دکتر رویا میرنظامی 
بازبینی و تأیید علمی: دکتر رویا میرنظامی، داروساز
آخرین به‌روزرسانی: ۳۰ مهر ۱۴۰۵
این مطلب جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان پزشکی نیست. برای تشخیص دقیق و انتخاب درمان مناسب، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
اگر وسط روز پیشانی و بینی‌تان برق می‌زند، اما بعد از شستن صورت پوستتان کشیده می‌شود و کرم‌پودر روی گونه‌ها پوسته‌پوسته می‌ماند، احتمالاً پوستتان چرب و دهیدراته (کم‌آب) است. یعنی پوست چربی کافی دارد، ولی آب لایه سطحی‌اش کم است. خیلی‌ها در این حالت از ترس جوش زدن، کرم را کنار می‌گذارند و همین کار کم‌آبی را بیشتر میکند.
در این مطلب ۶ کرم آبرسان پوست چرب و دهیدراته را که در مهتاطب عرضه می‌شوند، با معیار یکسان کنار هم گذاشته‌ایم. بعد گفته‌ایم از کجا بفهمید پوستتان واقعاً کم‌آب است، چه ترکیباتی به کارتان میآید و آبرسان را چطور در روتین روزانه استفاده کنید.
بهترین کرم آبرسان پوست چرب و دهیدراته کرمی است که آب از دست‌رفته لایه سطحی پوست را جبران کند، ولی روی صورت لایه چرب و سنگین نسازد. برای همین بافت سبک، برچسب بدون چربی یا غیرکومدونزا و وجود ترکیبات جذبکننده آب از اسم برند مهم‌تر است. جدول زیر شش گزینه را با معیار یکسان کنار هم گذاشته است.
| محصول | بافت، حجم و کشور سازنده | ترکیبات کلیدی (طبق صفحه محصول) | بیشتر مناسب چه کسی است؟ |
|---|---|---|---|
| ژل آبرسان پریم | ژل، ۵۰ میلی‌لیتر، ایران | هیالورونیک اسید، آلوئه‌ورا، عصاره درخت چای | پوست چرب با کم‌آبی محسوس و کشیدگی بعد از شستشو |
| ژلکرم آبرسان نو آکنه | ژلکرم پمپی، ۷۰ میلی‌لیتر، ایران | گلیسیرین، اوره، هیالورونیک اسید، سرامید، نیاسینامید، زینک پی‌سی‌ای | پوست چرب و جوشدار |
| فلوئید آبرسان درماتیپیک | فلوئید، ۵۰ میلی‌لیتر، ایران | هیالورونیک اسید، گلیسیرین، اوره | پوست چرب و مختلط که زیر آرایش براق می‌شود |
| فلوئید اکتی ویت ویتالیر | فلوئید، ۴۰ میلی‌لیتر، ایران | نیاسینامید، زینک؛ بدون چربی، سیلیکون و پارابن | کسی که بیشتر از براقی پوست ناراضی است |
| کرم آبرسان ژیناژن | کرم، ۵۰ میلی‌لیتر، ایران | روغن درخت چای، ویتامین C | پوست چرب و مختلط با کم‌آبی ملایم |
| کرم مرطوب کننده ورونیک | کرم، ۴۰ میلی‌لیتر، فرانسه | هیالورونیک اسید، نیاسینامید، آلوئه‌ورا | پوست چرب و مختلط، برای کسی که گزینه خارجی می‌خواهد |
این ژل ایرانی در بسته ۵۰ میلی‌لیتری عرضه می‌شود و روی برچسبش مستقیماً «پوست چرب و دهیدراته» نوشته شده است. بافت ژلی و بدون چربی دارد و طبق صفحه محصول، هیالورونیک اسید، آلوئه‌ورا و عصاره درخت چای از ترکیبات مهم آن است. هیالورونیک اسید آب را به سمت لایه سطحی پوست می‌کشد و برای همین در بیشتر آبرسانهای سبک دیده می‌شود.
روش مصرفش ساده است: روزی دو بار روی پوست تمیز و خشک، به‌جز دور چشم. صبحها می‌توانید ضدآفتاب را روی آن بزنید. سازنده مصرف آن را برای افراد بالای ۱۲ سال نوشته است. عصاره درخت چای بیشتر به خاطر نقشش در محصولات ضدجوش شناخته می‌شود (درباره روغن درخت چای برای جوش جداگانه نوشته‌ایم)، اما مقدار آن در این ژل اعلام نشده است؛ پس آن را جایگزین داروی ضدجوش ندانید.
ژل‌کرمی ایرانی در حجم ۷۰ میلی‌لیتر با سر پمپی که برای پوست چرب و جوشدار ساخته شده است. نقطه قوتش این است که فهرست کامل ترکیباتش در صفحه محصول آمده و چند ترکیب آبرسان را با هم دارد: گلیسیرین، اوره، هیالورونیک اسید و سدیم پی‌سی‌ای آب را جذب و نگه می‌دارند. سرامید از اجزای طبیعی سد پوست است و نیاسینامید و زینک پی‌سی‌ای هم در محصولات پوست چرب زیاد به کار می‌روند.
این ژلکرم اسانس (عطر) دارد. اگر پوستتان حساس است یا با محصولات معطر قرمز می‌شود، اول آن را چند روز روی بخش کوچکی از پوست امتحان کنید. مصرف پیشنهادی سازنده روزی دو بار روی پوست تمیز است؛ کرم را ماساژ دهید تا جذب شود.
فلوئیدی ایرانی در حجم ۵۰ میلی‌لیتر که برای پوست چرب و مختلط عرضه شده است. فلوئید از کرم معمولی رقیق‌تر است، زود جذب می‌شود و زیر آرایش لایه سنگینی نمی‌سازد. طبق صفحه محصول، هیالورونیک اسید، گلیسیرین و اوره سه ترکیب آبرسان اصلی آن هستند.
سازنده توصیه میکند پوست را اول با شوینده مخصوص پوست چرب بشویید، بعد روزی دو بار فلوئید را بزنید و آن را دور چشم نزنید. این گزینه برای کسی مناسب است که پوست مختلط دارد و می‌خواهد یک محصول، هم روی ناحیه T (پیشانی، بینی و چانه) و هم روی گونه‌ها جواب بدهد.
فلوئیدی ایرانی در حجم ۴۰ میلی‌لیتر که طبق صفحه محصول بدون چربی، سیلیکون و پارابن ساخته شده و برای پوست چرب، مختلط و جوشدار عرضه می‌شود. نیاسینامید و زینک دو ترکیب مهم آن هستند. سازنده پیشنهاد میکند آن را بعد از شستن صورت با شوینده پوست چرب، روی پوست تمیز بزنید و آرام ماساژ دهید.
اثر نیاسینامید روی چربی پوست در انسان هم بررسی شده است. در مطالعه‌ای روی ۱۰۰ نفر، مرطوب‌کننده حاوی ۲ درصد نیاسینامید بعد از ۲ و ۴ هفته ترشح چربی را کمتر کرد؛ در گروه دوم همین پژوهش، فقط چربی سطح پوست بعد از ۶ هفته کم شد. این نتیجه مربوط به همان فرمول است و نمی‌شود آن را به هر محصول نیاسینامیددار تعمیم داد. برای آشنایی بیشتر، فواید نیاسینامید برای پوست را بخوانید.
کرمی ایرانی در حجم ۵۰ میلی‌لیتر برای پوست چرب و مختلط. طبق صفحه محصول، روغن درخت چای و ویتامین C دارد. بافت کرمی معمولاً کمی غنی‌تر از ژل و فلوئید است؛ برای همین روی گونه‌های پوست مختلط، که زودتر خشک می‌شوند، راحت‌تر جواب می‌دهد.
روغن درخت چای در این کرم نقش مکمل دارد و غلظتش اعلام نشده است. اگر به عصاره‌های گیاهی حساسیت داشته‌اید، قبل از زدن روی کل صورت آن را تست کنید. کرم را بعد از تمیز کردن پوست بزنید و از تماس آن با چشم خودداری کنید.
طبق صفحه محصول در مهتاطب، این کرم ۴۰ میلی‌لیتری ساخت فرانسه است و هیالورونیک اسید، نیاسینامید و آلوئه‌ورا دارد. در صفحه محصول بدون چربی، بدون پارابن و مات‌کننده معرفی شده است؛ یعنی برای کسی که نمی‌خواهد صورتش بعد از کرم براق شود.
کرم را بعد از تمیز کردن پوست بزنید و از تماس آن با چشم خودداری کنید. اگر بعد از مصرف قرمزی یا خارش دیدید، ادامه ندهید. موجودی این محصول ممکن است تغییر کند؛ پیش از خرید، وضعیت آن را در صفحه محصول ببینید.
انتخاب کرم آبرسان پوست چرب و دهیدراته به این بستگی دارد که کم‌آبی پوستتان چقدر است و چه مشکل دیگری کنارش دارید. این راهنمای کوتاه کمکتان میکند:
اگر پوستتان چرب است و بعد از شستشو کشیده می‌شود: ژل آبرسان پریم.
اگر جوش دارید یا داروی ضدجوش مصرف می‌کنید: ژلکرم نو آکنه، با هماهنگی پزشک.
اگر براقی پوست زیر آرایش اذیتتان میکند: فلوئید درماتیپیک یا فلوئید ویتالیر.
اگر پوست مختلط با گونه‌های خشک‌تر دارید: کرم ژیناژن یا فلوئید درماتیپیک.
اگر پوستتان حساس است: محصول بدون اسانس را ترجیح دهید و هر گزینه را اول چند روز روی بخش کوچکی از پوست تست کنید.
اگر می‌خواهید برند‌های پوست چرب و مختلط را از زاویه دیگری مقایسه کنید، مطلب بهترین مارک کرم آبرسان برای پوست‌های چرب و مختلط را هم ببینید.
این دو اصطلاح زیاد با هم اشتباه گرفته می‌شوند، در حالی که درمانشان یکی نیست. طبق توضیح هلث‌لاین درباره پوست دهیدراته، پوست خشک یک «نوع پوست» است که چربی طبیعی کمی دارد، ولی پوست دهیدراته یک «وضعیت» است که در آن آب پوست کم شده است. این وضعیت می‌تواند برای هر نوع پوستی، حتی پوست چرب، پیش بیاید.
پوست را معمولاً به پنج نوع نرمال، خشک، چرب، مختلط و حساس تقسیم می‌کنند. پوست خشک معمولاً با زبری، پوسته‌ریزی و خارش همراه است. این خشکی فقط به صورت محدود نیست و در دست و پا هم دیده می‌شود. هوای سرد و خشک و افزایش سن هم آن را بیشتر می‌کنند. اگر پوستتان از این نوع است، راهنمای درمان خشکی پوست به کارتان میآید.
پوست دهیدراته آب کم دارد، نه چربی. به گفته همان منبع، کدری پوست و خطوط ریز سطحی که بیشتر به چشم می‌آیند از نشانه‌های آن است و بسیاری هم حس کشیدگی را تجربه می‌کنند. خبر خوب این است که کم‌آبی برخلاف نوع پوست، موقتی است و با مراقبت درست بهتر می‌شود. در مطلب پوست چرب ولی کم آب درباره دلیل‌ها و پیشگیری آن بیشتر نوشته‌ایم.
در هر دو حالت مرطوب‌کننده لازم است، ولی نوعش فرق دارد. پوست خشک به کرم غنی‌تر با روغن‌ها و نرم‌کننده‌ها نیاز دارد. پوست چرب و دهیدراته به آبرسان سبکی نیاز دارد که آب را جذب و نگه دارد، بدون اینکه چربی اضافه به صورت بدهد.
پوست چرب و دهیدراته معمولاً این نشانه‌ها را با هم دارد:
در تست خانگی معروف به «تست نیشگون»، پوست گونه را آرام بین دو انگشت جمع می‌کنید؛ اگر چین‌های ریز بماند و پوست زود به حالت اول برنگردد، ممکن است کم‌آب باشد. این تست فقط یک نشانه ساده است و تشخیص قطعی نمی‌دهد. اگر مطمئن نیستید، پزشک پوست می‌تواند نوع پوست و میزان کم‌آبی آن را دقیق‌تر بررسی کند.
اگر کم آب می‌نوشید، زیاد عرق می‌کنید یا به دلیل اسهال و استفراغ آب زیادی از دست داده‌اید، بدنتان کم‌آب می‌شود. ادرار زرد پررنگ و کم، تشنگی، سرگیجه و خشکی دهان نشانه‌های کم‌آبی بدن است و اگر شدید باشد، باید به پزشک مراجعه کنید. اما کم‌آبی پوست صورت بیشتر به محیط و محصولاتی که استفاده می‌کنید مربوط است؛ کسی که آب کافی می‌نوشد هم ممکن است پوست دهیدراته داشته باشد.
اگر خشکی با خارش، قرمزی، سوزش یا پوسته‌های ضخیم همراه است، ممکن است با اگزما یا التهاب دیگری روبه‌رو باشید. در این حالت آبرسان معمولی کافی نیست و تشخیص پزشک لازم است؛ درباره درمان اگزمای پوستی جداگانه نوشته‌ایم.
یک باور رایج هم درست نیست: کم‌آبی، پوست را شل و افتاده نمیکند. خطوط ریز ناشی از کم‌آبی با آبرسانی کم‌رنگ‌تر می‌شوند، اما به گفته مایوکلینیک درباره علت چروک و افتادگی پوست، افتادگی بیشتر به کم شدن کلاژن با افزایش سن و آسیب نور خورشید به کلاژن و الاستین مربوط است. اگر افتادگی برایتان مسئله است، مطلب درمان افتادگی پوست صورت را بخوانید.
چرب بودن پوست بیشتر ذاتی است و کم‌آبی آن را به وجود نمی‌آورد؛ ولی می‌تواند وضع را بدتر کند. انجمن پوست آمریکا درباره کنترل پوست چرب می‌گوید شوینده خیلی قوی پوست را تحریک میکند و ممکن است ترشح چربی را بیشتر کند. یعنی همان کاری که بسیاری برای خلاص شدن از چربی انجام می‌دهند، گاهی پوست را هم کم‌آب‌تر و هم براق‌تر میکند. این دلیل‌ها بیشتر از همه پوست چرب را کم‌آب می‌کنند:
انجمن پوست آمریکا در توصیه‌های مرطوب‌کننده در دوره درمان آکنه می‌گوید دارو‌های ضدجوش پوست را خشک و تحریک می‌کنند و خشکی پوست ممکن است به چربی بیشتر و بسته شدن منافذ منجر شود؛ برای همین مصرف روزانه مرطوب‌کننده‌ای با برچسب «بدون چربی» یا «غیرکومدونزا» را توصیه میکند.
یک کرم آبرسان پوست چرب و دهیدراته خوب دو کار میکند: آب را به لایه سطحی پوست می‌کشد و با مقدار کمی نرم‌کننده سبک، جلوی تبخیر آن را میگیرد. ترکیبات زیر بیشترین کمک را می‌کنند. مثلاً گلیسیرین، که در فهرست بیشتر آبرسان‌ها هست، طبق مروری بر نقش گلیسرول در پوست هم آب لایه شاخی را بیشتر میکند و هم به ترمیم سد پوست کمک میکند.
| ترکیب | چه کاری میکند؟ | نکته برای پوست چرب |
|---|---|---|
| گلیسیرین | آب را جذب میکند و به ترمیم سد پوست کمک میکند | سبک است و تقریباً در همه آبرسان‌ها دیده می‌شود |
| هیالورونیک اسید و سدیم پی‌سی‌ای | آب را در لایه سطحی پوست نگه می‌دارند | بافت ژلی و سبکی به محصول می‌دهند |
| اوره | در درصد‌های کم، آب را جذب میکند | درصد‌های بالای اوره بیشتر برای پوست خشک و زبر بدن است، نه صورت چرب |
| نیاسینامید | در یک مطالعه انسانی، ترشح چربی را کم کرد | برای پوست چرب و جوشدار گزینه مناسبی است |
| سرامید و پانتنول | سد پوست را تقویت می‌کنند و از تحریک آن کم می‌کنند | وقتی پوست با دارو‌های ضدجوش خشک شده، به کار می‌آیند |
اگر منافذ باز هم برایتان مسئله است، بدانید که آبرسان به‌تنهایی منافذ را کوچک نمیکند؛ راهکار‌های مؤثرتر را در مطلب درمان منافذ باز پوست آورده‌ایم.
همان‌طور که انجمن پوست آمریکا توصیه کرده، برای پوست چرب و جوشدار محصولی بخرید که روی آن «Oil-free» (بدون چربی)، «Non-comedogenic» (غیرکومدونزا) یا «منافذ را نمی‌بندد» نوشته شده باشد. بافت ژل، فلوئید و ژلکرم هم معمولاً سبک‌تر از کرم‌های غلیظ است.
کرم‌های خیلی غلیظ با کره‌های گیاهی مثل شی‌باتر یا مقدار زیاد وازلین برای پوست خشک ساخته شده‌اند و روی پوست چرب و مستعد جوش ممکن است سنگین باشند. اسانس و عطر هم برای پوست حساس می‌تواند تحریک‌کننده باشد. در مقابل، برچسب «بدون پارابن» به‌تنهایی نشانه کیفیت بهتر نیست: سازمان غذا و داروی آمریکا درباره پارابن‌ها می‌گوید فعلاً اطلاعاتی ندارد که نشان دهد پارابن‌ها با مقداری که در لوازم آرایشی به کار می‌روند، بر سلامت اثر بگذارند. درباره عوارض پارابن و باور‌های رایج درباره آن جداگانه نوشته‌ایم.
حتی بهترین کرم آبرسان پوست چرب و دهیدراته هم اگر درست استفاده نشود، نتیجه نمی‌دهد. این ترتیب ساده را امتحان کنید:
برای چیدن یک روتین کامل، راهنمای روتین مراقبت از پوست چرب را ببینید. اگر کم‌آبی پوستتان شدید است، مطلب آبرسانی عمیق پوست هم گزینه‌های بیشتری پیش رویتان می‌گذارد.
نوشیدن آب کافی برای بدن لازم است، اما برای پوست دهیدراته معجزه نمیکند. یک مرور سیستماتیک درباره اثر نوشیدن آب بر رطوبت پوست فقط شش مطالعه پیدا کرد و شواهد را ضعیف دانست. نتیجه این بود که آب بیشتر ممکن است رطوبت لایه سطحی پوست را کمی بالا ببرد، به‌خصوص در کسانی که قبلاً کم آب می‌نوشیدند.
در یکی از همین پژوهش‌ها، ۴۹ زن جوان روزانه حدود ۲ لیتر آب بیشتر نوشیدند و بعد از ۳۰ روز رطوبت پوستشان بهتر شد؛ بیشترین بهبود در کسانی بود که پیش از آن آب کمتری می‌نوشیدند. پس اگر روزی چند لیوان بیشتر آب نمی‌نوشید، افزایش آن و خوردن غذا‌های آبدار مثل سوپ، خیار و هندوانه ارزش امتحان دارد. ولی کرم آبرسان و شستشوی درست همچنان اصل کارند. اگر به دلیل بیماری کلیه یا قلب محدودیت مصرف مایعات دارید، طبق دستور پزشک عمل کنید.
در پوست مختلط، ناحیه T چرب است و گونه‌ها نرمال یا خشک‌اند. کم‌آبی هم معمولاً اول روی گونه‌ها و دور دهان دیده می‌شود. برای همین یک کرم واحد گاهی برای کل صورت مناسب نیست. دو راه ساده دارید:
از گزینه‌های این مطلب، فلوئید درماتیپیک، کرم ژیناژن و کرم ورونیک برای پوست چرب و مختلط عرضه شده‌اند. برای مراقبت کامل‌تر، روتین پوست مختلط را ببینید.
کشور سازنده به‌تنهایی کیفیت کرم آبرسان پوست چرب و دهیدراته را تعیین نمیکند. بافت، برچسب بدون چربی یا غیرکومدونزا و ترکیبات آبرسان مهم‌ترند. پنج گزینه از شش گزینه این مطلب ایرانی‌اند. هر محصولی که می‌خرید، این موارد را بررسی کنید:
آبرسانی که بافت ژل، فلوئید یا ژلکرم داشته باشد، روی برچسبش بدون چربی یا غیرکومدونزا نوشته شده باشد و ترکیبات جذبکننده آب مثل گلیسیرین، هیالورونیک اسید یا اوره داشته باشد. اگر پوستتان جوشدار است، محصولی را انتخاب کنید که برای پوست مستعد آکنه عرضه شده است.
پوست چرب و دهیدراته بیشتر به آب نیاز دارد تا چربی؛ پس آبرسان سبک معمولاً انتخاب بهتری است. بیشتر آبرسانهای خوب در عمل هر دو کار را انجام می‌دهند: آب را جذب می‌کنند و با مقدار کمی نرم‌کننده، جلوی تبخیر آن را می‌گیرند. توضیح بیشتر را در مطلب تفاوت کرم مرطوب کننده و آبرسان بخوانید.
آبرسان مناسب پوست چرب معمولاً جوش ایجاد نمیکند. جوش زدن بعد از شروع کرم بیشتر وقتی پیش میآید که بافت کرم سنگین و روغنی باشد، روی برچسبش غیرکومدونزا نوشته نشده باشد یا همزمان چند محصول تازه را شروع کرده باشید. هر بار فقط یک محصول تازه اضافه کنید تا عامل مشکل را بشناسید.
هر دو. کرم آبرسان پوست چرب و دهیدراته را صبح بعد از شستن صورت و پیش از ضدآفتاب، و شب بعد از پاک کردن آرایش و شستشو بزنید. سازنده بیشتر محصولات این فهرست، مصرف روزی دو بار را پیشنهاد کرده است.
نه. در اطلاعات هیچکدام از آبرسانهای این فهرست ضدآفتاب ذکر نشده است. صبحها بعد از آبرسان، یک ضدآفتاب مناسب پوست چرب بزنید.
پوست چرب هم می‌تواند کم‌آب شود و کنار گذاشتن کرم، این مشکل را بیشتر میکند. برای انتخاب کرم آبرسان پوست چرب و دهیدراته، بافت سبک، برچسب بدون چربی یا غیرکومدونزا و ترکیبات آبرسانی مثل گلیسیرین و هیالورونیک اسید را معیار بگذارید. شوینده ملایم، آب ولرم، آبرسان روی پوست نمناک و ضدآفتاب روزانه، بخش بزرگی از کار را انجام می‌دهند. اگر بعد از چند هفته مراقبت درست، کشیدگی، قرمزی یا پوسته‌ریزی ادامه داشت، با پزشک پوست مشورت کنید.
