📌تهران-شهریار-داروخانه شبانه روزی دکتر رویا میرنظامی
📱 مشاوره و خرید محصولات در برنامه تلگرام، واتساپ، ایتا و روبیکا: 09302007587
☎️ مشاوره تلفنی:
02165389693
🌐آدرس سایت فروشگاه:
www.mahtateb.com
اینستاگرم مهتاطب

تداخل دارویی قرص آهن؛ با سرماخوردگی، استامینوفن و ویتامین‌ها

دکتر رویا میرنظامی دکتر رویا میرنظامی
12 2 1403
تداخل دارویی قرص آهن؛ با سرماخوردگی، استامینوفن و ویتامین‌ها
13600

اگر قرص آهن مصرف می‌کنید، احتمالاً برایتان سؤال شده که آیا می‌شود آن را با استامینوفن، قرص سرماخوردگی، آنتی‌بیوتیک یا قرص فشار خورد. جواب کوتاه این است که با بیشتر داروهای رایج مشکلی ندارد. اما با چند دارو و مکمل باید فاصله بگذارید؛ وگرنه یا آهن خوب جذب نمی‌شود یا داروی دیگر اثرش را از دست می‌دهد.

این راهنما تداخل دارویی قرص آهن را دارو به دارو و با فاصله لازم برای هر کدام توضیح می‌دهد. اگر هنوز قرص مناسبتان را انتخاب نکرده‌اید، راهنمای بهترین قرص آهن برای درمان کم‌خونی را هم ببینید.

پاسخ کوتاه

قرص آهن با استامینوفن، قرص‌های رایج سرماخوردگی، آموکسی‌سیلین، سفیکسیم، مترونیدازول، سیتریزین، ویتامین D و فولیک اسید تداخل مهمی ندارد. تداخل جدی بیشتر با قرص تیروئید (لووتیروکسین)، آنتی‌بیوتیک‌های سیپروفلوکساسین و داکسی‌سایکلین، داروهای ضد اسید معده، داروهای پوکی استخوان و مکمل‌های کلسیم، روی و منیزیم است. با این‌ها بسته به نوع دارو معمولاً ۲ تا ۶ ساعت فاصله لازم است. چای، قهوه، شیر و تخم‌مرغ را هم دست‌کم ۲ ساعت از قرص آهن جدا کنید.

تداخل دارویی قرص آهن چیست و چرا مهم است؟

تداخل دارویی قرص آهن یعنی آهن و یک داروی دیگر در معده و روده روی جذب هم اثر بگذارند. این اتفاق از دو راه می‌افتد:

  • آهن به دارو می‌چسبد: آهن با بعضی داروها، مثل قرص تیروئید و چند آنتی‌بیوتیک، ترکیبی می‌سازد که جذب نمی‌شود. نتیجه این است که عفونت دیرتر خوب می‌شود یا تیروئید از کنترل خارج می‌شود.
  • دارو جلوی جذب آهن را می‌گیرد: داروهایی که اسید معده را کم می‌کنند و مکمل‌هایی مثل کلسیم، سهم آهن جذب‌شده را پایین می‌آورند. در این حالت کم‌خونی دیرتر بهتر می‌شود و نشانه‌هایی که در مطلب عوارض کمبود آهن در بدن آمده، مثل خستگی و رنگ‌پریدگی، بیشتر طول می‌کشد.

خبر خوب این است که بیشتر این تداخل‌ها با فاصله گذاشتن حل می‌شوند و لازم نیست داروی دیگر را قطع کنید. راهنمای دارویی کلیولند کلینیک درباره مکمل‌های آهن هم این گروه‌ها را پرتداخل می‌داند: آنتی‌اسیدها، بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها، لوودوپا، داروهای پوکی استخوان، داروهای معده، متیل‌دوپا، مایکوفنولات، پنی‌سیلامین، هورمون تیروئید و روی.

این قواعد به نام تجاری بستگی ندارد. ماده مؤثر همه قرص‌ها و کپسول‌های خوراکی آهن، چه سولفات آهن باشد چه فومارات یا گلوکونات، خود آهن است؛ پس تداخل‌ها هم یکی است. فقط اگر محصول شما در کنار آهن ماده دیگری مثل فولیک اسید یا ویتامین C هم دارد، برچسبش را بخوانید. برای آشنایی با شکل‌های مختلف این مکمل، مطلب انواع قرص آهن را ببینید.

قرص آهن در قاشق؛ تداخل دارویی قرص آهن با داروهای دیگر

جدول تداخل دارویی قرص آهن با داروهای مهم

در جدول زیر داروهایی آمده‌اند که تداخلشان با آهن اهمیت دارد و معمولاً با فاصله زمانی کنترل می‌شود. فاصله‌ها از راهنمای رسمی همان داروها برداشته شده‌اند. اگر پزشک یا داروساز برنامه دیگری برایتان نوشته، حرف او ملاک است.

دارو یا گروه دارویی چه اتفاقی می‌افتد چه کنید
لووتیروکسین (قرص تیروئید) آهن جذب قرص تیروئید را کم می‌کند. طبق راهنمای مدلاین‌پلاس درباره لووتیروکسین، دست‌کم ۴ ساعت قبل یا بعد از آن آهن بخورید.
سیپروفلوکساسین آنتی‌بیوتیک کم‌اثر می‌شود. طبق راهنمای مدلاین‌پلاس درباره سیپروفلوکساسین، آهن را دست‌کم ۶ ساعت قبل یا ۲ ساعت بعد از آن بخورید.
لووفلوکساسین، افلوکساسین و دیگر کینولون‌ها مثل سیپروفلوکساسین، اثر آنتی‌بیوتیک کم می‌شود. فاصله دقیق را از داروساز بپرسید.
داکسی‌سایکلین، تتراسایکلین و مینوسایکلین جذب آنتی‌بیوتیک کم می‌شود. طبق راهنمای مدلاین‌پلاس درباره داکسی‌سایکلین، آهن را ۳ ساعت قبل یا ۲ ساعت بعد از آن بخورید.
سفدینیر جذب آنتی‌بیوتیک کم می‌شود و ممکن است مدفوع قرمز شود. طبق راهنمای مدلاین‌پلاس درباره سفدینیر، ۲ ساعت قبل یا بعد از آن.
آلندرونات، ریسدرونات و دیگر داروهای پوکی استخوان داروی استخوان خیلی کم جذب می‌شود. آلندرونات را صبح ناشتا با آب بخورید و طبق بروشور رسمی آلندرونیک اسید تا ۳۰ دقیقه بعد هیچ غذا یا داروی دیگری نخورید. قرص آهن را به ساعت دیگری از روز ببرید.
لوودوپا، کاربیدوپا و انتاکاپون (داروهای پارکینسون) اثر داروی پارکینسون کم می‌شود. زمان‌بندی را با پزشک تنظیم کنید.
متیل‌دوپا (قرص فشار، رایج در بارداری) ممکن است اثر کاهنده فشار آن کم شود. فاصله بگذارید و فشار خونتان را مرتب اندازه بگیرید.
آنتی‌اسیدها، جوش شیرین، امپرازول، پنتوپرازول و اِزومپرازول آهن کمتر جذب می‌شود. آنتی‌اسید را دست‌کم ۲ ساعت از آهن جدا کنید؛ مصرف طولانی داروهای معده را با پزشک بررسی کنید.
مکمل کلسیم، روی (زینک) و منیزیم با آهن برای جذب رقابت می‌کنند. دست‌کم ۲ ساعت فاصله بگذارید.
کلستیرامین (داروی چربی خون) جذب آهن کم می‌شود. فاصله را از پزشک یا داروساز بپرسید.
پنی‌سیلامین، ترینتین، مایکوفنولات و برخی داروهای ایدز مثل دولوتگراویر جذب این داروها کم می‌شود. فقط طبق برنامه پزشک مصرف کنید.
دفروکسامین، دفریپرون و دیمرکاپرول این داروها برای بیرون کشیدن آهن یا فلزهای دیگر از بدن هستند. همزمان با قرص آهن مصرف نکنید، مگر پزشک بگوید.
کلرامفنیکل و آنزیم‌های پانکراس (پانکرلیپاز) در فهرست تداخلات آهن ثبت شده‌اند. پیش از مصرف همزمان به پزشک اطلاع دهید.
گیاهان دارویی علف چای (هوفاریقون) و نخل اره‌ای در فهرست تداخلات آهن ثبت شده‌اند. پیش از مصرف همزمان با داروساز مشورت کنید.

این جدول همه موارد تداخل دارویی قرص آهن را نمی‌گوید. در فهرست تداخلات سولفات آهن در پایگاه Drugs.com، در زمان نگارش این متن (مهر ۱۴۰۵) ۸۹ دارو ثبت شده است که ۴ مورد شدید، ۷۷ مورد متوسط و ۸ مورد خفیف‌اند. پس فهرست همه داروهایتان، حتی داروهای گیاهی و بدون نسخه، را به داروساز بدهید.

داروهای رایجی که در فهرست تداخلات آهن نیستند

این داروها در همان فهرست نیامده‌اند و تداخل شناخته‌شده‌ای با آهن ندارند. معمولاً می‌توانید آن‌ها را همراه قرص آهن مصرف کنید:

  • استامینوفن
  • ایبوپروفن (ژلوفن)، مفنامیک اسید و آسپرین؛ با نکته‌ای که در بخش سرماخوردگی آمده است
  • آموکسی‌سیلین، سفیکسیم، سفالکسین، آزیترومایسین و مترونیدازول
  • سیتریزین و دیگر آنتی‌هیستامین‌های رایج
  • قرص ضدبارداری ال‌دی (لوونورژسترل و اتینیل استرادیول)
  • لوزارتان، والسارتان، آملودیپین، متوپرولول و پروپرانولول
  • ویتامین D، فولیک اسید و امگا 3

«تداخل نداشتن» به این معنا نیست که هر ترکیبی برای هر کسی مناسب است. اگر بیماری کلیه، کبد یا معده دارید یا باردارید، باز هم از پزشک یا داروساز بپرسید.

زنی در حال خوردن قرص آهن

تداخل قرص آهن با سرماخوردگی و قرص‌های سرماخوردگی

اگر سرما خورده‌اید، معمولاً لازم نیست قرص آهن را کنار بگذارید. ترکیب‌های رایج داروهای سرماخوردگی تداخل مهمی با آهن ندارند. فقط سه مورد را در نظر داشته باشید: آنتی‌بیوتیکی که شاید پزشک تجویز کند، قرص‌های مکیدنی روی (زینک) و داروهای ضد اسید معده.

تداخل قرص آهن با استامینوفن

در بررسی تداخل استامینوفن و سولفات آهن در Drugs.com هیچ تداخلی ثبت نشده است. پس برای تب و بدن‌درد می‌توانید استامینوفن را همراه قرص آهن بخورید. این نکته درباره قطره استامینوفن و قطره آهن کودکان هم صدق می‌کند. فقط حواستان به سقف مصرف روزانه استامینوفن باشد؛ بسیاری از قرص‌های سرماخوردگی هم استامینوفن دارند و ممکن است ناخواسته دوبار مصرف شود.

قرص سرماخوردگی بزرگسالان و آنتی‌هیستامین‌ها

قرص‌های سرماخوردگی معمولاً ترکیبی از یک مسکن (مثل استامینوفن)، یک ضداحتقان (مثل سودوافدرین یا فنیل‌افرین) و یک آنتی‌هیستامین (مثل کلرفنیرامین) هستند. هیچ‌کدام از این مواد در فهرست تداخلات آهن نیستند. سیتریزین و شربت‌های ضدسرفه رایج مثل دکسترومتورفان هم همین‌طورند.

پیش از خرید، برچسب محصول را نگاه کنید. اگر روی (زینک) یا ماده ضد اسید داشت، آن را دست‌کم ۲ ساعت از قرص آهن جدا کنید. ویتامین C مشکلی ندارد و حتی جذب آهن را کمی بیشتر می‌کند.

ژلوفن، مفنامیک اسید و آسپرین همراه قرص آهن

ایبوپروفن (ژلوفن)، مفنامیک اسید و آسپرین روی جذب آهن اثر مستقیمی ندارند. نکته آن‌ها معده است. طبق راهنمای مدلاین‌پلاس درباره ایبوپروفن، این گروه از مسکن‌ها ممکن است باعث زخم و خونریزی معده و روده شوند. قرص آهن هم خودش ممکن است معده را اذیت کند. اگر چند روز با هم مصرفشان می‌کنید، مسکن را بعد از غذا بخورید.

تیره شدن مدفوع با قرص آهن معمولاً طبیعی است. اما مدفوع سیاه، چسبنده و قیرمانند همراه با دل‌درد، استفراغ خونی یا ضعف شدید می‌تواند نشانه خونریزی باشد و باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.

مصرف طولانی آسپرین نکته جداگانه‌ای دارد. در کارآزمایی ASPREE روی حدود ۱۹ هزار سالمند، کسانی که هر روز آسپرین با دوز کم می‌خوردند حدود ۲۰ درصد بیشتر دچار کم‌خونی شدند و ذخیره آهنشان (فریتین) هم بیشتر افت کرد. اگر به توصیه پزشک آسپرین روزانه می‌خورید و کم‌خونی دارید، این را به او بگویید و آسپرین را خودسرانه قطع نکنید.

داروهای آنفلوآنزا

اوسلتامیویر (تامی‌فلو) در فهرست تداخلات آهن نیست. اما بالوکساویر، داروی ضدویروس دیگری برای آنفلوآنزا، در این فهرست آمده است و جذبش با آهن کم می‌شود. اگر پزشک این دارو را تجویز کرد، درباره زمان قرص آهن از او بپرسید.

آیا در سرماخوردگی قرص آهن را قطع کنیم؟

لازم نیست، مگر پزشک بگوید. فقط بدانید که در روزهای عفونت و التهاب، بدن هورمونی به نام هپسیدین را بیشتر می‌سازد. طبق مروری در مجله PLOS Pathogens درباره هپسیدین و عفونت، این هورمون جذب آهن از روده را کم می‌کند تا میکروب‌ها هم به آهن کمتری دسترسی داشته باشند. پس طبیعی است که در این چند روز قرص آهن اثر کمتری داشته باشد.

اگر تب بالا، استفراغ یا اسهال دارید و قرص آهن حالتان را بدتر می‌کند، از پزشک بپرسید که آن را چند روز عقب بیندازید یا نه. برای کودکان هم قبل از هر تغییری با پزشک کودک مشورت کنید.

ورق قرص آهن روی مبل

تداخل دارویی قرص آهن با آنتی‌بیوتیک‌ها

آنتی‌بیوتیک‌ها، که بعضی‌ها «چرک‌خشک‌کن» می‌نامند، از نظر تداخل با آهن دو دسته‌اند. با بعضی‌ها اصلاً مشکلی نیست. با بعضی دیگر اگر فاصله نگذارید، ممکن است درمان عفونت شکست بخورد.

آنتی‌بیوتیک‌هایی که با آهن تداخل دارند

  • کینولون‌ها: سیپروفلوکساسین، لووفلوکساسین و افلوکساسین
  • تتراسایکلین‌ها: داکسی‌سایکلین، تتراسایکلین و مینوسایکلین
  • سفدینیر
  • کلرامفنیکل

تداخل سه گروه اول با فاصله گذاشتن کنترل می‌شود و فاصله هر کدام در جدول بالا آمده است. درباره کلرامفنیکل هم به پزشک بگویید که قرص آهن می‌خورید.

یک مثال ساده: اگر ساعت ۸ صبح و ۸ شب سیپروفلوکساسین می‌خورید، قرص آهن را حدود ساعت ۱۰ صبح بخورید. این‌طوری هم ۲ ساعت بعد از نوبت صبح است و هم بیشتر از ۶ ساعت قبل از نوبت شب.

آیا قرص آهن با آموکسی‌سیلین و مترونیدازول تداخل دارد؟

نه. آموکسی‌سیلین، سفیکسیم، سفالکسین، آزیترومایسین و مترونیدازول در فهرست تداخلات آهن نیستند و می‌توانید هر دو را طبق برنامه خودشان مصرف کنید. اگر یکی از آن‌ها معده‌تان را اذیت کرد، درباره ساعت مصرف با داروساز حرف بزنید.

تداخل دارویی قرص آهن با قرص فشار، تیروئید و داروهای معده

آیا قرص آهن با قرص فشار تداخل دارد؟

بیشتر قرص‌های فشار رایج، مثل لوزارتان، والسارتان، آملودیپین، متوپرولول و پروپرانولول، در فهرست تداخلات آهن نیستند. دو استثنا وجود دارد: متیل‌دوپا و کیناپریل. متیل‌دوپا در بارداری زیاد تجویز می‌شود و این دوره، زمان مصرف قرص آهن هم هست. پس اگر هر دو را می‌خورید، بین آن‌ها فاصله بگذارید و فشارتان را مرتب کنترل کنید.

قرص آهن و قرص تیروئید

لووتیروکسین حساس‌ترین داروی این فهرست است. اگر آهن و لووتیروکسین با هم خورده شوند، ممکن است هورمون کمتری جذب شود و نتیجه آزمایش تیروئید به هم بریزد. برنامه رایج و ساده این است: لووتیروکسین صبح ناشتا، قرص آهن ظهر یا عصر بین دو وعده غذا. این‌طوری فاصله ۴ ساعته خودبه‌خود رعایت می‌شود.

امپرازول، پنتوپرازول، فاموتیدین و آنتی‌اسیدها

آهن برای جذب به محیط اسیدی معده نیاز دارد. داروهایی که اسید معده را کم می‌کنند، جذب آهن را هم پایین می‌آورند. در مطالعه‌ای روی بیش از ۷۷ هزار بیمار مبتلا به کمبود آهن، مصرف دو ساله یا بیشتر امپرازول و داروهای مشابه با احتمال حدود ۲٫۵ برابری کمبود آهن همراه بود. این عدد برای داروهایی مثل فاموتیدین حدود ۱٫۶ برابر بود.

پس اگر مدت طولانی داروی معده می‌خورید و کم‌خونی‌تان بهتر نمی‌شود، به پزشک بگویید؛ اما داروی معده را خودسرانه قطع نکنید. آنتی‌اسیدها، یعنی شربت‌ها و قرص‌های جویدنی معده، هم باید دست‌کم ۲ ساعت از قرص آهن فاصله داشته باشند. برای آشنایی با انواع آن‌ها، راهنمای سایت Patient درباره آنتی‌اسیدها را ببینید.

تداخل قرص آهن با ویتامین‌ها و مکمل‌ها

«قرص آهن با چه ویتامینی تداخل دارد؟» یکی از پرتکرارترین سؤال‌هاست. جواب کوتاه: از نظر تداخل دارویی قرص آهن، بیشتر ویتامین‌ها مشکلی ندارند و دردسر اصلی مواد معدنی مثل کلسیم، روی و منیزیم است. طبق راهنمای NHS درباره مصرف سولفات آهن با داروهای دیگر، کلسیم ممکن است اثر آهن را کم کند و آهن هم ممکن است جلوی اثر روی را بگیرد.

مکمل اثر روی قرص آهن چه کنید
ویتامین C جذب آهن را بیشتر می‌کند. همراه آهن خوردنش مشکلی ندارد، ولی ضروری هم نیست.
ویتامین D تداخل ثبت‌شده‌ای ندارد. می‌توانید با هم بخورید.
فولیک اسید تداخل ثبت‌شده‌ای ندارد. در بارداری معمولاً با هم تجویز می‌شوند.
ویتامین‌های گروه B، B12 و بیوتین تداخل ثبت‌شده‌ای ندارند. می‌توانید با هم بخورید.
امگا 3 تداخل ثبت‌شده‌ای ندارد. می‌توانید با هم بخورید.
پروبیوتیک تداخل ثبت‌شده‌ای ندارد. می‌توانید با هم بخورید.
ویتامین E طبق بررسی تداخل ویتامین E و سولفات آهن، ممکن است اثر آهن در درمان کم‌خونی را کم کند. مصرف همزمان را با پزشک هماهنگ کنید.
کلسیم جذب آهن را کم می‌کند. طبق بررسی تداخل کربنات کلسیم و هیدروکسید منیزیم با سولفات آهن، دست‌کم ۲ ساعت فاصله؛ مثلاً آهن صبح و کلسیم شب.
منیزیم شکل‌های اکسید، هیدروکسید و کربنات آن جذب آهن را کم می‌کنند. دست‌کم ۲ ساعت فاصله.
روی (زینک) آهن و روی جذب همدیگر را کم می‌کنند. دست‌کم ۲ ساعت فاصله.
مولتی‌ویتامین اغلب کلسیم، روی یا خود آهن دارد. برچسب را بخوانید تا آهن دوبار مصرف نشود.

باور رایج این است که قرص آهن حتماً باید با ویتامین C خورده شود. اما در کارآزمایی منتشرشده در JAMA Network Open (۲۰۲۰) روی ۴۴۰ بیمار مبتلا به کم‌خونی فقر آهن، افزودن ویتامین C به قرص آهن تفاوت معناداری در افزایش هموگلوبین و ذخیره آهن ایجاد نکرد. پس اگر ویتامین C معده‌تان را اذیت می‌کند، می‌توانید آهن را تنها بخورید.

فولیک اسید هم نه‌تنها مشکلی ندارد، بلکه سازمان جهانی بهداشت در راهنمای مکمل آهن و فولیک اسید در بارداری مصرف روزانه این دو را با هم برای زنان باردار توصیه می‌کند.

امگا 3 هم با آهن تداخلی ندارد؛ پس برای خرید قرص امگا 3 لازم نیست نگران زمان‌بندی با قرص آهن باشید.

پروبیوتیک‌ها هم در فهرست تداخلات آهن نیستند. اگر نمی‌دانید پروبیوتیک چیست و کی به کارتان می‌آید، مطلب جداگانه آن را بخوانید.

پیش از اضافه کردن هر مکمل تازه، چه آن را از راهنمای بهترین مکمل‌های غذایی انتخاب کرده باشید چه به توصیه اطرافیان، تداخلش را با آهن چک کنید.

تداخل قرص آهن با مواد غذایی و نوشیدنی‌ها

غذا هم مثل دارو روی جذب آهن اثر دارد. طبق راهنمای NHS درباره زمان و روش مصرف سولفات آهن، چای، قهوه، تخم‌مرغ و لبنیات جذب آهن را کم می‌کنند و بهتر است ۲ ساعت با قرص آهن فاصله داشته باشند.

دمنوش‌ها هم بی‌اثر نیستند. در مطالعه‌ای درباره اثر نوشیدنی‌های پلی‌فنول‌دار بر جذب آهن، چای سیاه جذب آهن یک وعده غذا را ۷۹ تا ۹۴ درصد کم کرد. این رقم برای دمنوش نعناع ۸۴ درصد، کاکائو ۷۱ درصد و دمنوش بابونه ۴۷ درصد بود. اضافه کردن شیر به چای هم این اثر را از بین نبرد.

بعضی قرص‌های انرژی زا هم عصاره چای سبز یا قهوه دارند. اگر چنین قرصی می‌خورید، برچسبش را بخوانید و آن را هم مثل چای و قهوه دست‌کم ۲ ساعت از قرص آهن جدا کنید.

طبق برگه اطلاعات آهن مؤسسه ملی سلامت آمریکا، فیتات موجود در غلات کامل و حبوبات و پلی‌فنول‌های بعضی غذاهای گیاهی جذب آهن را کم می‌کنند و کلسیم هم همین اثر را دارد. در مقابل، ویتامین C جذب آهن را بیشتر می‌کند. به همین دلیل میوه‌ها به‌طور کلی با قرص آهن مشکلی ندارند و میوه‌های پر از ویتامین C مثل پرتقال، نارنگی و کیوی حتی کمک می‌کنند.

یک برنامه ساده روزانه

  • ساعت ۸: صبحانه و چای
  • ساعت ۱۰: قرص آهن با یک لیوان آب یا آب پرتقال
  • از ساعت ۱۲ به بعد: ناهار و چای بعدی
  • شب: لبنیات یا مکمل کلسیم

روش مصرف قرص آهن برای کمترین تداخل

آهن با معده خالی بهتر جذب می‌شود. طبق راهنمای مایو کلینیک درباره مصرف مکمل آهن، بهتر است آن را حدود ۱ ساعت قبل یا ۲ ساعت بعد از غذا با یک لیوان آب یا آبمیوه بخورید. اگر معده‌تان اذیت شد، می‌توانید آن را همراه غذا یا بلافاصله بعد از غذا بخورید. جذب کمی کمتر می‌شود؛ اگر ناراحتی معده ادامه داشت، با پزشک یا داروساز حرف بزنید.

  • قرص را کامل قورت دهید و آن را نجوید، نمکید و خرد نکنید.
  • قرص آهن را جدا از داروهای جدول بالا بخورید.
  • هر روز در یک ساعت ثابت بخورید تا فاصله‌ها از یادتان نرود.
  • بیشتر از مقدار تجویزشده نخورید.
  • قطع مصرف را با پزشک هماهنگ کنید.

یک یافته تازه هم دانستنی است. هر دوز آهن مقدار هپسیدین را بالا می‌برد و این افزایش، جذب دوز روز بعد را کم می‌کند. در دو کارآزمایی روی زنان جوان با ذخیره آهن کم، وقتی آهن یک روز در میان و در یک نوبت صبح داده شد، سهم جذب‌شده از هر دوز از حدود ۱۶ درصد به حدود ۲۲ درصد رسید. تقسیم دوز روزانه به دو نوبت هم جذب را بیشتر نکرد. این یافته به این معنا نیست که خودتان برنامه را عوض کنید؛ اگر قرص آهن معده‌تان را اذیت می‌کند، درباره این روش با پزشک حرف بزنید.

برای جزئیات بیشتر درباره ساعت مصرف، مطلب بهترین زمان مصرف قرص آهن را بخوانید.

چه قرص آهن خارجی مصرف کنید چه ایرانی، قواعد فاصله یکی است.

بسته قرص آهن رئول آلتون

قرص آهن رئول آلتون

مکمل خوراکی آهن در بسته‌بندی ۳۰ عددی، برای کسانی که پزشک یا داروساز مصرف مکمل آهن را برایشان توصیه کرده است. همه نکته‌های تداخل این راهنما برای این قرص هم صدق می‌کند.

قرص آهن رئول آلتون

اگر یک نوبت قرص آهن را فراموش کردید

چند قرص در کف دست

به محض اینکه یادتان آمد، آن را بخورید. اگر نزدیک نوبت بعدی است، نوبت فراموش‌شده را رها کنید و نوبت بعدی را سر وقت بخورید. هیچ‌وقت دو نوبت را با هم نخورید. فقط دقت کنید که نوبت جبرانی با داروهای جدول بالا، مثل قرص تیروئید یا آنتی‌بیوتیک، همزمان نشود.

چه کسانی پیش از مصرف قرص آهن باید با پزشک مشورت کنند؟

کپسول آهن در قاشق

بعضی بیماری‌ها مصرف قرص آهن را محدود یا ممنوع می‌کنند. در مشخصات رسمی قرص سولفات آهن در بریتانیا، هموکروماتوز، هموسیدروز، زخم فعال معده، کم‌خونی همولیتیک و بیماری‌های التهابی روده جزو این موارد آمده‌اند. اگر یکی از این شرایط را دارید، قبل از شروع، پزشک را در جریان بگذارید:

  • بیماری روده، مثل بیماری التهابی روده
  • زخم معده یا مشکلات دیگر معده
  • بیماری کبد، مثل کبد چرب غیر الکلی
  • کم‌خونی همولیتیک، یعنی تخریب زودهنگام گلبول‌های قرمز
  • اضافه‌بار آهن، مثل هموکروماتوز و هموسیدروز
  • مصرف زیاد الکل
  • مشکل در بلع
  • حساسیت به آهن، دارو، غذا، رنگ‌های خوراکی یا مواد نگهدارنده
  • بارداری یا شیردهی

در طول مصرف هم این نکته‌ها را رعایت کنید:

  • آهن را فقط طبق دستور پزشک مصرف کنید.
  • آزمایش خون دوره‌ای را جدی بگیرید. طبق پاسخ‌های NHS به پرسش‌های رایج درباره سولفات آهن، پزشک ممکن است در ۴ هفته اول آزمایش بدهد تا ببیند درمان جواب داده یا نه.
  • قرص آهن را طولانی‌تر یا بیشتر از مقدار تجویزشده نخورید؛ آهن اضافه در بدن جمع می‌شود.
  • فهرست همه داروها، گیاهان دارویی و مکمل‌هایتان را به پزشک یا داروساز بدهید.
  • اگر سیگار، الکل یا مواد مخدر مصرف می‌کنید، به پزشک بگویید.

قرص آهن قبل از آزمایش خون

اگر قرار است آزمایش آهن خون بدهید، قرص آهن می‌تواند نتیجه را گمراه‌کننده کند. طبق راهنمای آزمایشگاه مایو کلینیک برای آزمایش آهن سرم، تا ۲۴ ساعت قبل از نمونه‌گیری مکمل آهن نخورید؛ چون خوردن آهن ۳ ساعت قبل از آزمایش می‌تواند آهن خون را ۳ تا ۵ برابر بالاتر نشان دهد. ناشتایی ۸ ساعته و نمونه‌گیری قبل از ظهر هم ترجیح داده می‌شود.

هشدار: در بارداری، شیردهی، برای کودکان و در بیماری‌های کلیه، کبد یا خون، مقدار و مدت مصرف آهن را فقط پزشک تعیین می‌کند. اگر کودکی تصادفی قرص آهن خورد، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

عوارض قرص آهن و زمان مراجعه به پزشک

زنی که روی مبل نشسته است

بیشتر عوارض قرص آهن گوارشی و گذراست. این عوارض معمولاً درمان لازم ندارند، اما اگر ادامه پیدا کردند به پزشک یا داروساز بگویید:

  • یبوست
  • تیره شدن رنگ مدفوع
  • طعم فلزی در دهان
  • تهوع
  • ناراحتی معده

برای آشنایی بیشتر با این مشکلات و راه کم کردنشان، مطلب عوارض قرص آهن را بخوانید.

علائم حساسیت جدی‌تر است و باید فوراً به پزشک مراجعه کنید: بثورات و خارش پوست، دانه‌های برجسته و خارش‌دار، و تورم صورت، لب، زبان یا گلو. اگر نمی‌دانید کهیر چیست و چه شکلی دارد، توضیحش را در مطلب جداگانه‌ای آورده‌ایم.

نکات مصرف شربت و قطره آهن برای بزرگسالان و کودکان

چند قرص و کپسول آهن
  • شیشه سوسپانسیون را قبل از هر بار مصرف خوب تکان دهید.
  • مقدار را با پیمانه یا سرنگ مخصوص اندازه بگیرید، نه قاشق غذاخوری.
  • شربت را در آب یا آبمیوه حل کنید و با نی بنوشید تا دندان‌ها لک نشوند.
  • قطره را عقب زبان کودک بریزید و بعد کمی آب یا آبمیوه بدهید.
  • قطره آهن با قطره یا شربت استامینوفن تداخلی ندارد.
  • مقدار قطره کودک را فقط پزشک تعیین می‌کند.

مهم‌ترین نکته ایمنی کودکان این است که طبق هشدار برچسب مکمل‌های آهن در سازمان غذا و داروی آمریکا، مصرف تصادفی فرآورده‌های آهن یکی از علت‌های اصلی مسمومیت کشنده در کودکان زیر ۶ سال است. قرص، شربت و قطره آهن را دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید.

جمع‌بندی

تداخل دارویی قرص آهن بیشتر با فاصله گذاشتن حل می‌شود، نه با قطع دارو. استامینوفن، قرص‌های رایج سرماخوردگی، آموکسی‌سیلین، مترونیدازول، بیشتر قرص‌های فشار، ویتامین D، فولیک اسید و امگا 3 با آهن مشکلی ندارند. در مقابل، قرص تیروئید، سیپروفلوکساسین، داکسی‌سایکلین، داروهای ضد اسید و پوکی استخوان، و مکمل‌های کلسیم، روی و منیزیم فاصله لازم دارند. چای، قهوه و لبنیات را هم ۲ ساعت از قرص آهن دور نگه دارید.

هر وقت داروی تازه‌ای شروع کردید، فقط یک جمله به داروساز بگویید: «قرص آهن هم می‌خورم.» همین جمله از بیشتر تداخل‌ها جلوگیری می‌کند.

داروخانه اینترنتی مهتاطب

داروخانه اینترنتی مهتاطب

همه محصولاتی که در مقاله‌های مجله مهتاطب معرفی می‌شوند، از داروخانه اینترنتی مهتاطب (داروخانه شبانه‌روزی دکتر رویا میرنظامی) قابل تهیه‌اند. می‌توانید محصولات مورد نیازتان را از سایت مهتاطب، در بخش ویتامین و مواد معدنی، سفارش دهید.

لطفاً برای انتخاب محصول مناسب، اول مقاله را کامل بخوانید.

سفارش قرص آهن از داروخانه مهتاطب با واتساپ، ایتا و روبیکا: 09302007587

سؤالات متداول درباره تداخل دارویی قرص آهن

آیا قرص آهن با قرص سرماخوردگی تداخل دارد؟

نه. ترکیب‌های رایج قرص سرماخوردگی، یعنی استامینوفن، ضداحتقان‌ها و آنتی‌هیستامین‌ها، تداخل مهمی با آهن ندارند. فقط اگر محصول سرماخوردگی روی (زینک) یا ماده ضد اسید دارد، یا پزشک آنتی‌بیوتیکی مثل سیپروفلوکساسین یا داکسی‌سایکلین داده است، بین آن و قرص آهن فاصله بگذارید.

قرص آهن با چه ویتامینی تداخل دارد؟

ویتامین‌ها معمولاً مشکلی ندارند و ویتامین C حتی جذب آهن را بیشتر می‌کند. ویتامین E ممکن است اثر آهن در درمان کم‌خونی را کم کند. تداخل اصلی با مواد معدنی کلسیم، روی و منیزیم است که باید دست‌کم ۲ ساعت از قرص آهن فاصله داشته باشند.

آیا قرص آهن با مترونیدازول و آموکسی‌سیلین تداخل دارد؟

نه. این دو آنتی‌بیوتیک در فهرست تداخلات آهن نیستند. آنتی‌بیوتیک‌هایی که با آهن فاصله لازم دارند، سیپروفلوکساسین و دیگر کینولون‌ها، داکسی‌سایکلین و دیگر تتراسایکلین‌ها و سفدینیر هستند.

چند ساعت بعد از قرص آهن می‌توان چای یا شیر خورد؟

حدود ۲ ساعت. چای، قهوه، شیر، لبنیات و تخم‌مرغ جذب آهن را کم می‌کنند؛ پس بهتر است ۲ ساعت قبل یا بعد از قرص آهن مصرف شوند.

آیا قبل از آزمایش خون باید قرص آهن را قطع کرد؟

برای آزمایش آهن خون، بله. معمولاً توصیه می‌شود تا ۲۴ ساعت قبل از نمونه‌گیری مکمل آهن نخورید، چون آهنی که تازه جذب شده عدد آزمایش را بالاتر از واقعیت نشان می‌دهد. برای آزمایش‌های دیگر از آزمایشگاه بپرسید.

آیا قطره آهن کودک با استامینوفن تداخل دارد؟

نه. بین آهن و استامینوفن تداخلی ثبت نشده است و می‌توان هر دو را به کودک داد. مقدار هر دو دارو را فقط طبق دستور پزشک و با قطره‌چکان یا سرنگ مخصوص بدهید.

محتوای این صفحه توسط دکتر رویا میرنظامی، داروساز، از نظر علمی بازبینی شده است. آخرین به‌روزرسانی: ۱۴ مهر ۱۴۰۵

مطالب مرتبط

محصولات مرتبط

دیدگاه شما
برچسب‌ها:
همیشه اولین باشید با عضویت در خبرنامه ایمیلی مهتاطب، پیش از همه از جدیدترین محصولات و تخفیف‌ها آگاه شوید
پشتیبانی و خرید