دکتر رویا میرنظامی 
فراموش کردن اسم آدم‌ها، چند بار خواندن یک صفحه برای فهمیدنش یا حواس‌پرتی وسط کار، برای خیلی‌ها آشناست. بیشتر کسانی که دنبال قرص تقویت حافظه می‌گردند، یا دانش‌آموز و دانشجو هستند و برای درس و امتحان تمرکز بیشتری می‌خواهند، یا میانسال و سالمندند و از فراموشی و آلزایمر نگران‌اند.
در این مقاله، پنج مکمل حافظه و تمرکز داروخانه مهتاطب را با معیار یکسان کنار هم گذاشته‌ایم، گفته‌ایم شواهد علمی درباره ترکیب‌هایشان چه می‌گوید و توضیح داده‌ایم چه وقت مشکل اصلاً از کمبود قرص نیست.
پاسخ کوتاه
هیچ قرص یا مکملی نیست که حافظه آدم سالم را به‌طور قطعی قوی کند یا جلوی آلزایمر را بگیرد. اگر حواس‌پرتی شما از کم‌خوابی، استرس، کم‌خونی، کمبود ویتامین B12 یا مشکل تیروئید است، درمان همان علت بیشتر از هر قرصی کمک می‌کند. اگر علت جدی‌ای در کار نیست و می‌خواهید مکمل امتحان کنید، برای خستگی و کم‌انرژی بودن در افراد بالای ۱۲ سال یک فرمول چندترکیبی مثل منتال انرژی (ویتامین‌ها همراه جینکو، جینسینگ و گوارانا) و برای بزرگسالان یک مکمل ساده جینکوبیلوبا گزینه‌های رایج‌اند؛ به شرط اینکه داروی رقیق‌کننده خون مصرف نکنید و باردار نباشید.
داروخانه اینترنتی مهتاطب
محصولاتی که در مقاله‌های مجله مهتاطب معرفی می‌شوند، در داروخانه آنلاین مهتاطب (داروخانه شبانه‌روزی دکتر رویا میرنظامی) عرضه می‌شوند. قیمت و موجودی روز هر محصول در صفحه خودش آمده است. لطفاً پیش از انتخاب، مقاله را کامل بخوانید.
مشاوره و پشتیبانی: ۰۹۳۰۲۰۰۷۵۸۷ (واتساپ، تلگرام، ایتا، روبیکا و بله) و ۰۹۳۵۸۳۴۳۶۱۲ (واتساپ و تلگرام) · تلفن ۰۲۱۶۵۳۸۹۶۹۳ (شنبه تا پنجشنبه، ۸ تا ۱۶)
بهترین قرص تقویت حافظه و تمرکز، قرصی است که با علت مشکل شما جور باشد، نه قرصی که فهرست ترکیباتش طولانی‌تر است. کسی که شب‌ها پنج ساعت می‌خوابد، با هیچ مکملی تمرکز یک آدم سرحال را پیدا نمی‌کند. کسی هم که کم‌خونی دارد، اول به آهن نیاز دارد، نه جینکو.
پیش از انتخاب از میان محصولات دسته قرص تقویت حافظه، این شش نکته را بررسی کنید:
جدول زیر اطلاعات صفحه رسمی هر محصول در مهتاطب را کنار هم گذاشته است. مقدار مصرف همان است که در صفحه محصول آمده؛ اگر پزشک یا داروساز مقدار دیگری گفته، طبق نظر او عمل کنید.
| محصول | ماده یا مواد اصلی | شکل و تعداد | مصرف روزانه طبق صفحه محصول | هر بسته چند روز | نکته مهم |
|---|---|---|---|---|---|
| منتال انرژی یوروویتال | مولتی‌ویتامین و مواد معدنی، جینکوبیلوبا، جینسینگ، گوارانا، کوآنزیم Q10 | قرص، ۶۰ عدد | ۲ عدد بعد از غذا | ۳۰ روز | بالای ۱۲ سال؛ آهن و کافئین (از گوارانا) دارد؛ ساخت ایران با لیسانس آلمان |
| جینک اکتیو گلدن لایف | جینکوبیلوبا | کپسول، ۳۰ عدد | حداکثر ۳ عدد | ۱۰ روز با ۳ عدد در روز | ساخت ایران با لیسانس استرالیا؛ بدون کافئین |
| جینکوویتال او پی دی فارما | جینکوبیلوبا | قرص، ۳۰ عدد | حداکثر ۳ عدد | ۱۰ روز با ۳ عدد در روز | ساخت ایران؛ بدون کافئین |
| ممورال گل دارو | عصاره کندر (۳۶۰ میلی‌گرم) و پودر ریشه زنجبیل (۳۶ میلی‌گرم) در هر کپسول | کپسول، ۳۰ عدد | سه بار در روز، هر بار ۱ تا ۲ عدد | ۵ تا ۱۰ روز | گیاهی و ساخت ایران؛ بدون کافئین |
| جینکورا اهورا دارو | جینکوبیلوبا | قرص، ۳۰ عدد | حداکثر ۳ عدد | ۱۰ روز با ۳ عدد در روز | ساخت ایران؛ بدون کافئین |
مقدار عصاره جینکو در هر قرص، در صفحه سه محصول جینکودار درج نشده است. هنگام خرید، آن را روی جعبه ببینید و اگر دو محصول را مقایسه می‌کنید، مقدار عصاره را کنار هم بگذارید. اطلاعات این جدول در آبان ۱۴۰۵ با صفحه هر محصول تطبیق داده شده است.
منتال انرژی یک مکمل چندترکیبی است که با لیسانس برند آلمانی یوروویتال در ایران بسته‌بندی می‌شود. طبق صفحه محصول، این قرص ویتامین‌های گروه B (از جمله B12، فولیک اسید و بیوتین)، ویتامین‌های C، D و E، مواد معدنی مثل آهن، زینک، منیزیم، کلسیم، سلنیوم و ید، و چند ترکیب گیاهی و آنتی‌اکسیدان یعنی جینکوبیلوبا، جینسینگ، گوارانا و کوآنزیم Q10 دارد. پس منتال انرژی در اصل یک مولتی‌ویتامین است که چند گیاه به آن اضافه شده، نه یک داروی اختصاصی حافظه.
اگر احساس خستگی شما از کمبود ریزمغذی‌ها باشد، بخش ویتامینی این قرص می‌تواند کمک کند. گوارانا هم دانه‌ای کافئین‌دار است و اثر بیدارکننده دارد. اگر بیشتر با خستگی روزانه درگیرید تا فراموشی، مقاله بهترین قرص انرژی زا را هم ببینید.
قرص منتال انرژی یوروویتال
مولتی‌ویتامین و مواد معدنی همراه جینکو، جینسینگ و گوارانا؛ بسته ۶۰ عددی، برای افراد بالای ۱۲ سال.
قرص منتال انرژی یوروویتالجینک اکتیو یک مکمل تک‌ترکیبی جینکوبیلوباست که با لیسانس استرالیا در ایران تولید و در بسته‌های ۳۰ عددی عرضه می‌شود. اگر نمی‌خواهید ویتامین و کافئین اضافه دریافت کنید، همین فرمول ساده مزیت آن است. فقط یادتان باشد شواهد درباره خود جینکو محدود است (توضیح کامل در بخش ترکیبات همین مقاله)؛ پس آن را مکمل بدانید، نه درمان فراموشی.
کپسول جینک اکتیو گلدن لایف
مکمل تک‌ترکیبی جینکوبیلوبا، بدون کافئین؛ بسته ۳۰ عددی.
کپسول جینک اکتیو گلدن لایفجینکوویتال محصول شرکت او پی دی فارما و ساخت ایران است و در بسته‌های ۳۰ عددی عرضه می‌شود. طبق صفحه محصول، ماده مؤثر این قرص فقط جینکوبیلوباست؛ پس آن را با مولتی‌ویتامین یا مکمل امگا ۳ اشتباه نگیرید. احتیاط‌هایی که درباره جینک اکتیو گفتیم، درباره این قرص هم صدق می‌کند.
قرص جینکوویتال او پی دی فارما
قرص جینکوبیلوبا، ساخت ایران؛ بسته ۳۰ عددی.
قرص جینکوویتال او پی دی فارماممورال یک کپسول گیاهی ایرانی از شرکت گل داروست. طبق صفحه محصول، هر کپسول ۳۶۰ میلی‌گرم عصاره کندر و ۳۶ میلی‌گرم پودر ریشه زنجبیل دارد و کافئین ندارد.
شاید یادتان باشد که شب‌های امتحان، مادرها و معلم‌ها توصیه می‌کردند کندر بخوریم. این توصیه از طب سنتی ایران آمده است. طبق جمع‌بندی بنیاد کشف داروی آلزایمر درباره کندر، چند مطالعه کوچک بهبود اندکی در بعضی آزمون‌های حافظه نشان داده‌اند، اما اثر کندر کم بوده و بدن آن را خوب جذب نمی‌کند. همین منبع کندر را در بیشتر مطالعه‌ها کم‌عارضه گزارش کرده است.
جینکورا محصول اهورا دارو و ساخت ایران است و مثل جینک اکتیو و جینکوویتال، ماده مؤثرش جینکوبیلوباست. قرص‌ها در قوطی‌های ۳۰ عددی عرضه می‌شوند. احتیاط‌های مصرف جینکو، از تداخل با داروهای ضدانعقاد تا پرهیز در بارداری، درباره این قرص هم برقرار است.
تمرکز یعنی بتوانید توجهتان را مدتی روی یک کار نگه دارید و فکرهای مزاحم را کنار بزنید. حواس‌پرتی گاه‌به‌گاه طبیعی است و همیشه نشانه بیماری نیست. اما اگر طولانی شده یا کارهای روزمره‌تان را مختل کرده، باید علتش را پیدا کرد.
طبق راهنمای مؤسسه ملی سالمندی آمریکا درباره فراموشی، بخشی از مشکلات حافظه علت‌های برگشت‌پذیر دارند و با درمان علت معمولاً بهتر می‌شوند؛ از عوارض دارو و کمبود ویتامین B12 تا مشکلات تیروئید، کلیه و کبد، افسردگی، اضطراب، کم‌خوابی، مصرف الکل و اتفاق‌های پراسترس زندگی. گرسنگی، استفاده زیاد از گوشی و شبکه‌های اجتماعی و خستگی هم تمرکز روزانه را پایین می‌آورند.
| اگر این نشانه‌ها را دارید | علت احتمالی | قدم اول |
|---|---|---|
| خواب کم یا بی‌کیفیت، خواب‌آلودگی در طول روز | کم‌خوابی یا اختلال خواب | ساعت خواب را منظم کنید؛ هیچ قرصی جای خواب را نمی‌گیرد. |
| خستگی زیاد، رنگ‌پریدگی، نفس‌تنگی با فعالیت کم | کم‌خونی فقر آهن | آزمایش خون؛ قرص آهن فقط وقتی کمبود تأیید شد. |
| بی‌حسی یا گزگز دست و پا، گیاه‌خواری، مصرف طولانی متفورمین | کمبود ویتامین B12 | آزمایش B12؛ طبق برگه اطلاعات ویتامین B12 مؤسسه ملی سلامت آمریکا، کمبود آن می‌تواند حافظه ضعیف و گیجی بیاورد. |
| نگرانی مداوم، بی‌حوصلگی، کم شدن علاقه به کارها | استرس، اضطراب یا افسردگی | گفت‌وگو با روان‌شناس یا پزشک |
| شروع حواس‌پرتی بعد از مصرف یک داروی تازه | عارضه دارو | داروی خود را قطع نکنید؛ با پزشک یا داروساز بررسی کنید. |
| حواس‌پرتی از کودکی، کارهای نیمه‌تمام، بی‌قراری | اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی (ADHD) | ارزیابی روان‌پزشک |
| خستگی و کندی بی‌دلیل همراه تغییر وزن یا حساسیت به سرما و گرما | مشکل تیروئید | آزمایش تیروئید به تشخیص پزشک |
اگر مشکل اصلی شما تمرکز است نه فراموشی، بدانید بیشتر قرصهای تمرکز بدون نسخه، یا مولتی‌ویتامین‌اند یا کافئین دارند؛ از قهوه، چای سبز یا گوارانا. کافئین برای چند ساعت هوشیاری را بالا می‌برد، اما حافظه را تقویت نمی‌کند و زیاده‌روی در آن عارضه دارد.
طبق راهنمای سازمان غذا و دارو آمریکا درباره کافئین، تا ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین در روز (حدود چهار تا پنج فنجان قهوه) برای بیشتر بزرگسالان سالم معمولاً بی‌خطر است. نشانه‌های زیاده‌روی تپش قلب، بی‌خوابی، اضطراب، لرزش، دل‌درد و سردرد است. همین منبع می‌گوید آکادمی اطفال آمریکا مصرف کافئین و محرک‌ها را برای کودکان و نوجوانان توصیه نمی‌کند. پس اگر نوجوان هستید و قرص گوارانادار می‌خورید، قهوه و نوشابه انرژی‌زا را کنار بگذارید و پیش از مصرف با داروساز مشورت کنید.
برای شب امتحان، هیچ مکملی اثر یک خواب کافی را ندارد. مکملهای حافظه اثر فوری ندارند و کافئین زیاد هم ممکن است خواب شب امتحان را خراب کند. اگر در طول ترم احساس خستگی و کم‌انرژی بودن دارید، یک مولتی‌ویتامین مناسب سن می‌تواند کمبودهای غذایی را جبران کند؛ ولی جای خواب منظم، صبحانه و استراحت بین ساعت‌های مطالعه را نمی‌گیرد.
متیل‌فنیدیت (با نام تجاری ریتالین) داروی محرکی است که پزشک برای اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی (ADHD) و نارکولپسی تجویز می‌کند. طبق اطلاعات دارویی MedlinePlus درباره متیل‌فنیدیت، این دارو ممکن است وابستگی بیاورد و نباید آن را به کس دیگری داد. پس قرض گرفتن قرص دوستتان برای شب امتحان، کار خطرناکی است. اگر فکر می‌کنید بیش‌فعالی دارید، ارزیابی روان‌پزشک قدم درست است.
مه مغزی اسم یک بیماری نیست؛ به مجموعه‌ای از نشانه‌ها می‌گویند که فکر کردن را کند می‌کند. رشته فکر وسط حرف از دستتان می‌رود، کلمه را پیدا نمی‌کنید یا یک جمله را چند بار می‌خوانید. طبق توضیح کلیولند کلینیک درباره مه مغزی، این حالت تعریف یا تشخیص پزشکی واحدی ندارد و دارویی شناخته نشده که مستقیم آن را برطرف کند. پس بهترین قرص برای مه مغزی، قرصی است که علت آن را هدف بگیرد.
همین منبع افسردگی و اضطراب، تغییرات هورمونی بارداری، کووید و شیمی‌درمانی را از علت‌های رایج مه مغزی می‌داند. کم‌خوابی و کمبودهایی که در جدول بالا گفتیم هم در این فهرست جا دارند. در این حالت‌ها قرص تقویت حافظه علت را برطرف نمی‌کند. اگر آزمایش‌ها کمبود آهن، B12 یا ویتامین D نشان داد، مکمل همان ماده از قرصهای چندترکیبی حافظه هدفمندتر است. اگر مه مغزی چند هفته ادامه پیدا کرد یا کار و زندگی روزمره‌تان را مختل کرد، به پزشک مراجعه کنید.
روی جعبه تقریباً هر قرص تقویت حافظه چند نام تکراری می‌بینید. یادتان باشد شواهد درباره یک ماده، اثبات اثر محصولی که آن ماده را دارد نیست؛ مقدار ماده، کیفیت عصاره و شرایط مصرف‌کننده هم مهم است. جمع‌بندی مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا (NCCIH) درباره مکمل‌ها و حافظه برای هیچ‌کدام از مکملهای رایج، اثر قطعی در پیشگیری یا کند کردن افت حافظه گزارش نکرده است. در ادامه، خلاصه شواهد هر ترکیب را می‌خوانید.
عصاره برگ درخت جینکوبیلوبا یکی از رایج‌ترین مواد قرصهای حافظه است. طبق برگه اطلاعات NCCIH درباره جینکو، معلوم نیست جینکو روی عملکرد ذهنی آدم‌های سالم اثری داشته باشد. در بزرگ‌ترین مطالعه، بیش از ۳۰۰۰ نفر بالای ۷۵ سال حدود ۶ سال جینکو یا دارونما خوردند و ابتلا به دمانس و آلزایمر در دو گروه فرقی نکرد. جینکو شاید علائم دمانس را کمی بهتر کند، به‌خصوص در مقدارهای بالا، اما نتایج یکدست نیست.
همین منبع عصاره برگ جینکو را برای بیشتر بزرگسالان در مقدار معمول احتمالاً بی‌خطر می‌داند. شایع‌ترین عوارض سرگیجه، ناراحتی گوارشی و سردرد است. جینکو ممکن است همراه وارفارین و داروهای ضدانعقاد خطر خونریزی را بیشتر کند و مصرفش در بارداری ممکن است ایمن نباشد. دانه تازه جینکو هم سمی است؛ پس فقط عصاره استاندارد برگ را از داروخانه تهیه کنید.
جینسینگ آسیایی در قرصهای انرژی‌زا و حافظه زیاد دیده می‌شود. طبق برگه اطلاعات NCCIH درباره جینسینگ آسیایی، تحقیقات محدود نشان می‌دهد جینسینگ شاید بعضی مهارت‌های ذهنی مثل توجه و سرعت واکنش را در میانسالان کمی بهتر کند، ولی در جوان‌ها چنین اثری دیده نشده است. اثر روی حافظه هم فقط وقتی دیده شد که جینسینگ همراه جینکو مصرف شده بود. بیشتر این مطالعه‌ها کوچک و کوتاه‌تر از سه ماه بوده‌اند.
شایع‌ترین عارضه جینسینگ بی‌خوابی است. جینسینگ ممکن است قند خون را پایین بیاورد و روی انعقاد خون اثر بگذارد؛ پس اگر داروی دیابت یا رقیق‌کننده خون می‌خورید، اول با پزشک مشورت کنید. مصرف کوتاه‌مدت آن (تا ۶ ماه) در مقدار توصیه‌شده برای بیشتر افراد بی‌خطر به نظر می‌رسد.
DHA یکی از اسیدهای چرب امگا ۳ است و طبق برگه اطلاعات امگا ۳ مؤسسه ملی سلامت آمریکا، مقدار آن در مغز و شبکیه چشم به‌خصوص زیاد است. بعضی مطالعه‌ها نشان داده‌اند کسانی که از غذاهایی مثل ماهی امگا ۳ بیشتری می‌گیرند، ممکن است کمتر به آلزایمر و افت حافظه دچار شوند؛ اما همه مطالعه‌ها این را تأیید نکرده‌اند.
درباره مکمل، تصویر روشن‌تر است: در جمع‌بندی NCCIH، یک مرور سیستماتیک روی بیش از ۳۵۰۰ سالمند بدون دمانس، فایدهای از مکمل امگا ۳ برای عملکرد ذهنی پیدا نکرد. پس خوردن ماهی‌های چرب مثل ساردین، قزل‌آلا و شاه‌ماهی در هفته را مقدم بدانید. اگر ماهی نمی‌خورید یا پزشک توصیه کرده، قرص امگا 3 برای تأمین کلی امگا ۳ گزینه رایجی است؛ عارضه‌اش هم معمولاً به ناراحتی خفیف گوارشی محدود می‌شود.
کمبود ویتامین B12 شناخته‌شده‌ترین کمبود ویتامینی است که حافظه را ضعیف می‌کند و در جدول بالا درباره‌اش گفتیم. ویتامین‌های دیگر گروه B مثل فولیک اسید (B9) و B6 هم در کار مغز و اعصاب نقش دارند. طبق جمع‌بندی NCCIH، مصرف کوتاه‌مدت ویتامین‌های B فایدهای برای حافظه نشان نداده، ولی مطالعههای طولانی‌تر حاکی از آن است که شاید افت حافظه را کمی کند کنند. ویتامین B6 در مقدارهای خیلی بالا و طولانی‌مدت می‌تواند به اعصاب آسیب بزند؛ پس از چند مکمل B6دار هم‌زمان استفاده نکنید.
درباره ویتامین E هم مرورها نشان نداده‌اند که جلوی پیشرفت اختلال خفیف حافظه به دمانس را بگیرد. قرص مولتی ویتامین و مقدارهای بالای ویتامین‌ها هم در کسانی که تغذیه خوبی دارند، فایده روشنی برای حافظه نداشته‌اند؛ ولی در کسی که کمبود دارد، جبران کمبود می‌تواند به تمرکز و انرژی کمک کند. اگر می‌خواهید این مواد را از غذا بگیرید، مقاله برای تقویت حافظه و اعصاب چه بخوریم را ببینید.
کورکومین ماده زردرنگ زردچوبه است و در مطالعههای آزمایشگاهی نتایج امیدوارکننده‌ای داشته است. اما طبق جمع‌بندی NCCIH، نتیجه مطالعههای انسانی محدود و ناهمسو بوده است. در یک مطالعه روی ۹۶ سالمند سالم، کورکومین در ۱۲ ماه اثر چندانی روی حافظه نداشت. مکمل‌هایی مثل کپسول کورکومین رازک برای بیشتر بزرگسالان بی‌خطر شمرده می‌شوند، ولی مقدار زیاد یا مصرف طولانی ممکن است سوءهاضمه، تهوع یا اسهال بیاورد.
رسوراترول در پوست انگور قرمز، بادام‌زمینی و توت وجود دارد. طبق جمع‌بندی بنیاد کشف داروی آلزایمر درباره رسوراترول، بعید است این ماده عملکرد ذهنی بیشتر بزرگسالان سالم را بهتر کند. نتیجه‌های خوب آزمایشگاهی هم در مطالعههای انسانی تکرار نشده و رسوراترول ممکن است با داروهای رقیق‌کننده خون و فشار خون تداخل داشته باشد.
فسفاتیدیل سرین (PS) چربی‌ای است که در غشای سلول‌های عصبی وجود دارد. سازمان غذا و دارو آمریکا برای آن فقط ادعای سلامت مشروط پذیرفته است؛ یعنی ادعایی که شواهد پشتش به حد کافی محکم نیست. درباره فسفاتیدیل کولین هم شواهد انسانی کافی برای تقویت حافظه وجود ندارد.
فراموشی گاه‌به‌گاه در هر سنی طبیعی است. طبق راهنمای مؤسسه ملی سالمندی آمریکا که بالاتر به آن اشاره کردیم، دیرتر به یاد آوردن، گاهی گم کردن وسایل یا فراموش کردن پرداخت یک قبض معمولاً بخشی از پیری طبیعی است. اما زوال عقل (دمانس) بخشی طبیعی از پیری نیست.
این نشانه‌ها نیاز به معاینه پزشک دارند:
آلزایمر شایع‌ترین نوع زوال عقل است و معمولاً بعد از ۶۵ سالگی شروع می‌شود. زوال عقل معمولاً آرام‌آرام پیش می‌رود: اول خاطره‌ها و آموخته‌های تازه آسیب می‌بینند و بعد خاطره‌های قدیمی. داروهای تجویزی آلزایمر فقط بعد از تشخیص متخصص مغز و اعصاب مصرف می‌شوند و هیچ قرص تقویت حافظه بدون نسخهای جای آن‌ها را نمی‌گیرد.
خبر خوب این است که بخش بزرگی از خطر زوال عقل به سبک زندگی برمی‌گردد. طبق خلاصه گزارش ۲۰۲۴ کمیسیون لنست درباره پیشگیری از دمانس، اگر ۱۴ عامل خطر قابل‌تغییر از بین بروند، حدود ۴۵ درصد موارد دمانس ممکن است پیشگیری یا عقب انداخته شوند. این عوامل عبارت‌اند از: تحصیلات کمتر، کم‌شنوایی و کم‌بینایی درمان‌نشده، فشار خون بالا، کلسترول LDL بالا، سیگار، چاقی، دیابت، افسردگی، کم‌تحرکی، مصرف زیاد الکل، ضربه به سر، آلودگی هوا و تنهایی و انزوای اجتماعی. اگر دنبال مکمل برای این هدف هستید، مقاله برای جلوگیری از آلزایمر چه قرصی بخوریم را بخوانید.
هشدار: خانم‌های باردار و شیرده، کودکان و کسانی که بیماری زمینه‌ای دارند، هیچ‌کدام از قرصهای این مقاله را بدون نظر پزشک مصرف نکنند. اگر فراموشی‌تان ناگهانی شروع شده یا هر هفته بدتر می‌شود، به‌جای خرید مکمل، به پزشک مراجعه کنید.
هیچ قرص تقویت حافظه‌ای معجزه نمی‌کند. اگر کم‌خوابی، استرس، کم‌خونی، کمبود B12 یا مشکل تیروئید پشت حواس‌پرتی شماست، اول همان را درمان کنید. اگر علت جدی‌ای در کار نیست، برای خستگی و افت انرژی یک فرمول چندترکیبی مثل منتال انرژی و برای بزرگسالان یک مکمل ساده جینکو یا کندر گزینه‌های رایج‌اند؛ به شرط بررسی تداخل با داروهایتان. کنار هر مکملی، ورزش هوازی، خواب منظم، تغذیه سالم، کنترل فشار خون و قند، و سرگرمی‌های ذهنی مثل شطرنج و سودوکو بیشترین کمک را به سلامت مغز می‌کنند.
اگر برای انتخاب یا بررسی تداخل با داروهایتان سؤال دارید، داروسازان مهتاطب از راه واتساپ و تلگرام (۰۹۳۵۸۳۴۳۶۱۲ و ۰۹۳۰۲۰۰۷۵۸۷) و تلفن ۰۲۱۶۵۳۸۹۶۹۳ پاسخ‌گوی شما هستند.
مکملهای این مقاله ویتامین، ماده معدنی یا عصاره گیاهیاند و اعتیادی مثل داروهای آرامبخش یا مخدر ایجاد نمیکنند. فقط اگر قرصتان گوارانا یا کافئین دارد، قطع ناگهانیاش ممکن است مثل ترک قهوه کمی سردرد و خستگی بیاورد. داروهای محرک نسخهای مثل ریتالین فرق دارند و ممکن است وابستگی ایجاد کنند.
قرصهای تقویت حافظه مکمل غذایی هستند و مثل مسکن نیستند که در نیم ساعت اثر کنند. بیشتر مطالعههای جینکو و جینسینگ چند هفته تا چند ماه طول کشیدهاند. اگر بعد از دو تا سه ماه مصرف منظم تغییری حس نکردید، ادامه دادن فایدهای ندارد و بهتر است علت مشکل را با پزشک بررسی کنید.
برای شب امتحان، نه. هیچ مکملی اثر فوری روی حافظه ندارد و کافئین زیاد می‌تواند خواب شب امتحان را خراب کند. اگر در دوره درس خواندن خسته و کم‌انرژی هستید، یک مولتی‌ویتامین مناسب سن مثل منتال انرژی (برای بالای ۱۲ سال) قابل بررسی است، ولی جای خواب کافی و تغذیه درست را نمی‌گیرد.
طبق صفحه محصول، عوارض ممورال کم است و بیشتر سردرد و ناراحتی خفیف گوارشی گزارش شده است. اگر داروی ضدانعقاد می‌خورید یا مستعد خونریزی هستید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید. در بارداری و شیردهی هم بدون نظر پزشک مصرفش نکنید.
بیشتر عوارض احتمالی منتال انرژی به کافئین گوارانا و آهن آن برمی‌گردد: بی‌خوابی، تپش قلب و اضطراب در افراد حساس به کافئین، و ناراحتی معده یا یبوست. آن را صبح و بعد از غذا بخورید، همراه مولتی‌ویتامین یا قرص آهن دیگر مصرف نکنید و در بارداری و شیردهی کنار بگذارید.
محتوای این صفحه توسط دکتر رویا میرنظامی، داروساز، از نظر علمی بازبینی شده است. آخرین به‌روزرسانی: ۱۳ آبان ۱۴۰۵
با سلام توضیحات بسیار عالی بود .
سلام بار اول است امتحان می کنم ببینم خوبه
