دکتر رویا میرنظامی 
چسب جوش، که با نام‌های پچ جوش و برچسب جوش هم شناخته میشود، پانسمان کوچک و معمولاً شفافی است که روی یک جوش می‌چسبد. ترشح جوش را جذب میکند و نمی‌گذارد دستتان به آن برسد. این محصول ساده و کم‌هزینه است، اما روی همه جوش‌ها یک‌جور اثر نمیکند. در این مقاله می‌خوانید این چسب دقیقاً چه کاری میکند، مطالعات درباره اثرش چه می‌گویند، برای کدام جوش مناسب است و کجا باید سراغ درمان دیگری بروید.
پاسخ کوتاه
چسب جوش بیشترین فایده را روی جوش‌های سرسفید و چرکی سطحی دارد، به‌خصوص جوشی که باز شده و ترشح دارد. نوع رایج آن از هیدروکلوئید ساخته میشود؛ ماده‌ای که چرک و مایع جوش را جذب میکند و با جذب آن سفید میشود. در یک مطالعه کوچک، جوش‌هایی که این چسب رویشان بود در ۳ تا ۷ روز بیشتر از جوش‌های پوشیده با چسب معمولی بهتر شدند. این چسب روی جوش سرسیاه تقریباً اثری ندارد و برای جوش‌های عمیق و کیستی، کورک بزرگ یا جوش‌هایی که مدام تکرار می‌شوند، درمان پزشکی لازم است.
چسب جوش پانسمان کوچک و معمولاً گردی است که بیشتر نمونه‌هایش از هیدروکلوئید ساخته می‌شوند. هیدروکلوئید همان ماده‌ای است که سال‌ها در پانسمان زخم به کار رفته است. وقتی با ترشح زخم یا جوش تماس پیدا میکند، آن را در خودش نگه می‌دارد و سطح زیرش را مرطوب و پوشیده نگه می‌دارد.
طبق توضیح متخصص پوست کلیولند کلینیک درباره پچ‌های ضد جوش، این چسب‌ها مایعاتی مثل چرک و چربی را جذب می‌کنند و با پوشاندن جوش، از عفونت و دستکاری بیشتر جلوگیری می‌کنند. در عمل، این چسب سه کار انجام می‌دهد:
شواهد علمی درباره این محصول امیدوارکننده است، اما هنوز کم است. در یک کارآزمایی کوچک سال ۲۰۰۶ روی چسب هیدروکلوئیدی آکنه، ۲۰ نفر با آکنه خفیف تا متوسط بررسی شدند. نیمی از آن‌ها چسب هیدروکلوئیدی زدند و نیمی دیگر چسب پوستی معمولی. چسب‌ها هر دو روز یک بار و حداکثر تا یک هفته عوض شدند.
در گروه چسب هیدروکلوئیدی، شدت کلی جوش‌ها و التهاب در ۳ تا ۷ روز بیشتر کم شد. قرمزی، چربی و تیرگی رنگ جوش‌ها هم بهتر شد و عارضه‌ای گزارش نشد. در همین مطالعه، چسب هیدروکلوئیدی فقط ۷٫۴ درصد از اشعه UVB را عبور داد، در حالی که این عدد برای چسب معمولی ۳۸ درصد بود.
با این حال، یک مرور علمی سال ۲۰۲۵ درباره پانسمان‌های هیدروکلوئیدی توضیح می‌دهد که این پانسمان‌ها روی زخم ژل می‌سازند و ترشح را جذب می‌کنند، ولی تأکید میکند پژوهش منتشرشده درباره اثر مستقیم آن‌ها بر آکنه محدود است. پس انتظار واقع‌بینانه این است: این چسب کمک خوبی برای چند جوش منفرد است، نه درمان آکنه.
آکنه بسیار شایع است. به گزارش آمار آکادمی پوست آمریکا، آکنه شایعترین بیماری پوستی در آمریکاست و هر سال تا ۵۰ میلیون نفر را درگیر میکند. آکنه مخصوص نوجوانی هم نیست: در بررسی شیوع آکنه در بزرگسالان روی ۱۰۱۳ نفر، ۵۰٫۹ درصد زنان ۲۰ تا ۲۹ ساله و ۱۵٫۳ درصد زنان بالای ۵۰ سال آکنه داشتند.
اثر آکنه به ظاهر محدود نمی‌شود. در مطالعه‌ای درباره هراس اجتماعی در بیماران آکنه که در سال ۲۰۱۱ منتشر شد، هراس اجتماعی در ۴۵٫۷ درصد از ۱۴۰ بیمار آکنه و در ۱۸٫۴ درصد گروه بدون آکنه تشخیص داده شد. پوشاندن یک جوش بزرگ پیش از یک قرار مهم، برای خیلی‌ها فقط مسئله زیبایی نیست.
عنوان «اورژانسی» یا «فوری» معمولاً فقط نام تبلیغاتی همان چسب هیدروکلوئیدی است که برای استفاده شبانه یا پیش از یک مراسم عرضه میشود. بیشتر این چسب‌ها باید چند ساعت روی پوست بمانند و بسیاری برای استفاده در طول شب ساخته شدهاند. بعد از یک شب، جوشی که سر داشته معمولاً صاف‌تر و کم‌رنگ‌تر دیده میشود، چون ترشحش جذب شده است. اما در مطالعه بالا، بهبود کامل ۳ تا ۷ روز طول کشید. روی جوش بسته و بدون سر هم تغییر یک‌شبه معمولاً کمتر است.
بهترین نتیجه را وقتی می‌گیرید که چسب را روی جوشی بزنید که سر سفید یا زرد دارد یا خودش باز شده است. هرچه جوش عمیق‌تر باشد، چسب سطحی کار کمتری از دستش برمی‌آید. اگر نمی‌دانید جوشتان از کدام نوع است، راهنمای انواع جوش و مطلب تفاوت آکنه و جوش کمک میکند.
| نوع جوش | چسب هیدروکلوئیدی | توضیح |
|---|---|---|
| جوش سرسفید و چرکی | مناسب | بهترین کاربرد؛ چسب ترشح را جذب میکند. |
| جوشی که خودش باز شده یا دستکاری شده | مناسب | زخم کوچک را پوشیده و تمیز نگه می‌دارد و مانع کندن پوسته میشود. |
| جوش قرمز بدون سر | اثر محدود | ممکن است اندازه و قرمزی را کمی کم کند. |
| جوش زیر پوستی دردناک | فقط کمکی | کنار کمپرس گرم و درمان موضعی، از جوش محافظت میکند. |
| جوش سرسیاه | تقریباً بی‌اثر | منفذ بسته است و ترشحی برای جذب ندارد. |
| کیست و ندول (جوش بزرگ، عمیق و دردناک) | کافی نیست | به درمان متخصص پوست نیاز دارد. |
| کورک و دمل | جای درمان را نمی‌گیرد | عفونت عمیق‌تر است و گاهی به پزشک نیاز دارد. |
درباره جوش سرسیاه، کلیولند کلینیک صریح می‌گوید این چسب‌ها کمک زیادی نمی‌کنند. برای سرسیاه، شوینده یا ژل سالیسیلیک اسید که به باز شدن منافذ کمک میکند منطقی‌تر است. راه‌های دیگر را در مطلب درمان جوش سرسیاه بخوانید.
ژل لایه بردار رفع جای جوش سالیسیل 2 سبوما آردن
ژل ۲۰ میلی‌لیتری با سالیسیلیک اسید، برای پوست‌های چرب؛ گزینه‌ای برای منافذ بسته و جوش‌های سرسیاه که پچ جوش روی آن‌ها اثری ندارد.
ژل لایه بردار رفع جای جوش سالیسیل 2 سبوما آردنهمه چسب‌هایی که با نام چسب ضد جوش فروخته می‌شوند یکسان نیستند. پیش از خرید، روی بسته ببینید چسب از چه ساخته شده و آیا ماده فعالی دارد یا نه.
| نوع چسب | ساختار | مناسب برای | نکته احتیاط |
|---|---|---|---|
| هیدروکلوئیدی ساده (غیردارویی) | فقط هیدروکلوئید | جوش سرسفید و چرکی، جوش باز شده | چسب آن ممکن است پوست حساس را تحریک کند. |
| دارویی | هیدروکلوئید همراه با ماده فعالی مثل سالیسیلیک اسید یا روغن درخت چای | جوش سطحی ملتهب | احتمال سوزش و حساسیت بیشتر است. |
| میکرونیدل | سوزن‌های بسیار ریز و حل‌شونده همراه با ماده فعال | جوش بسته و عمیق‌تر | شواهد انسانی آن کم و اولیه است. |
| ستاره‌ای و طرح‌دار | معمولاً هیدروکلوئید در شکل و رنگ متفاوت | مثل نوع ساده | شکل چسب اثرش را بیشتر نمیکند. |
| چسب بینی (نوار منافذ) | نوار چسبنده‌ای که روی بینی خشک و کنده میشود | چربی و سرسیاه سطحی بینی | پچ هیدروکلوئیدی نیست. |
این رایج‌ترین نوع است و هیچ داروی فعالی ندارد. روی بسته به دنبال عبارت‌هایی مثل Hydrocolloid یا «غیردارویی» باشید. چون ماده فعالی ندارد، برای پوست حساس و کسانی که نمی‌خواهند داروی اضافه روی پوستشان بزنند انتخاب ساده‌تری است.
در این چسب‌ها، علاوه بر هیدروکلوئید، ماده‌ای مثل سالیسیلیک اسید یا روغن درخت چای هم هست که به خشک شدن جوش کمک میکند. کلیولند کلینیک هشدار می‌دهد این مواد ممکن است پوستی را که خودش ملتهب است بیشتر تحریک کنند. یادتان باشد که شواهد درباره یک ماده، اثر چسبی را که آن ماده را دارد ثابت نمیکند. اگر به اثر این روغن علاقه دارید، مطلب روغن درخت چای برای جوش را ببینید.
سطح این چسب‌ها پر از سوزن‌های بسیار ریزی است که در لایه بالایی پوست حل می‌شوند و ماده فعال را کمی عمیق‌تر می‌برند. ایده آن برای جوش‌های بسته و عمیق‌تر است که چسب ساده به آن‌ها نمی‌رسد. شواهد انسانی هنوز کم است:
مدل‌های ستاره‌ای و فانتزی معمولاً همان هیدروکلوئید است که شکل یا رنگ دیگری دارد. شکل ستاره‌ای اثر را بیشتر نمیکند؛ فقط چسب را دیدنی‌تر میکند. چسب بینی هم که گاهی با نام «چسب ضد جوش بینی» فروخته میشود، کار دیگری میکند: روی بینی خشک و بعد کنده میشود تا بخشی از چربی و سرسیاه سطحی منافذ را بردارد. این محصول برای جوش چرکی ساخته نشده است. اگر جوش قرمز یا چرکی روی بینی دارید، روش‌های درمان جوش روی بینی را جداگانه توضیح داده‌ایم.
جوش زیر پوستی برآمدگی سفت و دردناکی است که سر ندارد و التهابش در عمق پوست است. چسب هیدروکلوئیدی روی این جوش چیز زیادی برای جذب پیدا نمیکند. با این حال، راهنمای آکادمی پوست آمریکا برای جوش عمیق و دردناک چسب هیدروکلوئیدی را به‌عنوان بخشی از مراقبت خانگی پیشنهاد میکند تا از پوست محافظت کند و به ترمیم کمک کند. مراحل این راهنما:
اگر جوش زیر پوستی سر ندارد، چسبهای میکرونیدل منطقی‌تر از نوع ساده‌اند، ولی همان‌طور که دیدید شواهدشان هنوز اولیه است. علت‌ها و درمان‌های دیگر را در مطلب درمان جوش زیر پوستی بخوانید.
استفاده از آن ساده است، اما چند اشتباه کوچک اثرش را کم میکند. این مراحل را به ترتیب انجام دهید:
بیشتر محصولات با نام چسب جوش صورت فروخته می‌شوند، اما همین چسب روی جوش‌های بدن، مثلاً پشت، سینه یا جوش باسن، هم قابل استفاده است. در این نواحی اصطکاک لباس بیشتر است، پس چسب ممکن است زودتر جدا شود.
چسب، چرک را از عمق بیرون نمی‌کشد: بعضی‌ها با جست‌وجوی «چسب تخلیه جوش» انتظار دارند چسب، چرک را از عمق پوست بیرون بکشد. چسب فقط چیزی را جذب میکند که به سطح رسیده است. برای چسب زدن، جوش را نترکانید و فشار ندهید.
زیاد پرسیده میشود که آیا میشود چسب زخم معمولی را روی جوش زد. چسب زخم معمولی یک نوار چسبنده با پد پارچه‌ای یا گاز است. جوش را میپوشاند و دست را از آن دور نگه می‌دارد، اما ترشح را به ژل تبدیل نمیکند. در همان مطالعه ۲۰۰۶، گروه مقایسه از چسب پوستی معمولی استفاده کرد و جوش‌هایشان کمتر از گروه هیدروکلوئید بهتر شد.
پانسمان‌های هیدروکلوئیدی که برای زخم فروخته می‌شوند از همان ماده پچ‌های ضد جوش ساخته شدهاند و فقط اندازه‌شان بزرگتر است. پس اگر فقط می‌خواهید جوش را تا چند ساعت از دست و آلودگی دور نگه دارید، چسب زخم تمیز کافی است. برای جذب ترشح جوش، چسب هیدروکلوئیدی انتخاب بهتری است.
کورک یا دمل با جوش فرق دارد. راهنمای خدمات سلامت بریتانیا درباره کورک آن را برآمدگی سفت و دردناکی توصیف میکند که پر از چرک میشود. به گفته مایو کلینیک، کورک وقتی ایجاد میشود که باکتری یک یا چند فولیکول مو را عفونی و ملتهب کند؛ یعنی عفونت عمیق‌تر از یک جوش معمولی است. راهنمای بریتانیا برای مراقبت در خانه این‌ها را توصیه میکند:
پچ جوش هم نوعی پانسمان کوچک است و می‌تواند روی یک کورک کوچک را تمیز و پوشیده نگه دارد. اما عفونت را درمان نمیکند و برای کورک بزرگ معمولاً اندازه‌اش کافی نیست.
هشدار: در این موارد برای کورک به پزشک مراجعه کنید
این فهرست بر اساس راهنمای خدمات سلامت بریتانیا و علائم هشدار کورک در مایو کلینیک است.
این چسب جای جوش یا لکی را که از قبل مانده پاک نمیکند و شاهدی برای این کاربرد وجود ندارد. فایده‌اش پیشگیری است: وقتی جوش را نکنید و فشار ندهید، احتمال جای جوش و لک کمتر میشود. در مطالعه ۲۰۰۶ هم تیرگی رنگ جوش‌ها در گروه هیدروکلوئید بیشتر کم شد، ولی این مطالعه کوچک بود.
برای جای جوش برجسته (اسکار هیپرتروفیک و کلوئید)، ورقه‌ها و ژل‌های سیلیکونی کاربرد دارند. طبق راهنمای درمان کلوئید آکادمی پوست آمریکا، ورقه سیلیکونی ممکن است به صاف شدن کلوئید کمک کند، اما هرگز نباید روی دلمه یا زخم باز گذاشته شود. مرور کاکرین درباره ورقه ژل سیلیکونی هم شواهد را ضعیف و کیفیت پژوهش‌ها را پایین ارزیابی کرده است. برای جای جوش فرورفته و لک، مطلب درمان جای جوش را ببینید.
ژل سیلیکونی ضد اسکار سیکالدرم
ژل سیلیکونی ۱۵ میلی‌لیتری برای اسکارهای برجسته (هیپرتروفیک و کلوئید)؛ فقط روی زخم بسته و ترمیم‌شده، نه روی جوش باز.
ژل سیلیکونی ضد اسکار سیکالدرماین چسب برای بیشتر افراد کمخطر است، اما بی‌عارضه نیست:
اگر بعد از برداشتن چسب، دور جوش قرمز شد، خارش یا سوزش داشت، از آن نوع چسب استفاده نکنید. اگر پوستتان حساس است، اول نوع ساده و غیردارویی را امتحان کنید.
بارداری و شیردهی: چسب هیدروکلوئیدی ساده داروی فعالی ندارد. برای چسبهای دارویی، راهنمای درمان آکنه در بارداری آکادمی پوست آمریکا می‌گوید سالیسیلیک اسید در استفاده کوتاه‌مدت معمولاً بی‌خطر شمرده میشود و بنزوئیل پراکسید در مقدار محدود بی‌خطر است. همین راهنما توصیه میکند پیش از شروع هر درمان آکنه در بارداری با پزشک زنان یا متخصص پوست مشورت کنید. بعضی داروهای آکنه، مثل ایزوترتینوئین، در بارداری ممنوع‌اند؛ جزئیات را در مطلب تاثیر قرص راکوتان بر پریود و بارداری بخوانید.
قیمت چسب جوش به برند، تعداد و نوع آن بستگی دارد، اما قیمت تنها معیار انتخاب نیست. پیش از خرید این موارد را بررسی کنید:
برای دیدن محصولات موجود، فهرست چسب جوش در داروخانه آنلاین مهتاطب را ببینید و اگر بین انواع آن مردد هستید، پیش از خرید با داروساز مشورت کنید.
این چسب یک جوش را مدیریت میکند، نه علت جوش زدن را. تا وقتی علت اصلی، مثل تغییرات هورمونی، چربی زیاد پوست یا روتین نامناسب، درمان نشود، جوش‌های تازه می‌آیند. اگر هر هفته به چند چسب نیاز دارید، وقت درمان کل پوست است.
مواد مؤثر رایج در درمان موضعی آکنه سالیسیلیک اسید، بنزوئیل پراکسید، آداپالن و آزلائیک اسید هستند. مقایسه این مواد را در مطلب ترکیبات ضد جوش بخوانید. صبور هم باشید: طبق راهنمای آکادمی پوست آمریکا درباره زمان اثر درمان آکنه، اگر درمانی مؤثر باشد، معمولاً در ۴ تا ۶ هفته بهبود دیده میشود و پاک شدن پوست ممکن است دو تا سه ماه یا بیشتر طول بکشد.
کرم ژل ضد جوش فاز حاد اکنس 2 ساین اسکین
کرم ژل ۲۰ میلی‌لیتری برای پوست جوش‌دار که روغن درخت چای و روغن جوجوبا دارد؛ برای وقتی که بهجای یک جوش، کل ناحیه به مراقبت نیاز دارد.
کرم ژل ضد جوش فاز حاد اکنس 2 ساین اسکینروتین روزانه هم به نوع پوستتان بستگی دارد. اگر مطمئن نیستید پوستتان چرب، خشک یا مختلط است، مطلب انواع پوست را بخوانید. بعد سراغ روتین پوست چرب و جوش‌دار یا روتین پوست مختلط بروید. استفاده هفتگی از ماسک ضد جوش هم می‌تواند بخشی از این روتین باشد.
اگر جوش‌ها عمیق، بزرگ و دردناک‌اند، جای جوش می‌گذارند یا با درمان‌های بدون نسخه بعد از چند هفته بهتر نشده‌اند، به متخصص پوست مراجعه کنید. آکادمی پوست آمریکا درباره ترکاندن جوش توضیح می‌دهد که ترکاندن جوش در خانه خطر جای جوش دائمی، عفونت و دردناک‌تر شدن جوش را بالا میبرد. متخصص پوست برای یک کیست بزرگ ممکن است داخل آن کورتون تزریق کند تا زودتر خوب شود و احتمال جای جوش کم شود؛ کاری که از هیچ چسبی برنمی‌آید.
برای آکنه متوسط تا شدید، پزشک ممکن است داروی خوراکی تجویز کند؛ مثلاً آنتی‌بیوتیکی مثل تتراسایکلین برای درمان جوش یا ایزوترتینوئین (راکوتان). این داروها فقط با نسخه و زیر نظر پزشک مصرف می‌شوند و عوارض خودشان را دارند؛ نمونه‌اش را در مطلب عوارض قرص راکوتان در مردان ببینید.
چون هیدروکلوئید با جذب ترشح جوش به ژل تبدیل میشود و این ژل کدر و سفید دیده میشود. هرچه ترشح بیشتری جذب شده باشد، لکه سفید بزرگتر است. روی جوش بدون سر، چسب معمولاً کمتر سفید میشود.
بیشتر چسبهای جوش باید چند ساعت روی پوست بمانند و بسیاری برای یک شب کامل ساخته شدهاند. وقتی وسط چسب سفید شد یا لبههایش بلند شد، آن را عوض کنید. زمان دقیق را از بروشور همان محصول بخوانید.
نه. ترکاندن جوش در خانه خطر عفونت و جای جوش را بالا میبرد. اگر جوش خودش باز شده است، ناحیه را تمیز و خشک کنید و چسب بزنید تا ترشح را جذب کند.
چسب زخم معمولی فقط جوش را میپوشاند و ترشح را مثل هیدروکلوئید جذب نمیکند. برای چند ساعت محافظت کافی است، اما برای جذب ترشح جوش چرکی، چسب هیدروکلوئیدی بهتر عمل میکند.
این چسب برای بیشتر افراد کمخطر است. شایعترین مشکل، تحریک پوست از ماده چسبنده یا مواد فعالی مثل سالیسیلیک اسید و روغن درخت چای است. اگر قرمزی، خارش یا سوزش دیدید، استفاده را قطع کنید.
چسب هیدروکلوئیدی ساده داروی فعالی ندارد. برای چسبهای دارویی، پیش از استفاده با پزشک زنان، متخصص پوست یا داروساز مشورت کنید.
محتوای این صفحه توسط دکتر رویا میرنظامی، داروساز، از نظر علمی بازبینی شده است. آخرین به‌روزرسانی: ۱۳ مهر ۱۴۰۵
