دکتر رویا میرنظامی 
جوش باسن یکی از دردناک‌ترین انواع جوش است. هنگام نشستن به آن فشار می‌آید و لباس مدام رویش ساییده می‌شود. خیلی‌ها هم از خجالت دیر سراغ پزشک یا داروساز می‌روند و تا آن زمان جوش بزرگ‌تر و چرکی شده است.
خبر خوب این است که بیشتر این جوش‌ها با مراقبت درست و محصول مناسب بهتر میشوند. نکته مهم‌تر این است که بیشتر جوشهای باسن آکنه واقعی نیستند و اغلب التهاب ریشه مو هستند؛ برای همین درمانشان با جوش صورت فرق دارد. در این مقاله می‌گوییم پماد برای جوش باسن را چطور انتخاب کنید، کدام کرم یا شوینده برای کدام نوع جوش مناسب است، چه زمانی قرص لازم می‌شود و جای جوش را چطور کمرنگ کنید.
پاسخ کوتاه: پماد برای جوش باسن را چطور انتخاب کنیم؟
با مصرف منظم، بهبود معمولاً بعد از ۶ تا ۸ هفته دیده می‌شود.
بهترین پماد برای جوش باسن همان است که با علت جوش جور باشد. محصولی که روی جوش باکتریایی خوب جواب می‌دهد، روی جوش قارچی اثری ندارد و حتی ممکن است آن را بد‌تر کند. جدول زیر کمک می‌کند حدس اولیه بزنید؛ تشخیص قطعی با پزشک است.
| نوع جوش | چه شکلی است؟ | چه کنیم؟ |
|---|---|---|
| فولیکولیت باکتریایی | دانه‌های قرمز یا سرسفید کوچک دور ریشه مو، گاهی دردناک | شوینده یا ژل بنزوئیل پراکساید، سالیسیلیک اسید؛ در موارد مقاوم، آنتیبیوتیک موضعی با نسخه |
| فولیکولیت قارچی | دانه‌های ریز و هم‌اندازه با خارش زیاد؛ با عرق یا مصرف آنتیبیوتیک بد‌تر می‌شود | شامپوی کتوکونازول یا سلنیوم سولفید به‌جای شوینده بدن، صابون گوگرد |
| کراتوز پیلاریس | دانه‌های ریز، زبر و بی‌درد، شبیه پوست مرغ | کرم اوره یا لاکتیک اسید، لایه‌بردار ملایم |
| آکنه واقعی | سرسیاه، سرسفید و جوش ملتهب، اغلب همراه جوش پشت یا سینه | بنزوئیل پراکساید، سالیسیلیک اسید؛ رتینوئید با نسخه |
| کورک یا دمل | توده سفت، داغ و دردناک که کم‌کم چرک جمع می‌کند | کمپرس گرم؛ اگر بزرگ، چندتایی یا همراه تب است، پزشک |
| هیدرادنیت چرکی یا کیست پیلونیدال | تودههای دردناک و عودکننده در چین‌ها، یا برآمدگی بالای شیار باسن نزدیک دنبالچه | فقط درمان پزشکی |
علت جوش باسن در بیشتر افراد ترکیبی از عرق، اصطکاک و بسته شدن ریشه مو است. باسن ناحیه‌ای گرم و کم‌تهویه است که ساعت‌ها زیر لباس و زیر وزن بدن می‌ماند. همین شرایط به باکتری و مخمر‌های طبیعی پوست فرصت می‌دهد وارد ریشه مو شوند و التهاب ایجاد کنند.
مهمترین عاملها این‌ها هستند:
پس اگر از خودتان می‌پرسید «چرا روی باسنم جوش میزند؟»، اول به لباس، تعریق، روش اصلاح و مدت نشستن روزانه‌تان فکر کنید. تغییر همین عادت‌ها بخش مهمی از درمان است.
فولیکولیت همان موی زیرپوستی نیست. فولیکولیت یعنی التهاب یا عفونت ریشه مو. برگشتن مو به زیر پوست یکی از دلیل‌های آن است، اما عرق، باکتری و قارچ هم بدون موی زیرپوستی می‌توانند فولیکولیت ایجاد کنند. کیست مویی (پیلونیدال) هم بیماری جداگانه‌ای است که پایین‌تر توضیح داده‌ایم.
در داروخانه ده‌ها کرم ضد جوش، ژل و پماد می‌بینید، اما ماده مؤثر بیشتر آن‌ها در چند گروه خلاصه می‌شود. وقتی گروه را بشناسید، انتخاب ساده‌تر می‌شود.
بنزوئیل پراکساید باکتری عامل جوش را از بین می‌برد و جلوی مقاوم شدن آن به آنتیبیوتیک را هم می‌گیرد. اگر دنبال پماد برای جوش باسن بدون نسخه هستید، معمولاً اولین پیشنهاد داروساز همین ماده است. برای باسن دو شکل رایج دارد: شوینده و ژل.
آکادمی پوست آمریکا برای جوش پشت و بدن، شوینده بنزوئیل پراکساید را پیشنهاد می‌کند که ۲ تا ۵ دقیقه روی پوست بماند و بعد آبکشی شود. غلظت حدود ۵٪ معمولاً کمتر از غلظت ۱۰٪ باعث خشکی و پوسته‌ریزی می‌شود. ژل را هم لایه نازک فقط روی جوش‌ها بزنید و روی پوست نازک چین باسن، اول یک شب در میان شروع کنید.
مراقب لباس‌ها باشید: بنزوئیل پراکساید پارچه را سفید می‌کند. بعد از مصرف، لباس زیر و حوله سفید یا کهنه استفاده کنید.
ژل ضد جوش پانژل ۱۰٪ پانوک
ژل بنزوئیل پراکساید ۱۰٪ برای جوشهای ملتهب و سرسفید پراکنده. چون غلظتش بالاست، لایه نازک و فقط روی خود جوش بزنید و اگر پوستتان حساس است، یک شب در میان شروع کنید.
ژل ضد جوش پانژل ۱۰٪ پانوکسالیسیلیک اسید چربی و سلول‌های مرده را از دهانه ریشه مو پاک می‌کند. برای جوشهای ریز، سرسیاه و دانه‌های زبر مناسب است، اما به‌تنهایی روی جوش چرکی بزرگ اثر زیادی ندارد. اگر می‌خواهید درباره غلظت‌ها و شکل‌های مختلف آن بدانید، راهنمای سرم سالیسیلیک اسید را ببینید.
اسید‌های AHA مثل گلیکولیک و لاکتیک اسید و کرم‌های حاوی اوره هم برای کراتوز پیلاریس، یعنی دانه‌های زبر و بی‌درد، کاربرد دارند. این مشکل بیخطر است، اما درمان قطعی ندارد و با ادامه مراقبت کنترل می‌شود.
اسپری برای باسن یک مزیت عملی دارد: به جایی که دست سخت می‌رسد، یکنواخت پخش می‌شود.
اسپری ضد جوش بدن سبوما آردن
اسپری ۲۵۰ میلی‌لیتری با سالیسیلیک اسید ۲٪ برای جوشهای بدن، از جمله پشت و باسن. روی پوست تمیز و خشک اسپری کنید و دفعات مصرف را طبق برچسب رعایت کنید.
اسپری ضد جوش بدن سبوما آردنبیشتر جست‌وجو‌ها درباره پماد برای جوش باسن به همین گروه می‌رسد. این پماد‌ها برای جوشهای باکتریایی کاربرد دارند، اما پیش از مصرف سه نکته را بدانید:
آکنومیس که در جست‌وجو‌ها زیاد دیده می‌شود، ژل ترکیبی کلیندامایسین و ترتینوئین است. ترتینوئین روی پوست نازک و پرچین باسن ممکن است سوزش و پوسته‌ریزی بدهد و در بارداری هم باید با پزشک مشورت شود. این دارو و بقیه پماد‌های آنتیبیوتیک نسخه‌ای هستند و باید طبق دستور پزشک مصرف شوند. درباره پماد تتراسایکلین هم در مقاله تتراسایکلین برای درمان جوش نوشته‌ایم.
اگر پماد برای جوش باسن را چند هفته زده‌اید و دانه‌ها هنوز ریز و هم‌اندازه‌اند، خارش دارند و با عرق بد‌تر میشوند، احتمال فولیکولیت قارچی بالاست. آنتیبیوتیک روی این نوع اثری ندارد. شامپو‌های ضد شوره حاوی کتوکونازول یا سلنیوم سولفید را می‌توان مثل شوینده روی ناحیه زد، چند دقیقه نگه داشت و آبکشی کرد. اگر بهتر نشد، پزشک ممکن است قرص ضدقارچ تجویز کند.
شامپو ضد شوره سر و بدن کتوکونازول لابراتوار نلا
شامپوی کتوکونازول که برای سر و بدن ساخته شده است. برای جوشهای خارش‌دار قارچی باسن، طبق دستور برچسب روی ناحیه بزنید، چند دقیقه بماند و آبکشی کنید.
شامپو ضد شوره سر و بدن کتوکونازول لابراتوار نلاصابونهای گوگرد هم خاصیت ضدقارچ و ضد جوش ملایم دارند و برای پوست چرب و جوش‌دار بدن گزینه ساده و ارزانی هستند.
صابون گوگرد ضد جوش و ضد قارچ نو آکنه
صابون ۱۰۰ گرمی با ۹٫۵٪ گوگرد برای شست‌وشوی پوست چرب و جوش‌دار بدن. گوگرد ممکن است پوست را خشک کند؛ اگر خشکی یا سوزش دیدید، دفعات مصرف را کم کنید.
صابون گوگرد ضد جوش و ضد قارچ نو آکنهخیلیها می‌پرسند کرم برای جوش باسن بهتر است یا پماد برای جوش باسن. فرق اصلی در پایه محصول است، نه فقط ماده مؤثر:
در دسته ضد جوش بدن مهتاطب، شوینده‌ها، اسپری‌ها و ژل‌ها را کنار هم می‌بینید و می‌توانید بر اساس همین معیار‌ها مقایسه کنید.
جوش زیر پوستی باسن یا جوش بزرگ و دردناکی که چرک جمع می‌کند، همیشه جوش معمولی نیست. سه مشکل زیر بیشتر از بقیه با جوش اشتباه گرفته میشوند و درمانشان با پماد خانگی پیش نمی‌رود.
کورک یا دمل عفونت عمیق ریشه مو با باکتری است: توده‌ای سفت، قرمز و دردناک که به‌تدریج نرم می‌شود و سر چرکی پیدا می‌کند. به گفته مایو کلینیک، کورک بیشتر در نواحی پرمو و پرتعریق مثل باسن و ران دیده می‌شود. اگر چند کورک به هم وصل شوند، به آن کفگیرک می‌گویند که عمیق‌تر و جدی‌تر است.
برای یک کورک کوچک، کمپرس گرم و مرطوب چند بار در روز به تخلیه و بهبود کمک می‌کند. هرگز آن را فشار ندهید یا با سوزن باز نکنید، چون عفونت پخش می‌شود. پماد برای جوش باسن به‌تنهایی معمولاً برای درمان کورک کافی نیست و کورک بزرگ گاهی باید در مطب تخلیه شود.
کیست پیلونیدال تقریباً همیشه نزدیک دنبالچه و بالای شیار باسن است. وقتی عفونی شود، درد، قرمزی، تورم و ترشح چرک یا خون بدبو از یک سوراخ کوچک دارد. این کیست بیشتر در مردان جوان، افراد پرمو و کسانی دیده می‌شود که ساعت‌ها می‌نشینند. کیست مویی با پماد خوب نمی‌شود و باید پزشک یا جراح آن را ببیند.
اگر تودههای دردناک بار‌ها در چینهای بدن مثل زیر بغل، کشاله ران و باسن برمیگردند، باز میشوند و ترشح دارند یا زیر پوست به هم راه پیدا می‌کنند، ممکن است هیدرادنیت چرکی باشد. این بیماری معمولاً بعد از بلوغ و پیش از ۴۰ سالگی شروع می‌شود و تشخیص زودهنگام در کنترل آن نقش مهمی دارد.
چه زمانی برای جوش باسن به پزشک مراجعه کنیم؟
قرص برای جوش باسن فقط وقتی لازم می‌شود که پماد برای جوش باسن و بقیه درمان‌های موضعی کافی نباشند، جوش‌ها گسترده یا عمیق باشند یا مدام برگردند. نوع قرص به علت جوش بستگی دارد و همه گزینه‌های زیر نسخه‌ای هستند:
مصرف خودسرانه قرص آنتیبیوتیک، به‌خصوص دوره‌های ناقص، هم باکتری را مقاوم می‌کند و هم ممکن است جوش قارچی را بد‌تر کند. مکمل‌ها هم جای درمان جوش باسن را نمی‌گیرند.
لک قهوه‌ای یا تیره‌ای که بعد از خوب شدن جوش می‌ماند، لک پس از التهاب است. به گفته آکادمی پوست آمریکا، این لکهای تیره ممکن است خیلی بیشتر از خود جوش بمانند و ترکاندن جوش احتمال جای زخم را بیشتر می‌کند. خبر خوب این است که لک با جای زخم فرو رفته فرق دارد و با مراقبت درست کمرنگ می‌شود.
قدم اول، کنترل جوشهای فعال است؛ تا وقتی جوش تازه میزند، لک تازه هم اضافه می‌شود. بعد از آن، این ترکیب‌ها کمک می‌کنند:
پانژل برای جای جوش؟ پانژل و آکنومیس که در پرسش‌های کاربران برای جای جوش زیاد دیده میشوند، در اصل برای جوش فعال ساخته شده‌اند. پانژل بنزوئیل پراکساید است و خودش لک را روشن نمی‌کند؛ فقط با کم کردن جوشهای تازه، جلوی لک جدید را می‌گیرد. برای لک‌هایی که مانده‌اند، سراغ ترکیب‌های ضد لک بالا بروید.
کمرنگ شدن لک چند ماه طول میکشد. محصول ضد لک را روی پوست زخمی یا جوش باز نزنید و طبق دستور برچسب مصرف کنید. اگر پزشک یا داروساز برایتان محلول ضد لک ساخته است، معمولاً شب روی پوست تمیز و خشک زده می‌شود؛ اگر سوزش یا حساسیت داشتید، زود‌تر آن را بشویید و به داروساز خبر دهید. روش‌های بیشتر را در راهنمای درمان لک جای جوش آورده‌ایم.
درمان جوش باسن مثل جوش صورت و بدن به مصرف منظم چند محصول نیاز دارد. این برنامه برای جوشهای سطحی و فولیکولیت خفیف است:
داروخانه مهتاطب برای همین برنامه، پکیجی آماده کرده است: مایع شوینده غیرصابونی بدن سبوما آردن برای شست‌وشو، اسپری ضد جوش بدن سبوما آردن برای درمان جوش‌ها و ژل روشن‌کننده کشاله ران و زیر بغل لافارر برای کمرنگ کردن تیرگی‌ها بعد از بهبود جوش.
برای خرید این پکیج یا مشاوره با داروساز، عکس پکیج را در پیام‌رسان ایتا یا روبیکا به شماره ۰۹۳۰۲۰۰۷۵۸۷ بفرستید تا مشاوران مهتاطب در ثبت سفارش راهنمایی‌تان کنند.
خجالت باعث می‌شود خیلی‌ها پیش از مراجعه به پزشک یا داروساز، خودشان دست به کار شوند. این کار‌ها معمولاً جوش را بزرگ‌تر و درمان را سخت‌تر می‌کنند:
بعد از درمان، رعایت این نکته‌ها کمک می‌کند جوش‌ها دوباره برنگردند:
اگر جوش پشت یا بازو هم دارید، همین روتین با کمی تغییر برای آن نواحی هم کار می‌کند. برای جوش صورت هم راهنمای بهترین پماد برای جوش را آماده کرده‌ایم.
بیشتر جوشهای باسن التهاب ریشه مو یا همان فولیکولیت هستند. عرق، اصطکاک لباس تنگ، نشستن طولانی و اصلاح یا واکس مهمترین عاملها هستند. گاهی هم قارچ، کراتوز پیلاریس یا کورک علت جوش است.
یک پماد برای جوش باسن که برای همه جواب بدهد وجود ندارد و انتخاب به نوع جوش بستگی دارد. برای جوشهای سطحی، محصولات بنزوئیل پراکساید و سالیسیلیک اسید شروع خوبی هستند. پماد آنتیبیوتیک را با نسخه پزشک مصرف کنید و برای جوشهای ریز و خارش‌دار قارچی سراغ ضدقارچ بروید.
تتراسایکلین آنتیبیوتیک است و فقط روی جوش باکتریایی اثر دارد. بهتر است با نظر پزشک و همراه بنزوئیل پراکساید مصرف شود. برای جوش قارچی و کورک بزرگ کافی نیست.
بیشتر افراد بعد از ۶ تا ۸ هفته مصرف منظم، بهبود را میبینند و پاک شدن کامل ممکن است ۳ تا ۴ ماه طول بکشد. لکهای بعد از جوش معمولاً دیرتر از خود جوش کمرنگ میشوند.
بیشتر وقتها جوش باسن نشانه بیماری خاصی نیست و به عرق، اصطکاک و اصلاح برمیگردد. اما کورکهای مکرر ممکن است با دیابت یا ضعف سیستم ایمنی همراه باشند و تودههای دردناکی که در چینهای بدن مدام برمیگردند، ممکن است هیدرادنیت چرکی باشند. در این موارد به پزشک مراجعه کنید.
به گفته آکادمی پوست آمریکا، آزلائیک اسید و کلیندامایسین موضعی بیخطر به نظر میرسند و بنزوئیل پراکساید و سالیسیلیک اسید در مقدار و مدت محدود قابل استفادهاند. ایزوترتینوئین و تازاروتن در بارداری ممنوعاند و قرصهای خانواده تتراسایکلین هم باید کنار گذاشته شوند. پیش از هر درمانی با پزشک خود مشورت کنید.
محتوای این صفحه توسط دکتر رویا میرنظامی، داروساز، از نظر علمی بازبینی شده است. آخرین به‌روزرسانی: ۱۳ مهر ۱۴۰۵
با سلام و تشکر بابت مطالبی که در سایت گذاشتید برای کسی که هر دو نوع جوش یعنی کیست مویی و اکنه ای داره چطوری از این محصولات استفاده کنه ممکنه راهنمایی کنید
