بازبینی و تأیید علمی: دکتر رویا میرنظامی، داروساز
آخرین بروزرسانی: 25 مرداد 1405
این مطلب جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان پزشکی نیست. برای تشخیص دقیق و انتخاب درمان مناسب، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید
یک نکته را همین ابتدا روشن کنیم: عبارت Sulfate Free بهتنهایی معیار کافی برای خوب یا بد دانستن شامپو نیست. نوع سورفکتانت، شدت پاککنندگی، pH فرمول و ترکیبات نرمکننده و مرطوبکننده هم مهماند. به همین دلیل در این راهنما صرفاً محصولات را ردیف نکردهایم؛ هر شامپو بر اساس نوع مویی که برای آن طراحی شده بررسی شده است.
اگر میخواهید قبل از خواندن بررسی کامل محصولات به یک انتخاب اولیه برسید، جدول زیر مسیر را کوتاه میکند:
اگر علاوه بر گزینههای ایرانی، محصولات وارداتی را هم بررسی میکنید، راهنمای بهترین شامپو بدون سولفات خارجی میتواند مقایسه کاملتری در اختیارتان بگذارد.
| محصول | مناسبتر برای | دلیل انتخاب | حجم |
|---|---|---|---|
| الارو Color Protect | موی خشک و رنگشده | محصول اختصاصی موی خشک و رنگشده، حاوی جوجوبا و دکسپانتنول | ۳۰۰ میلیلیتر |
| فولیکا Lecithin ZN | موی خشک و آسیبدیده | تمرکز بر خشکی و آسیب ساقه، حاوی لسیتین و زینک گلوکونات | ۴۰۰ میلیلیتر |
| سانوی کالاندولا | پوست و موی حساس | شویندگی ملایم و هدفگذاری مشخص برای پوست حساس | ۳۰۰ میلیلیتر |
| لافارر | موی کراتینه و رنگشده | طراحیشده برای موهای رنگشده و کراتینه | ۲۰۰ میلیلیتر |
| اویدرم Keratin | موی خشک، آسیبدیده و رنگشده | حاوی کراتین و پروتئینهای هیدرولیزشده | ۲۰۰ میلیلیتر |
| فولیکا Hot Brunette | موی قهوهای رنگشده | انتخاب تخصصی برای مراقبت از تناژ قهوهای | ۴۰۰ میلیلیتر |
اگر همزمان با خشکی ساقه و رنگشدگی مو روبهرو هستید، برای مقایسه دقیقتر گزینههای مناسب این گروه میتوانید راهنمای بهترین شامپو بدون سولفات برای موهای رنگشده را هم ببینید. شامپو Color Protect الارو یکی از هدفمندترین گزینههای این فهرست است؛ چون خود برند محصول را مشخصاً برای موهای خشک و رنگشده تعریف کرده و انتخاب آن زمانی منطقیتر میشود که رنگ یا دکلره، مو را نسبت به قبل زبرتر و کمانعطافتر کرده باشد.
بر اساس اطلاعات رسمی شامپو Color Protect الارو، این محصول ۳۰۰ میلیلیتر حجم دارد، فاقد سولفات و پارابن معرفی شده و روغن جوجوبا و دکسپانتنول یا پروویتامین B5 از ترکیبات شاخص آن هستند.
در بررسی این محصول، حضور دکسپانتنول بیشتر از همه برای موهای خشک جلب توجه میکند. این ترکیب در محصولات مراقبت مو معمولاً با هدف کمک به حفظ رطوبت و بهبود حس نرمی ساقه استفاده میشود. روغن جوجوبا نیز یک جزء نرمکننده در فرمول است که میتواند به کاهش حس خشکی سطح مو کمک کند. این ویژگیها برای مویی که پس از رنگ یا دکلره زبر شده، با نیاز اصلی محصول هماهنگ هستند.
البته اینجا باید بین «مراقبت از ساقه آسیبدیده» و «ترمیم کامل مو» تفاوت قائل شد. شامپو مدت کوتاهی روی مو باقی میماند و قرار نیست ساختار آسیبدیده ناشی از دکلره را به حالت اولیه برگرداند. نقش واقعیتر آن، شستوشوی متناسب با این نوع مو و کمک به کاهش خشکی و زبری در روتین مراقبتی است.
این شامپو بیشتر برای کسی مناسب است که موهایش بعد از رنگشدن خشکتر شده، هنگام شانهکردن اصطکاک بیشتری احساس میکند یا نمیخواهد برای شستوشوی مکرر از یک شامپوی عمومی با تمرکز بر پاککنندگی بالا استفاده کند.
اگر پوست سر چرب ولی ساقه خشک و رنگشده دارید، انتخاب کمی پیچیدهتر میشود. در این حالت نیاز ریشه و ساقه یکسان نیست. خود برند الارو نیز برای موی چرب یک شامپو فاقد سولفات مجزا مخصوص موی چرب دارد.
فولیکا Lecithin ZN در مقایسه با الارو تمرکز متفاوتی دارد. اینجا رنگشدگی شرط اصلی نیست؛ محصول برای موهای خشک و آسیبدیده عرضه شده است. اگر بهطور کلی برای این نوع مو دنبال شوینده مناسب هستید، راهنمای بهترین شامپو بدون سولفات برای موهای خشک انتخابهای تخصصیتری را مقایسه میکند. در نتیجه اگر مو بر اثر سشوار و اتوی مکرر، خشکی طولانیمدت، مراقبت نامناسب یا فرایندهای شیمیایی کیفیت و لطافت سابق خود را از دست داده باشد، این مدل ارزش بررسی بیشتری پیدا میکند.
طبق مشخصات فعلی شامپو Lecithin ZN فولیکا، این محصول ۴۰۰ میلیلیتر حجم دارد، فاقد سولفات معرفی شده و حاوی لسیتین و گلوکونات روی است.
جایگاه این محصول بیشتر به خاطر ترکیب شویندگی فاقد سولفات + تمرکز روی موی خشک و آسیبدیده است. یعنی اگر ساقه مو زبر و بیحالت شده ولی مسئله اصلی شما حفظ رنگ یا کراتینه نیست، انتخاب آن منطقیتر از یک شامپوی تخصصی رنگ مو خواهد بود.
وجود لسیتین و زینک گلوکونات در اطلاعات محصول قابل توجه است، اما بهتر است از این ترکیبات نتیجه درمانی بزرگی نگیریم. اطلاعات فعلی بیشتر بر لطافت، حفظ رطوبت و بهبود حالتپذیری تمرکز دارند. بنابراین این شامپو را باید یک محصول مراقبتی برای ساقه خشک دانست، نه راهی برای بازسازی دائمی آسیبهای ساختاری مو. اگر مسئله اصلی شما دوشاخهشدن و شکنندگی انتهای ساقه است، شناخت علت موخوره میتواند برای انتخاب روتین مراقبتی مناسبتر مفید باشد.
اگر مو خشک و رنگشده است، الارو از نظر گروه هدف دقیقتر عمل میکند. اگر مو خشک و آسیبدیده است ولی رنگ مو دغدغه اصلی شما نیست، Lecithin ZN فولیکا انتخاب طبیعیتری است. برای موهای دکلرهشدهای که هم رنگ دارند و هم بهشدت خشک شدهاند، کیفیت روتین بعد از شامپو و انتخاب بهترین مارک ماسک مو برای موهای دکلرهشده اهمیت بیشتری پیدا میکند.
سانوی در میان بهترین شامپوهای بدون سولفات ایرانی این فهرست یک تفاوت اساسی دارد: محصول قبل از آنکه برای رنگ یا کراتینه تعریف شود، برای پوست و موی حساس طراحی شده است.
بر اساس صفحه رسمی شامپو کالاندولا سانوی، این محصول ۳۰۰ میلیلیتر حجم دارد، فاقد سولفات است و برای پوست و موی حساس عرضه میشود. عصاره کالاندولا، Sodium PCA، پروویتامین B5 و ویتامین E نیز در میان مواد شاخص اعلامشده آن قرار دارند.
برای محصولی که روی پوست و موی حساس تمرکز دارد، وجود ترکیبات رطوبترسانی مثل Sodium PCA و پانتنول با هدف کلی فرمول هماهنگ است. در عمل، انتخاب شامپو برای پوست حساس فقط به حذف یک سورفکتانت خلاصه نمیشود؛ فرمول باید در کنار پاککردن پوست سر، تا حد امکان احساس خشکی و کشیدگی بعد از شستوشو را نیز محدود کند.
سانوی در صفحه رسمی خود برای کالاندولا و فرمول محصول ادعاهای مراقبتی متعددی مطرح کرده است. با این حال، در این مقاله شامپو را درمان اگزما یا پسوریازیس معرفی نمیکنیم. این بیماریها نیاز به تشخیص و درمان مناسب دارند.
اگر سابقه آلرژی تماسی، اگزما یا واکنش به عطر و نگهدارندههای محصولات آرایشی دارید، حتی شامپوی فاقد سولفات و مخصوص پوست حساس هم باید با دقت انتخاب شود. بدون سولفات بودن احتمال واکنش را صفر نمیکند؛ کل INCI اهمیت دارد.
لافارر دقیقاً سراغ یکی از پرجستوجوترین گروههای مصرفکننده شامپو بدون سولفات رفته است: افرادی که موهایشان رنگشده، کراتینهشده یا هر دو است.
در اطلاعات فعلی محصول لافارر، شامپو ۲۰۰ میلیلیتری برای موهای رنگشده و کراتینه معرفی شده و به کراتین، کافئین و عصاره هسته انار بهعنوان ترکیبات شاخص اشاره شده است.
وجود کراتین یا پروتئین هیدرولیزشده میتواند از نظر مراقبت سطحی و بهبود حس ساقه آسیبدیده قابل توجه باشد، اما نباید آن را با کراتینه سالن یکی دانست. شامپو چند دقیقه روی مو میماند و سپس آبکشی میشود. بنابراین نقش واقعبینانهتر آن کمک به مراقبت و حالت مو در یک روتین مناسب است، نه بازسازی دائمی ساختار مو.
عصاره هسته انار نیز در اطلاعات محصول با هدف مراقبت از موی رنگشده و حفظ ظاهر رنگ مطرح شده است. درباره کافئین نیز بهتر است محتاط باشیم؛ وجود این ماده در شامپوی آبکشیشونده بهتنهایی دلیل کافی برای معرفی محصول بهعنوان درمان ریزش مو نیست.
در مورد اویدرم باید به یک نکته دقت کرد: این برند نسخههای مختلف شامپوی فاقد سولفات دارد و نباید اطلاعات نسخه مخصوص موی خشک را به نسخه مخصوص موی رنگشده منتقل کرد. محصول مورد نظر این مقاله، شامپو کراتینه فاقد سولفات اویدرم برای موهای رنگشده با حجم ۲۰۰ میلیلیتر است.
طبق مشخصات شامپو کراتین اویدرم مخصوص موهای رنگشده، محصول با هدف مراقبت از موی رنگشده عرضه شده است. در اطلاعات تکمیلی اویدرم نیز کراتین هیدرولیزشده، پانتنول، Sodium PCA، عصاره آلوئهورا و بتائین در میان ترکیبات شاخص ثبت شدهاند.
موی رنگشده فقط به حفظ رنگ نیاز ندارد. بعد از رنگ و بهخصوص دکلره، خشکی، زبری و سختتر شدن شانهپذیری هم ممکن است ایجاد شود. ترکیباتی مثل پانتنول، Sodium PCA و آلوئهورا از نظر هدف فرمولاسیون با نیاز به رطوبت و نرمی همخوانی دارند و کراتین هیدرولیزشده نیز در محصولات مراقبت از ساقه آسیبدیده استفاده میشود.
باز هم باید انتظار واقعی داشت. کراتین موجود در شامپو قرار نیست آسیب شیمیایی ساقه را بهطور دائمی معکوس کند. مزیت اصلی چنین فرمولی بیشتر در ایجاد یک شویندگی ملایمتر و همراهی با روتین مراقبت از موی رنگشده است.
اگر مسئله اصلی شما موهای رنگشده همراه با خشکی و افت کیفیت ساقه است، اویدرم گزینه قابل توجهی است. اگر مشخصاً مو را کراتینه کردهاید و محصولی با هدفگذاری مستقیم رنگشده + کراتینه میخواهید، لافارر از نظر جایگاه محصول تخصصیتر است.
فولیکا Hot Brunette با پنج محصول دیگر کمی فرق دارد. این شامپو قرار نیست بهترین گزینه برای همه موهای رنگشده باشد؛ گروه هدف آن بهطور مشخص موهای دارای رنگ قهوهای است. همین تخصصیبودن دلیل حضور آن در فهرست بهترین شامپوهای بدون سولفات ایرانی است.
طبق اطلاعات فعلی شامپو فولیکا Hot Brunette، محصول ۴۰۰ میلیلیتر حجم دارد، فاقد سولفات معرفی شده و برای مراقبت از رنگ موهای قهوهای عرضه میشود. در مشخصات آن همچنین به فیلترهای UV، پروتئین ابریشم، عصاره انار، عصاره چای سبز، کلاژن هیدرولیزشده، پانتنول، گلیسیرین و دایمتیکون اشاره شده است.
مهمترین تفاوت، هدفگذاری روی رنگ قهوهای است. کسی که برای رسیدن به یک تناژ قهوهای مشخص هزینه کرده، معمولاً فقط به نرمی ساقه فکر نمیکند؛ حفظ ظاهر رنگ و جلوگیری از کدر شدن سریع آن هم اهمیت دارد.
ترکیبات نرمکننده و رطوبترسان اعلامشده، مثل پانتنول و گلیسیرین، با نیاز ساقه رنگشده به کاهش خشکی همجهتاند. حضور دایمتیکون نیز میتواند از نظر بهبود لغزندگی و حس سطح مو قابل توجه باشد، بهخصوص وقتی ساقه بعد از رنگ زبرتر شده است.
از اطلاعاتی که در منابع فعلی برای این محصول در دسترس است، نمیتوان با اطمینان نتیجه گرفت که Hot Brunette یک شامپوی رنگساژ یا محصول دارای رنگدانه اصلاحکننده به معنای رایج است. بنابراین در این مقاله آن را شامپوی مراقبت و تثبیت رنگ قهوهای معرفی میکنیم، نه جایگزین تونر یا رنگساژ.
اگر موی خشک و رنگشده دارید: الارو Color Protect را زودتر بررسی کنید.
اگر موی خشک و آسیبدیده دارید: فولیکا Lecithin ZN انتخاب هدفمندتری است.
اگر پوست سر حساس دارید: سانوی کالاندولا جایگاه مشخصتری دارد.
اگر مو کراتینه و رنگشده است: لافارر را بررسی کنید؛ اما INCI بسته فعلی را حتماً ببینید.
اگر مو رنگشده، خشک یا آسیبدیده است: اویدرم Keratin قابل بررسی است.
اگر رنگ مو قهوهای است: فولیکا Hot Brunette انتخاب تخصصیتر این فهرست است.
SLS و SLES از سورفکتانتهایی هستند که به جدا شدن چربی، آلودگی و باقیمانده محصولات از مو و پوست سر کمک میکنند. مسئله این نیست که هر شامپوی دارای سولفات الزاماً بد است. تفاوت اصلی در قدرت شویندگی و کل فرمولاسیون محصول است.
موهایی که رنگ، دکلره یا تحت فرایندهای شیمیایی قرار گرفتهاند معمولاً شرایط یکسانی با موی دستنخورده ندارند. نتیجه یک مطالعه روی کوتیکول موی دکلره و فرشده نشان داد که این فرایندها میتوانند با جداشدگی و آسیب کوتیکول همراه باشند.
در تحقیق دیگری درباره دکلره شدید مو نیز تغییرات قابلتوجه در سطح کوتیکول و ساختار داخلی موی دکلرهشده مشاهده شد. به همین دلیل برای مویی که قبلاً آسیب شیمیایی دیده، انتخاب شویندهای متناسب با وضعیت ساقه اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اگر مو بعد از رنگ یا دکلره زبرتر شده، سریعتر گره میخورد یا انتهای ساقه خشکتر از قبل است، انتخاب شامپو بدون سولفات که مخصوص موهای رنگشده یا آسیبدیده طراحی شده معمولاً منطقیتر از خرید صرفاً بر اساس عبارت «بدون سولفات» است.
برای این گروه بهتر است علاوه بر مشخصات شامپو، دستور مراقبتی ارائهشده توسط متخصص یا سازنده ماده کراتینه هم رعایت شود. برچسب «کراتین» روی شامپو نیز به معنی تکرار نتیجه کراتینه سالن نیست؛ شامپو محصولی آبکشیشونده و بخشی از روتین مراقبت است. برای تکمیل این روتین، راهنمای بهترین ماسک مو بدون سولفات برای موهای کراتینه به مقایسه گزینههای سازگار با این نوع مو کمک میکند.
در این موها، شناخت علت خشکی مو در کنار بررسی سیستم شوینده و ترکیبات نرمکننده و مرطوبکننده اهمیت دارد. دو شامپوی بدون سولفات ممکن است روی یک موی خشک نتیجه کاملاً متفاوتی داشته باشند.
فاقد سولفات بودن احتمال حساسیت را صفر نمیکند. برای نمونه، مطالعه Patch Test روی Cocamidopropyl Betaine نشان داده است که حتی برخی سورفکتانتهای جایگزین نیز در افراد حساس میتوانند مطرح باشند. در صورت سابقه اگزما یا درماتیت، کل INCI محصول مهمتر از یک عبارت تبلیغاتی روی جلوی بطری است.
یکی از رایجترین اشتباهات در انتخاب شامپو همین است. ممکن است ریشه مو چرب باشد، اما ساقه بهدلیل رنگ و دکلره خشک شده باشد. در چنین شرایطی انتخاب باید بین نیاز پوست سر و ساقه تعادل ایجاد کند.
عبارت Sulfate Free اطلاعات مفیدی میدهد، اما INCI پشت محصول جزئیات واقعیتری از سیستم شوینده ارائه میکند. این موضوع مخصوصاً زمانی مهم میشود که اطلاعات فروشگاههای مختلف با هم اختلاف دارند.
در مطالعهای که pH تعداد زیادی شامپو را بررسی کرد، نویسندگان توضیح دادند که pH قلیاییتر میتواند بار منفی سطح فیبر و اصطکاک بین تارهای مو را افزایش دهد. با این حال برای بهترین pH یک عدد واحد و استاندارد جهانی تعیین نشده است.
میزان کف به ترکیب سورفکتانتها و فرمولاسیون وابسته است. شامپویی که کف کمتری ایجاد میکند لزوماً قدرت پاککنندگی ناکافی ندارد. اگر کمبودن کف باعث میشود مقدار بیشتری شامپو مصرف کنید، مرور نحوه صحیح شستن مو به تنظیم مقدار شامپو و روش ماساژ پوست سر کمک میکند.
برای بعضی افراد میتواند انتخاب مناسبتری باشد؛ برای همه، نه.
این موضوع را نباید به دوگانه «سولفات خطرناک است / بدون سولفات سالم است» تبدیل کرد. SLS و SLES مواد شوینده شناختهشدهای هستند و ارزیابی ایمنی آنها باید بر اساس غلظت، فرمول و نحوه مصرف انجام شود. برای اطلاعات تخصصیتر میتوانید ارزیابی Cosmetic Ingredient Review درباره Sodium Laureth Sulfate را ببینید.
لافارر یکی از محصولاتی است که مشخصاً برای موهای کراتینه و رنگشده عرضه میشود. اویدرم Keratin نیز در این گروه قابل بررسی است. توصیه میشود INCI نسخه فعلی و دستور مراقبتی ماده کراتینه را هم در تصمیم نهایی لحاظ کنید.
اگر مو خشک و رنگشده است، الارو انتخاب هدفمندتری دارد. برای موی کراتینه و رنگشده لافارر، برای موی خشک یا آسیبدیده اویدرم و برای رنگ قهوهای فولیکا Hot Brunette ارزش بررسی دارند.
اگر خشکی همراه با رنگشدن مو است، الارو Color Protect انتخاب مشخصتری است. اگر مشکل اصلی خشکی و آسیب عمومی ساقه است، فولیکا Lecithin ZN را میتوان زودتر بررسی کرد.
بله، به شرط اینکه خود محصول برای پوست سر چرب طراحی شده باشد. فاقد سولفات بودن مترادف با مخصوص موهای خشک نیست. برای مقایسه فرمولهای متناسب با کنترل چربی، راهنمای شامپو بدون سولفات برای موهای چرب را ببینید.
اگر میپرسید آیا شامپو بدون سولفات باعث ریزش مو میشود، پاسخ کوتاه خیر است؛ حذف یا وجود سولفات بهتنهایی درمان یا علت قطعی ریزش مو محسوب نمیشود. اگر ریزش مو شدید، ناگهانی، تکهای یا طولانیمدت شده، انتخاب شامپو نباید جای بررسی علت اصلی را بگیرد.
اگر دنبال بهترین شامپو بدون سولفات ایرانی هستید، بهجای اینکه فقط نام برند را مقایسه کنید، ابتدا نوع مو و پوست سرتان را مشخص کنید.
برای موی خشک و رنگشده، الارو انتخاب هدفمندتری است. فولیکا ZN بیشتر با موی خشک و آسیبدیده همخوانی دارد. سانوی برای پوست و موی حساس جایگاه روشنتری دارد. لافارر و اویدرم در موهای رنگشده یا کراتینه قابل بررسیاند و فولیکا Hot Brunette زمانی معنا پیدا میکند که حفظ تناژ قهوهای برایتان مهم باشد.
در بررسی این شش محصول، مهمترین نکتهای که به چشم میآید این است که عبارت «بدون سولفات» فقط نقطه شروع انتخاب است، نه پایان آن. نوع پوست سر، وضعیت ساقه، سابقه رنگ و کراتینه و INCI واقعی همان محصولی که میخرید، تصویر دقیقتری به شما میدهد.
