بهترین قرص کلاژن برای مو؛ مقایسه ۹ محصول و راهنمای خرید

ریزش مو یا نازک شدن تارها معمولاً آرام شروع می‌شود: دم‌اسبی باریک‌تر می‌شود یا فرق سر بازتر دیده می‌شود. خیلی‌ها در این مرحله سراغ قرص کلاژن می‌روند، چون روی بسته‌ها نوشته شده «تقویت پوست، مو و ناخن». اما قرص‌های کلاژن بازار از نظر مقدار کلاژن، ترکیبات همراه و تعداد قرص روزانه تفاوت زیادی با هم دارند.

در این راهنما قرص‌ها و کپسول‌های کلاژن داروخانه آنلاین مهتاطب را با معیارهای روشن کنار هم گذاشته‌ایم تا بهترین قرص کلاژن برای مو را متناسب با نیاز خودتان پیدا کنید. همچنین گفته‌ایم پژوهش‌ها واقعاً چه نشان داده‌اند و چه زمانی به‌جای مکمل باید پیش پزشک بروید.

بهترین قرص کلاژن برای مو کدام است؟

بهترین قرص کلاژن برای مو برای همه یکی نیست، اما سه نشانه مشترک دارد: کلاژن هیدرولیز شده با مقدار مشخص روی برچسب، ویتامین C در کنار آن، و دوزی که بتوانید چند ماه پشت سر هم مصرفش کنید. با این معیارها، انتخاب‌های ما این‌ها هستند:

• بیشترین کلاژن در قالب قرص: قرص کلاژن گلد و بیوتین و ویتامین C آدریان، با حدود ۲۵۰۰ میلی‌گرم کلاژن در ۳ قرص
• ساده‌ترین مصرف، یک بار در روز: قرص کلاژن ۱۰۰۰ و ویتامین C یوروویتال، با ۱۰۰۰ میلی‌گرم کلاژن در هر قرص
• برای کسی که قرص بلعیدنی دوست ندارد: قرص جوشان کلاژن پلاس ویتامین ث کلاژینو
• بیشترین کلاژن در هر وعده: پودر کلاژینو بیوتی با ۵ گرم کلاژن در هر ساشه (پودر است، نه قرص)

پیش از خرید، معیارهای زیر را بخوانید تا با نگاه به برچسب هر قرص کلاژن بتوانید خودتان آن را با بقیه مقایسه کنید.

۵ معیار برای انتخاب بهترین قرص کلاژن برای مو

۱) مقدار کلاژن در مصرف روزانه، نه در هر قرص

روی بعضی بسته‌ها مقدار کلاژن «در هر قرص» نوشته شده و روی بعضی «در مصرف روزانه». مثلاً قرصی که ۸۳۳ میلی‌گرم کلاژن دارد و روزی ۳ عدد مصرف می‌شود، در عمل حدود ۲٫۵ گرم کلاژن می‌دهد. همیشه عدد هر قرص را در تعداد قرص روزانه ضرب کنید.

این عدد مهم است، چون در کارآزمایی Reilly و همکاران (۲۰۲۴) که روی پوست سر و مو هم انجام شد، شرکت‌کنندگان روزانه ۸ گرم کلاژن دریایی مصرف کردند. قرص‌های این فهرست بین ۲۵۰ تا ۲۵۰۰ میلی‌گرم کلاژن در روز می‌دهند؛ یعنی چند برابر کمتر. این به معنی بی‌اثر بودن قرص‌ها نیست، اما انتظار را واقع‌بینانه‌تر می‌کند.

۲) کلاژن هیدرولیز شده و منبع آن

کلاژن هیدرولیز شده (کلاژن پپتید) به قطعه‌های کوچک‌تر شکسته شده است و بیشتر مکمل‌های پوست و مو از همین نوع استفاده می‌کنند. منبع کلاژن معمولاً ماهی یا دام است. اگر به ماهی حساسیت دارید یا رژیم غذایی خاصی دارید، منبع را روی برچسب پیدا کنید؛ اگر ذکر نشده بود، از داروساز بپرسید.

۳) ویتامین C و ترکیبات همراه

طبق دفتر مکمل‌های غذایی مؤسسه ملی سلامت آمریکا، بدن برای ساختن کلاژن به ویتامین C نیاز دارد. به همین دلیل بیشتر قرص‌های کلاژن ویتامین C هم دارند. بیوتین و زینک هم در فرمول‌های مخصوص مو زیاد دیده می‌شوند. این مواد برای کسی که کمبود دارد مفیدند، اما مقدار بیشتر همیشه بهتر نیست. اگر بین این دو مردد هستید، مقایسه بیوتین یا کلاژن را بخوانید.

۴) تعداد قرص در روز و هزینه یک دوره

قرصی که روزی ۳ عدد مصرف می‌شود، با بسته ۶۰ عددی فقط ۲۰ روز کافی است. قرص یک بار در روز با بسته ۳۰ عددی یک ماه کار می‌کند. چون اثر روی مو دست‌کم ۳ ماه طول می‌کشد، هزینه یک دوره ۳ ماهه را حساب کنید، نه قیمت یک بسته را. قیمت روز هر محصول در صفحه همان محصول در فروشگاه آمده است.

۵) اصالت کالا و تاریخ انقضا

در آمریکا، سازمان غذا و داروی آمریکا مکمل‌های غذایی را پیش از ورود به بازار مثل دارو برای ایمنی و اثربخشی تأیید نمی‌کند و این مسئولیت را بر عهده تولیدکننده گذاشته است. یعنی کیفیت مکمل تا حد زیادی به سازنده و فروشنده بستگی دارد. محصولی بخرید که برچسب اصالت و کد سیب سلامت داشته باشد و تاریخ انقضای آن از پایان دوره مصرف شما دورتر باشد.

جدول مقایسه قرص کلاژن برای مو

برای اینکه بهترین قرص کلاژن برای مو را سریع‌تر پیدا کنید، اطلاعات برچسب و صفحه رسمی هر محصول را در مهر ۱۴۰۵ در این جدول کنار هم گذاشته‌ایم. ستون «کلاژن در روز» مهم‌ترین عدد برای مقایسه است. «ذکر نشده» یعنی سازنده عدد دقیق را اعلام نکرده است.

معرفی بهترین قرص کلاژن برای مو در داروخانه مهتاطب

در این فهرست، بهترین قرص کلاژن برای مو را بر اساس مقدار کلاژن روزانه، ترکیبات مرتبط با مو و سادگی مصرف مرتب کرده‌ایم، نه تبلیغ برند. وضعیت موجودی هر محصول ممکن است تغییر کند.

۱) قرص کلاژن گلد و بیوتین و ویتامین C آدریان

این قرص ایرانی در بسته ۶۰ عددی عرضه می‌شود. طبق مشخصات محصول، ۳ قرص در روز حدود ۲۵۰۰ میلی‌گرم کلاژن هیدرولیز شده، ۵۰۰۰ میکروگرم بیوتین و حدود ۱۰۰ میلی‌گرم ویتامین C می‌دهد. در بین قرص‌های این فهرست که مقدار دقیق کلاژن را اعلام کرده‌اند، بالاترین عدد را دارد.

نکته مهم: ۵۰۰۰ میکروگرم بیوتین خیلی بیشتر از نیاز روزانه بزرگسالان (۳۰ میکروگرم) است. اگر قرار است آزمایش خون بدهید، مصرف این قرص را به پزشک و آزمایشگاه بگویید. توضیح کامل را در بخش عوارض آورده‌ایم.

۲) قرص کلاژن گلد آدریان

نسخه ساده کلاژن گلد آدریان هم ۶۰ قرص دارد و مصرف پیشنهادی آن ۳ قرص در روز است. ترکیب اصلی آن کلاژن هیدرولیز شده است و بیوتین در نام محصول نیامده است. اگر بیوتین را از مکمل دیگری می‌گیرید یا نمی‌خواهید مصرف کنید، این نسخه انتخاب منطقی‌تری است.

عددهایی که منابع فروش مختلف برای کلاژن هر قرص این محصول نوشته‌اند یکسان نیست. پیش از مقایسه، عدد دقیق را از روی برچسب بسته بخوانید.

۳) قرص کلاژن ۱۰۰۰ و ویتامین C یوروویتال

این قرص تحت لیسانس آلمان در بسته ۳۰ عددی عرضه می‌شود. هر قرص ۱۰۰۰ میلی‌گرم کلاژن و ۱۰۰ میلی‌گرم ویتامین C دارد و طبق بروشور روزی یک عدد همراه غذا مصرف می‌شود. هر بسته دقیقاً یک ماه کار می‌کند و برای کسی که یادش می‌رود چند بار در روز قرص بخورد، انتخاب راحتی است.

۴) قرص جوشان کلاژن پلاس ویتامین ث کلاژینو

این محصول ایرانی کلاژن پپتید ماهی و ویتامین C را به شکل قرص جوشان در قوطی ۲۰ عددی عرضه می‌کند. سازنده روزی ۳ قرص را برای یک دوره ۸ تا ۱۲ هفته‌ای پیشنهاد کرده و بعد از آن یک ماه وقفه را توصیه می‌کند. مقدار کلاژن هر قرص در اطلاعات رسمی ذکر نشده است. با ۳ قرص در روز، هر قوطی کمتر از یک هفته کار می‌کند.

قرص جوشان برای کسانی که بلعیدن قرص بزرگ برایشان سخت است مناسب‌تر است. اگر پزشک مصرف نمک را برایتان محدود کرده، پیش از مصرف هر قرص جوشانی با داروساز مشورت کنید.

۵) کپسول هیالورون سائور پلاس کلاژن و بیوتین یوروویتال

این کپسول بیشتر یک مکمل آبرسان پوست است تا مکمل تخصصی مو. هر کپسول ۲۵۰ میلی‌گرم کلاژن هیدرولیز شده، ۳۰۰ میکروگرم بیوتین، ۶۰ میلی‌گرم ویتامین C و هیالورونیک اسید دارد و روزی یک عدد مصرف می‌شود. اگر دنبال یک قرص کلاژن برای پوست و مو به‌طور هم‌زمان هستید، گزینه سبکی است، اما مقدار کلاژنش کم است؛ اگر هدف اصلی شما مو است، آن را منبع اصلی کلاژن حساب نکنید.

۶) پودر کلاژینو بیوتی؛ اگر دنبال «قرص بیوتی کلاژینو» هستید

خیلی‌ها «قرص بیوتی کلاژینو برای مو» را جست‌وجو می‌کنند، اما کلاژینو بیوتی طبق اطلاعات سازنده به شکل ساشه پودر عرضه می‌شود، نه قرص. هر ساشه ۵ گرم کلاژن پپتید ماهی به‌همراه ویتامین C، بیوتین، زینک و هیالورونیک اسید دارد و روزی یک ساشه مصرف می‌شود. این مقدار کلاژن از همه قرص‌های این فهرست بیشتر است و به دوز ۸ گرمی کارآزمایی Reilly نزدیک‌تر است. اگر حتماً قرص می‌خواهید، قرص جوشان کلاژینو (گزینه ۴) هم‌خانواده آن است.

۷) دو گزینه آشنا که موجودی‌شان متغیر است

قرص کلاژن پلاس یوروویتال و کپسول هیالورون پلاس آپوویتال هم از گزینه‌های شناخته‌شده‌اند. در زمان به‌روزرسانی این مطلب، موجودی این دو در فروشگاه ثابت نبود؛ پیش از تصمیم، وضعیت را در صفحه محصول ببینید.

قرص کلاژن پلاس یوروویتال

هر قرص ۵۰۰ میلی‌گرم کلاژن هیدرولیز شده، ۵۰ میلی‌گرم ال‌لیزین و ۳۰ میلی‌گرم ویتامین C دارد و مصرف رسمی آن روزی یک قرص همراه غذاست. ال‌لیزین یک آمینواسید ضروری است که سازنده آن را در ارتباط با ساخت کلاژن و الاستین معرفی کرده است.

کپسول هیالورون پلاس آپوویتال

هر کپسول ۲۵۰ میلی‌گرم کلاژن، ۵۰ میلی‌گرم هیالورونیک اسید و ۳۰۰ میکروگرم بیوتین دارد و روزی یک عدد مصرف می‌شود. ترکیب آن به گزینه ۵ نزدیک است و مقدار کلاژنش هم مثل همان گزینه کم است.

۸) قرص آنادرم؛ مکمل پوست، نه قرص کلاژن

قرص آنادرم سلامت پرمون امین در نسخه قبلی این مطلب هم معرفی شده بود، اما باید دقیق بگوییم: طبق فهرست ترکیبات، این قرص کلاژن ندارد. ترکیبات اصلی آن عصاره ماهی (۲۱۰ میلی‌گرم)، لیکوپن (۳۰ میلی‌گرم)، عصاره هسته انگور (۲۸ میلی‌گرم)، عصاره سویا (۲۰ میلی‌گرم) و زینک (۱۰ میلی‌گرم) است و روزی ۲ عدد مصرف می‌شود. کاربرد اصلی آن جوانسازی پوست است و اگر هدف شما فقط مو است، در اولویت نیست.

کلاژن چطور ممکن است به مو کمک کند؟

طبق جمع‌بندی Healthline، مو بیشتر از پروتئینی به نام کراتین ساخته شده است و کلاژن حدود ۷۰٪ لایه میانی پوست (درم) را تشکیل می‌دهد؛ همان لایه‌ای که ریشه مو در آن قرار دارد. وقتی کلاژن می‌خورید، بدن آن را به آمینواسیدهایی مثل پرولین و گلیسین می‌شکند و هر جا لازم باشد از آن‌ها استفاده می‌کند. همان منبع تأکید می‌کند که مطالعات انسانی درباره اثر کلاژن بر مو کم است.

کلاژن پوست با افزایش سن آرام‌آرام کم می‌شود. طبق مروری بر تغییرات پوست در سالمندی، کلاژن پوست در بزرگسالی تقریباً سالی ۱٪ کاهش پیدا می‌کند؛ کاهشی تدریجی، نه توقف ناگهانی در یک سن خاص. برای مرور کامل سازوکارها، مطلب کلاژن برای مو را بخوانید. این‌جا فقط خلاصه پژوهش‌ها را می‌آوریم.

پژوهش‌ها چه می‌گویند؟

• کارآزمایی ۱۲ هفته‌ای: در مطالعه Reilly، ۱۳۸ نفر ۴۰ تا ۶۰ ساله روزانه ۸ گرم کلاژن دریایی یا دارونما گرفتند. ظاهر سالم مو در ارزیابی بالینی حدود ۳۲٪ بهتر شد، اما افزایش تعداد تارهای مو از نظر آماری معنادار نبود. هزینه این مطالعه را شرکت سازنده مکمل پرداخته بود.
• مکمل در کنار دارو: در مطالعه Milani و همکاران (۲۰۲۳)، ۸۳ نفر با ریزش موی ارثی یا ریزش منتشر مزمن، علاوه بر داروی ریزش مو، مکملی با ۳۰۰ میلی‌گرم کلاژن ماهی، آمینواسید، آهن و سلنیوم گرفتند. ۵۰٪ این گروه بهبود واضح داشتند، در برابر ۲۳٪ کسانی که فقط دارو مصرف کردند. یعنی مکمل کنار درمان اصلی کمک کرد، نه به‌جای آن.
• مرور مطالعات: مرور نظام‌مند JAMA Dermatology (۲۰۲۳) ۳۰ مطالعه درباره مکمل‌های ریزش مو را بررسی کرد. چند فرمول ترکیبی امیدوارکننده بودند، اما کلاژن به‌تنهایی در فهرست گزینه‌هایی با بهترین شواهد نبود. عوارض مکمل‌ها در این مرور نادر و خفیف گزارش شد.
• سفیدی مو: ادعای اثر آنتی‌اکسیدانی کلاژن بر سفید شدن مو در انسان بررسی نشده است. در مطالعه‌ای روی ۵۲ نفر زیر ۲۰ سال با سفیدی زودرس مو، سطح ویتامین B12 و فولیک اسید خون پایین‌تر از گروه سالم بود؛ پس آزمایش خون منطقی‌تر از مصرف خودسرانه کلاژن است.

جمع‌بندی ساده: بهترین قرص کلاژن برای مو هم ممکن است فقط به ظاهر و کیفیت مو کمک کند، به‌خصوص وقتی بدن پروتئین کافی نمی‌گیرد. اما هنوز شواهد محکمی نیست که به‌تنهایی ریزش مو را متوقف کند یا موی ریخته‌شده را برگرداند.

قرص کلاژن برای ریزش مو؛ چه زمانی کافی نیست؟

طبق آکادمی پوست آمریکا، ریزش روزانه ۵۰ تا ۱۰۰ تار مو طبیعی است. بعد از کاهش وزن سریع، تب بالا، زایمان یا جراحی، ریزش معمولاً چند ماه بعد شروع می‌شود و اغلب طی ۶ تا ۹ ماه خودبه‌خود کم می‌شود.

ریزش بیشتر و طولانی معمولاً علت مشخصی دارد. در فهرست علت‌های ریزش مو از ریزش ارثی، بیماری تیروئید، کمبود آهن، پروتئین یا زینک، استرس شدید و برخی داروها نام برده شده است. حتی بهترین قرص کلاژن برای مو هم هیچ‌کدام از این علت‌ها را درمان نمی‌کند. برای آشنایی با روش‌های اصلی، مطلب درمان ریزش مو را بخوانید و اگر دنبال مکمل‌های دیگر هستید، قرص تقویت مو و ناخن را در فروشگاه ببینید.

تغذیه هم مهم است. پروتئین کافی از گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات و لبنیات بخورید. فهرست غذاهای کلاژن دار هم ایده‌های خوبی می‌دهد. اگر ماهی کم می‌خورید، درباره تاثیر امگا ۳ بر مو بخوانید و در صورت نیاز با مشورت داروساز، قرص امگا ۳ مناسب انتخاب کنید.

روش مصرف قرص کلاژن مو و زمان دیدن نتیجه

• طبق دستور برچسب مصرف کنید. بیشتر قرص‌های کلاژن همراه غذا و با یک لیوان آب خورده می‌شوند.
• منظم باشید. در مطالعات، نتیجه نهایی معمولاً بعد از ۱۲ هفته سنجیده شده است؛ پس دست‌کم ۳ ماه صبر کنید.
• کلاژینو برای محصولاتش دوره ۸ تا ۱۲ هفته و بعد یک ماه وقفه را پیشنهاد می‌دهد. برای برندهای دیگر، دستور بروشور همان محصول را دنبال کنید.
• چند مکمل حاوی بیوتین را هم‌زمان مصرف نکنید؛ برچسب مولتی‌ویتامین‌ها را هم ببینید.
• هر ماه در نور یکسان از فرق سرتان عکس بگیرید تا تغییر را واقعی‌تر بسنجید.

برای جزئیات بیشتر درباره طول دوره و فاصله بین دوره‌ها، مطلب دوره مصرف قرص کلاژن را ببینید.

عوارض قرص کلاژن و چه کسانی باید احتیاط کنند؟

قرص کلاژن برای بیشتر افراد خوب تحمل می‌شود و در مرور JAMA که بالاتر به آن اشاره شد، عوارض مکمل‌های مو نادر و خفیف بود. با این حال چند نکته را جدی بگیرید:

• حساسیت: اگر به ماهی یا فرآورده‌های دامی حساسیت دارید، منبع کلاژن را روی برچسب پیدا کنید.
• بیوتین و آزمایش خون: طبق برگه اطلاعات بیوتین NIH، کمبود بیوتین در افراد سالم نادر است و شواهد اثر آن بر مو به چند گزارش موردی در کودکان محدود می‌شود. همین منبع می‌گوید مقدار زیاد بیوتین ممکن است جواب آزمایش هورمون تیروئید و ویتامین D را اشتباه نشان دهد. سازمان غذا و داروی آمریکا هم درباره اشتباه شدن آزمایش تروپونین، یعنی آزمایش تشخیص آسیب قلبی، هشدار داده است. پیش از هر آزمایش، مصرف بیوتین را به پزشک و آزمایشگاه بگویید.
• بیماری کلیه یا کبد و داروهای دائمی: پیش از شروع، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
• زیر ۱۸ سال: مکمل مو را بدون نظر پزشک شروع نکنید. کلاژینو هم گروه سنی مصرف محصولاتش را ۲۱ سال به بالا اعلام کرده است.

برای فهرست کامل عوارض و تداخل‌ها، مطلب عوارض مصرف قرص کلاژن را بخوانید.

قرص کلاژن یا پودر کلاژن برای مو؟

پودرها معمولاً در هر وعده چند گرم کلاژن دارند، مثل ۵ گرم در کلاژینو بیوتی. قرص‌ها به دلیل اندازه محدود، کلاژن کمتری در هر عدد جا می‌دهند. در عوض قرص حمل و مصرف ساده‌تری دارد و طعم ندارد. اگر برایتان این سؤال پیش آمده که «قرص کلاژن بهتره یا پودر کلاژن»، آن مقایسه را بخوانید و برای دیدن برندهای پودری به بهترین پودر کلاژن سر بزنید.

اگر هدف اصلی شما پوست یا مفاصل است، بهترین قرص کلاژن ساز و بهترین قرص کلاژن برای مفاصل را هم ببینید. برای آشنایی کلی با این پروتئین هم فواید کلاژن را بخوانید.

سؤالات متداول درباره بهترین قرص کلاژن برای مو

آیا قرص بیوتی کلاژینو برای مو وجود دارد؟

کلاژینو بیوتی طبق اطلاعات رسمی سازنده به شکل ساشه پودری عرضه می‌شود، نه قرص. هر ساشه ۵ گرم کلاژن ماهی همراه با ویتامین C، بیوتین، زینک و هیالورونیک اسید دارد. نسخه قرصی این برند، قرص جوشان کلاژن پلاس ویتامین ث کلاژینو است که در ترکیب آن فقط کلاژن ماهی و ویتامین C ذکر شده است.

قرص کلاژن برای مو خوب است؟

برای کسی که پروتئین کافی نمی‌خورد یا موهای نازک و شکننده دارد، قرص کلاژن می‌تواند در کنار تغذیه درست کمک کند. در یک کارآزمایی ۱۲ هفته‌ای، ظاهر مو بهتر شد اما تعداد تارهای مو به‌طور معنادار بیشتر نشد. پس انتظار رویش دوباره مو در نقاط خالی سر را نداشته باشید.

قرص کلاژن همراه بیوتین برای مو بهتر است؟

فقط اگر بدن شما کمبود بیوتین داشته باشد. کمبود بیوتین در افراد سالمی که غذای معمولی می‌خورند نادر است و شواهد اثر بیوتین بر رشد مو محدود است. از طرف دیگر، مقدار زیاد بیوتین ممکن است جواب برخی آزمایش‌های خون را اشتباه نشان دهد. محصولات کلاژن و بیوتین برای کسی مناسب‌ترند که پزشک کمبود را تأیید کرده باشد.

قیمت قرص کلاژن مو به چه چیزی بستگی دارد؟

قیمت به مقدار کلاژن، منبع آن، ترکیبات همراه، تعداد قرص در بسته و تولید داخل یا تحت لیسانس بودن محصول بستگی دارد. برای مقایسه درست، هزینه یک دوره ۳ ماهه را حساب کنید، نه قیمت یک بسته را. قیمت به‌روز هر محصول در صفحه همان محصول در فروشگاه مهتاطب آمده است.

آیا قرص کلاژن چاق کننده است؟

نه به شکل معمول. کلاژن یک پروتئین است و هر گرم پروتئین حدود ۴ کیلوکالری انرژی دارد؛ پس ۳ قرص با ۲٫۵ گرم کلاژن فقط حدود ۱۰ کیلوکالری انرژی می‌دهد. البته کلاژن داروی لاغری هم نیست.

آیا قرص کلاژن جلوی سفیدی مو را می‌گیرد؟

شواهدی در انسان وجود ندارد که قرص کلاژن جلوی سفید شدن مو را بگیرد. سفیدی زودرس مو در برخی افراد با کمبود ویتامین B12 یا فولیک اسید همراه بوده است. پس اگر موهایتان زود سفید می‌شود، اول با آزمایش خون و نظر پزشک علت را بررسی کنید.

جمع‌بندی

بهترین قرص کلاژن برای مو قرصی است که مقدار کلاژن روزانه‌اش روشن باشد، ویتامین C داشته باشد و بتوانید دست‌کم ۳ ماه منظم مصرفش کنید. با این معیارها، قرص کلاژن گلد و بیوتین آدریان و قرص کلاژن ۱۰۰۰ یوروویتال گزینه‌های اصلی قرصی هستند و پودر کلاژینو بیوتی بیشترین کلاژن را در هر وعده دارد. انتظار واقع‌بینانه داشته باشید: کلاژن ممکن است به کیفیت و ظاهر مو کمک کند، اما جای تشخیص و درمان علت ریزش را نمی‌گیرد.