را در مقاله بهترین مولتی ویتامین برای سالمندان ببینید.
اگر دیابت دارید، احتیاط بیشتری لازم است، چون جینسنگ ممکن است قند خون را پایین بیاورد و اثرش با داروهای دیابت جمع شود. پیش از انتخاب، مقاله بهترین مولتی ویتامین برای دیابتی‌ها را بخوانید و با پزشک مشورت کنید.
روی جعبه قرصهای انرژیزا معمولاً اسم ده‌ها ماده آمده است. برای انتخاب بهترین قرص انرژیزا، به‌جای اسم‌های تبلیغاتی به همین ترکیبات نگاه کنید. این جدول خلاصه میکند هرکدام چه میکند و شواهد علمی درباره‌اش چقدر محکم است.
| ماده | چه کار میکند | شواهد | احتیاط |
|---|---|---|---|
| کافئین | محرک سیستم عصبی است و خواب‌آلودگی را کم میکند. | قوی، برای هوشیاری کوتاه‌مدت و ورزش استقامتی | بیخوابی، تپش قلب و اضطراب؛ حداکثر ۴۰۰ میلیگرم در روز |
| گوارانا | منبع گیاهی کافئین است. | اثرش بیشتر از کافئین خودش می‌آید | کافئین آن به کافئین روزانه اضافه می‌شود |
| تائورین | اسید آمینه‌ای که در نوشیدنی‌های انرژیزا زیاد استفاده می‌شود. | شواهد کافی برای اثر انرژی‌زای مستقیم ندارد | معمولاً همراه کافئین مصرف می‌شود |
| ویتامینهای گروه B | به تبدیل غذا به انرژی کمک میکنند. | فقط در صورت کمبود، خستگی را کم میکنند | مقدار زیاد را خودسرانه و طولانی‌مدت مصرف نکنید |
| آهن | برای ساخت هموگلوبین و رساندن اکسیژن به بافت‌ها لازم است. | قوی، فقط در کمبود آهن | آهن اضافه یبوست و تهوع می‌دهد؛ دور از دسترس کودکان نگه دارید |
| منیزیم | در تولید انرژی سلول و کار عضله نقش دارد؛ درباره فواید منیزیم بیشتر بخوانید. | در صورت کمبود مفید است | مقدار زیاد ممکن است اسهال بدهد |
| جینسنگ | گیاهی است که برای خستگی و استرس استفاده می‌شود. | NCCIH می‌گوید ممکن است اثر کمی بر خستگی عمومی داشته باشد؛ مروری بر ۸ کارآزمایی هم نتیجه مثبت ولی محتاطانه گرفته است | بیخوابی، افت قند خون و تداخل دارویی؛ مصرف کوتاه‌مدت تا ۶ ماه |
| کوآنزیم Q10 | در تولید انرژی سلول نقش دارد. | شواهد کمی برای افزایش انرژی یا عملکرد ورزشی | تداخل با وارفارین و انسولین |
| آشواگاندا | گیاهی است که برای استرس و خواب استفاده می‌شود. | برای استرس و بیخوابی شواهد دارد؛ برای انرژی کمتر | آسیب کبدی نادر، ممنوع در بارداری و شیردهی، تداخل با داروی تیروئید؛ حداکثر ۳ ماه |
| ماکا | گیاه بومی پرو که در مکمل‌های انرژیزا دیده می‌شود. | شواهد برای افزایش انرژی محدود است | اطلاعات ایمنی مصرف طولانی کم است |
| کراتین | سوخت عضله در فعالیت کوتاه و شدید است. | قوی، برای ورزش‌های قدرتی و سرعتی | ممکن است وزن را کمی بالا ببرد |
| سیترولین | اسید آمینه‌ای که در مکمل‌های پیش از تمرین دیده می‌شود. | شواهد کمی برای بهبود عملکرد ورزشی | معمولاً همراه مواد دیگر مصرف می‌شود |
| امگا ۳ | اسید چرب ضروری که بدن خودش نمی‌سازد. | اثر انرژی‌زای مستقیم ندارد | اگر داروی ضدانعقاد مصرف می‌کنید، با پزشک مشورت کنید |
امگا ۳ در فهرست ترکیبات بسیاری از مکمل‌های انرژیزا دیده می‌شود، ولی کار اصلی آن تأمین اسید چرب ضروری است، نه انرژی فوری. اگر ماهی چرب کم می‌خورید، می‌توانید از بخش خرید قرص امگا ۳ مکمل مناسب را انتخاب کنید. برای آشنایی بیشتر با ریزمغذی‌هایی که در تولید انرژی بدن نقش دارند، مقاله ویتامین و مکمل افزایش‌دهنده انرژی را هم بخوانید.
بهترین قرص انرژیزا هم «بی‌خطر» نیست؛ فقط وقتی درست انتخاب و درست مصرف شود، خطرش کم است.
کافئین را جمع بزنید
این افراد پیش از مصرف هر قرص انرژیزا با پزشک یا داروساز مشورت کنند:
این قرص‌ها مخدر نیستند و اعتیاد به معنای رایج نمی‌آورند. اما بدن به کافئین عادت میکند. اگر بعد از مدتی مصرف روزانه، کافئین را ناگهان قطع کنید، ممکن است چند روز سردرد، خواب‌آلودگی، تحریک‌پذیری یا تهوع داشته باشید. برای همین بهتر است مصرف کافئین را کم‌کم کاهش دهید.
مکمل‌های بدون کافئین مثل مولتیویتامینها وابستگی ایجاد نمی‌کنند، ولی مصرف بی‌دلیل و طولانی آنها هم فایده‌ای ندارد.
قرصهای کافئیندار دوره ندارند؛ اثرشان چند ساعت است و فقط در روزهایی که لازم است مصرف شوند. برای مکمل‌های گیاهی محدودیت زمانی مهم است: طبق NCCIH، مصرف کوتاه‌مدت جینسنگ تا ۶ ماه و آشواگاندا تا ۳ ماه برای بیشتر افراد بی‌خطر به نظر می‌رسد و درباره مصرف طولانی‌تر اطلاعات کافی نیست.
مولتیویتامین را طبق دستور برچسب مصرف کنید. اگر بعد از یکی دو ماه تفاوتی حس نکردید، به‌جای عوض کردن پشت سر هم قرص‌ها، علت خستگی را با پزشک بررسی کنید.
حتی بهترین قرص انرژیزا هم بدون این عادت‌ها نتیجه زیادی نمیدهد:
ساعت خواب و بیداری ثابت داشته باشید، حتی در روزهای تعطیل. نور گوشی و کافئین عصر، خواب را دیرتر و سبک‌تر میکنند.
گاهی فقط کمی کم‌آبی باعث احساس خستگی و سردرد می‌شود. به‌خصوص در هوای گرم و بعد از ورزش، یک لیوان آب پیش از سراغ قرص رفتن را امتحان کنید.
صبحانه‌ای با غلات کامل، پروتئین و میوه، مثل نان سبوس‌دار با تخم‌مرغ یا جو دوسر با شیر و میوه، انرژی را یکنواخت‌تر آزاد میکند. فاصله طولانی بین وعده‌ها و حذف غذا، قند خون را پایین می‌آورد و احساس ضعف می‌دهد.
میوه، سبزی، غلات کامل، حبوبات، لبنیات کم‌چرب و پروتئین کم‌چرب را پایه غذای‌تان قرار دهید و غذاهای پرچرب، شیرین و شور را کم کنید. جزئیات بیشتر را در مقاله رژیم غذایی سالم در بزرگسالان بخوانید.
کافئین سریع جذب می‌شود و به مغز می‌رسد، اما ساعت‌ها طول می‌کشد تا از بدن خارج شود. مقدار کم آن احساس شادابی و تمرکز می‌دهد و مقدار زیاد آن اضطراب و بیخوابی. برای بیشتر افراد، یکی دو فنجان چای یا قهوه در صبح کافی است و بهتر است کافئین بعدازظهر را کم کنید.
وعده‌های خیلی سنگین، به‌خصوص ناهار پرچرب، معمولاً بعد از غذا احساس سنگینی و خواب‌آلودگی می‌دهند. وعده‌های متوسط و یک میان‌وعده سالم، مثل میوه یا مشتی مغز، انرژی را در طول روز یکنواخت‌تر نگه می‌دارد.
گوشت قرمز کم‌چرب، مرغ، ماهی، عدس، لوبیا و سبزی‌های برگ تیره منابع خوب آهن‌اند. خوردن مرکبات یا سبزی‌های تازه کنار غذاهای گیاهی آهن‌دار، جذب آهن را بهتر میکند.
ده دقیقه پیاده‌روی بعد از ناهار یا چند حرکت کششی بین ساعت‌های کار، از خواب‌آلودگی بعدازظهر کم میکند. ورزش منظم در طول هفته هم کیفیت خواب را بهتر میکند.
نه بهطور مستقیم. دو قرص منتال انرژی کالری قابلتوجهی ندارد و ترکیبی برای افزایش وزن در آن نیست. برخی افراد بعد از مصرف مولتیویتامین اشتهای بهتری پیدا میکنند و اگر بیشتر بخورند، وزنشان بالا میرود. توضیح بیشتر در مقاله آیا قرص مولتی ویتامین چاق کننده است آمده است.
از نظر اثر محرک، محصولی قویتر است که کافئین بیشتری دارد. در میان محصولات این مقاله، قرصهای جوشان با ۵۰ میلیگرم کافئین در هر عدد قویتریناند. اسمهایی مثل «بمب انرژی» عنوان تبلیغاتی است، نه معیار علمی. قویتر هم لزوماً بهتر نیست؛ کافئین بیشتر یعنی احتمال بیشتر تپش قلب و بیخوابی.
هیچ مکملی برای همه بدون عارضه نیست. مولتیویتامینهای بدون کافئین برای بیشتر بزرگسالان سالم کمعارضهترند، ولی آنها هم ممکن است تهوع یا ناراحتی معده بدهند. مصرف همراه غذا این مشکل را کمتر میکند.
صبح یا ظهر، همراه صبحانه یا ناهار. محصولات کافئیندار و جینسنگدار را عصر و شب نخورید، چون خواب را به هم میزنند. نکات بیشتر درباره مولتیویتامینها در مقاله زمان مصرف قرص مولتی ویتامین آمده است.
آمپولهایی مثل بکمپلکس، B12 یا نوروبیون دارو هستند و فقط وقتی پزشک کمبود را تشخیص داده تجویز میشوند. برای کسی که کمبود ندارد، آمپول انرژی بیشتری نمیدهد و تزریق خودسرانه خطر عارضه دارد. شکل خوراکی هم همین قاعده را دارد و قرص نوروبیون فقط وقتی کمک میکند که کمبود ویتامینهای B ثابت شده باشد.
خستگی پا بیشتر به ایستادن یا نشستن طولانی، کمتحرکی، کفش نامناسب یا مشکلات گردش خون مثل واریس مربوط است و قرص انرژیزا آن را درمان نمیکند. اگر با تورم، درد، گرفتگی شبانه، بیحسی یا تغییر رنگ پوست همراه است، به پزشک مراجعه کنید تا علت آن، مثلاً کمبود آهن یا مشکل عروق، بررسی شود.
محتوای این صفحه توسط دکتر رویا میرنظامی، داروساز، از نظر علمی بازبینی شده است. آخرین به‌روزرسانی: ۱۱ مهر ۱۴۰۵
